| YouTube Channel

भास् (bhAs)

 
शब्दसागरः
English
भास् (ऋ) भासृ r. 1st cl (भासते) To shine. With प्र and नि prefixed, To
appear to, to seem likely or probable to.
Capeller Eng
English
1 भा॑स्
n.
 (older than)
f.
 light, brightness.
2 भास् भा॑सति भा॑स°ते
pp.
 भासित॑ (q.v. ) shine,
be bright, appear as or like (nom. or
instr.
 ), become clear or obvious,
be imagined or conceived.
C.
 भासयति, °ते make shine, illuminate,
cause to appear as (instr. ), show, manifest. — अव
M.
 shine, light,
become manifest, appear as (instr. or
adv.
 in वत्).
C.
 shine upon,
illumine. आ
M.
 appear as (इव). उद् shine forth, make a show, catch
the eye.
C.
 illumine (M. ), illustrate, embellish. समुद् shine with
(instr. ). निस्
C.
 illumine. परि
M.
 appear, look like (इव).
C.
beautify, adorn. प्र shine, be bright, appear like (इव).
C.
illumine, illustrate. प्रति
M.
 shine forth, become manifest, appear
like (nom. ) or as (instr. of an
abstr.
 ), be brilliant, make a show.
C.
show, manifest. वि shine, be bright.
Yates
English
भास् (ङ, ऋ) भासते 1.
a. To shine. With
प्र and नि to appear probable.
भास् (भाः) 5.
f.
 Light
desire.
Spoken Sanskrit
English
भास् bhAs
f.
 effulgence
भर्ग bharga
m.
 effulgence
विरोक viroka
m.
 effulgence
विशदप्रभ vizadaprabha
adj.
 of pure effulgence
स्वाराज्य svArAjya
n.
 state of self-effulgence
Wilson
English
भास्
f.
 (-भाः)
1 Light.
2 A ray of light.
3 Wish, desire.
E.
 भास to shine,
aff.
 क्विप्.
Apte
English
भास् [bhās], 1 Ā. (भासते-भासित)
To shine, glitter, be bright
तावत् कामनृपातपत्रसुषमं बिम्बं बभासे विधोः
Bv.*
 2.74
4.18
Ku.*
 6.11
Bk.*
 1.61.
To become clear or evident, come into the mind
त्वदङ्गमार्दवे दृष्टे कस्य चित्ते न भासते । मालतीशशभृल्लेखाकदलीनां कठोरता
Chandr.*
 5.42.
To appear.
Caus.
 (भासयति-ते)
To brighten, irradiate, illuminate
अधिवसंस्तनुमध्वरदीक्षितामसमभासमभासयदी- श्वरः
R.*
 9.21
न तद् भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः
Bg.*
 15.6.
To show, make clear or evident, manifest
अवभासन् स्वकाः शक्तीः
Bk.*
 15.42.
भास् [bhās],
f.
 [भास्-भावे-क्विप्]
Light, lustre, brightness
यदि भाः सदृशी सा स्याद् भासस्तस्य महात्मनः
Bg.*
 11.12
दृशा निशेन्दीवरचारुभासा
N.*
 22.43
R.*
 9.21
Ku.*
 7.3.
A ray of light
रविकरसंवलिताः फलन्ति भासः
Ki.*
 5.38, 46
9.6
अस्तापास्तसमस्तभासि नभसः पारं प्रयाते रवौ
Ratn.*
 1.24
4.16.
A reflection, an image.
Majesty, glory, splendour.
Wish, desire.
Comp.
 करः the sun
परिणतमदिराभं भास्करेणांशुबाणैः
Śi.*
 11.49
R.*
 11.7
12.25
Ku.*
 6.49
स स्तौति भास्करं भक्त्या नौति पापहरं हरम् ।
a hero.
fire.
an epithet of Śiva.
N.
 of a celebrated Hindu astronomer who is said to have flourished in the eleventh or twelfth century
A.
 D.
(रम्) gold.
a kind of breach (made by thieves in a wall)
पद्मव्याकोशं भास्करं बालचन्द्रम् ...... तत्कस्मिन् देशे दर्शया- म्यात्मशिल्पम्
Mk.*
 3.13. ˚अध्वन् the sky
स भास्कराध्वानमनु- प्रपन्नः
Rām.*
 6.74.65. ˚आवर्तः
N.
 of a disease of the head (Mar. अर्धशिशी). ˚द्युतिः
N.
 of Viṣṇu
चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः V. Sah. ˚प्रियः a ruby. ˚लवणम् a kind of salt or mixture. ˚सप्तमी the seventh day in the bright half of Māgha.
करिः the planet Saturn.
Vaivasvata Manu.
Karṇa.
N.
 of Sugrīva.
Apte 1890
English
भास् {c1c} A. (भासते, भासित) 1 To shine, glitter, be bright
तावत्कामनृपातपत्रसुषमं बिंबं बभासे विधोः Bv. 2. 74
4. 18
Ku. 6. 11
Bk. 10. 61.
2 To become clear or evident, come into the mind
त्वदंगमार्दवे दृष्टं कस्य चित्ते न भासते । मालतीशशभृल्लेखाकदलीनां कठोरता Chandr. 5. 42.
3 To appear.
Caus. (भासयति-ते) 1 To brighten, irradiate, illuminate
अधिवसंस्तनुमध्वरदीक्षितामसमभासमभासयदीश्वरः R. 9. 21
Bg. 15. 6.
2 To show, make clear or evident, manifest
Bk. 15. 42.
भास् f. [भास्-भावे क्विप्] 1 Light, lustre, brightness
दृशा निशेंदीवरचारुभासा N. 22. 43
R. 9. 21
Ku. 7. 3.
2 A ray of light
Ki. 5. 38, 46
9. 6
Ratn. 1. 24
4. 16.
3 A reflection, an image.
4 Majesty, glory, splendour.
5 Wish, desire.
Comp.
करः {1} the sun
Śi. 11. 49
R. 11. 7
12. 25
Ku. 6. 49. {2} a hero. {3} fire. {4} an epithet of Śiva. {5} N. of a celebrated Hindu astronomer who is said to have flourished in the eleventh or twelfth century A. D. (
रं) gold. °द्युतिः N: of Viṣṇu. °प्रियः a ruby. °सप्तमी the seventh day in the bright half of Māgha.
करिः the planet Saturn.
Monier Williams Cologne
English
1. भास्
cl.
 1. Ā. (Dhātup. xvi, 23) भासते (in older language also
P.
 भा॑सति,
AV.
&c.
p.
 भा॑सत्,
RV.
pf. बभासे,
MBh.
aor.
 अभासिष्ट
Gr.
fut. भासिष्यते, भासिता, ib.),
to shine, be bright,
RV.
&c.
&c.
to appear (‘as’ or ‘like’
nom.
 or instr. of an abstract noun), occur to the mind, be conceived or imagined, become clear or evident,
Sāh.
Vedāntas.
&c.
 :
Caus.
 भासयति, °ते (aor. अबभासत् and अबीभसत्,
Pāṇ.
 vii, 4, 3), to make shine, illuminate,
Up.
MBh.
&c.
to show, make evident, cause to appear (‘by way of’, instr. of an abstract noun),
Bhaṭṭ.
Cat.
Desid.
 बिभासिषते
Gr.
 :
Intens.
 बाभास्यते, बाभास्ति, ib. (cf. √ भा, of which √ भास् is a secondary form).
2. भा॑स् nf. (cf. 2. भा) light or ray of light, lustre, brightness,
RV.
&c.
&c.
 (भासां निधि [Prasaṅg. ] and भासाम् पति [Hcat. ]
m.
 ‘receptacle or lord of rays of light’, the sun)
an image, reflection shadow,
MW.
glory, splendour, majesty,
L.
wish, desire,
L.
Monier Williams 1872
English
भास् 1. भास् (connected with rt. 1.
भा), cl. 1. A. (in epic poetry also P.)
भासते (-ति), बभासे, भासिष्यते, अभासिष्ट,
भासितुम्, to shine, to be bright
to appear
to
appear or come into the mind, to be conceived or
imagined, to become clear or evident: Caus. भास-
यति, -यितुम्, Aor. अबभासत् and अबीभसत्, to
make shine, illuminate
to cause to appear, show,
make evident: Desid. बिभासिषते: Intens. बाभा-
स्यते, बाभास्ति
[cf. Hib. beosach, ‘bright, glitter-
ing, ’ perhaps mais, ‘sparkling
’ probably Lat. fes-
tra, fas-tus.]
2. भास्, f. n. (according to some fr. rt. 1. भा,
q. v.
but according to Pāṇini III. 2, 177, fr. rt. 1.
भास्), light, glare, lustre, brightness
a ray or gleam
of light, (भासां निधिः, receptacle of rays of
light, the sun)
an image, reflection, shadow
glory,
splendor, power, majesty
wish, desire.
—भासा-
केतु, उस्, उस्, उ (fr. भासा inst. c. + केतु), Ved.
perceivable by light, appearing through light
(Sāy.
= ज्वाला-लक्षण-ज्ञापक।)
—भास्-कर, अस्, ई,
अम्, ‘light-causing, ’ shining, glittering, bright, re-
splendent
(अस्), m. the sun, (if used at the end of
an adj. comp. the fem. will end in आ)
N. of Śiva
fire
a hero
the plant Calotropis Gigantea (=
अर्क)
N. of various men
of a famous Hindū
astronomer, (also called Bhāskarācārya, q. v.
भास्-
कर is often found at the end of names, cf. ज्ञान-
भ्°, ब्रह्मण्य-भ्°, भगवद्-भ्°, भगवन्त-
भ्°, भाट्ट-भ्°)
(अम्), n. gold
N. of a Tīrtha.
—भास्कर-नृसिंह, अस्, m., N. of a Scholiast
of the last century.
—भास्कर-प्रिय, अस्, m.
‘fond of the sun, ’ a ruby.
—भास्कर-भट्ट, अस्,
m., N. of an author.
—भास्कर-मिश्र, अस्, m.,
N. of an author
(also called भट्ट-भ्°।)
—भास्-
कर-लवण, अम्, n. a particular mixture (contain-
ing salt &c.).
—भास्कर-वर्मन्, आ, m., N. of a
king of Kāma-rūpa
of a person mentioned in the
Daśa-kumāra-carita, p. 194, 1. 14.
—भास्कर-
व्रत, अम्, n., N. of a particular religious observ-
ance.
—भास्कर-शर्मन्, आ, m., N. of a com-
mentator of the seventeenth century
[cf. हरि-
भास्कर।]
—भास्कर-सप्तमी, f., N. of the
seventh day in the light half of the month Māgha.
—भास्कराचार्य (°र-आच्°), अस्, m., N. of an
author
N. of a celebrated astronomer and mathe-
matician who lived in the twelfth century and wrote
the Siddhānta-śiro-maṇi (which contains treatises on
algebra, arithmetic, and geometry, called Vīja-gaṇita
and Līlāvatī).
—भास्करि, इस्, m. (a patronymic fr.
भास्-कर), the planet Saturn
N. of a Muni.
—भास्करीय, अस्, आ, अम्, belonging to or coming
from Bhāskara
(अस्), m. a pupil of Bhāskara.
—भास्करेष्टा (°र-इष्°), f. the plant Polanisia
Icosandra.
—भास्-वत्, आन्, अती, अत्, possessing light,
luminous, splendid, shining
(आन्), m. the sun
light,
lustre, brightness
a hero
(अती), f. the city of the
sun
N. of a work
(according to Naighaṇṭuka 1. 8)
= उषस्, dawn
(यस्), f. pl. (according to Naighaṇ-
ṭuka 1. 13) = नदी, a river.
—भास्वती-करण,
अम्, n., N. of a work.
Macdonell
English
भास् BHĀS, Ⅰ. bhā́sa, P. (V.), Ā. (C.) 🞄shine, be bright
Ā. appear, as or like 🞄(nm. or in. of abst. ɴ.)
occur to the mind, 🞄become clear, be understood: pp. bhāsita, 🞄luminous
cs. bhāsaya, illuminate, irradiate, 🞄brighten
cause to appear, make evident (in 🞄the way of, in. of abst. ɴ.). ava, Ā. shine
🞄become evident, appear, as (in. of abst. ɴ.), 🞄like (-vat)
cs. illuminate, cause to appear. 🞄vi-ava, cs. illuminate completely. ā, Ā. appear 🞄like (iva)
cs. shine upon
show to be 🞄illusory, prove untenable. ud, shine forth
🞄be striking
cs. illuminate
cause to stand 🞄out
beautify, adorn. sam-ud, be resplendent 🞄with (in. ). nis, shine forth
cs. illuminate. 🞄pari, appear or look like (iva)
cs. 🞄adorn. pra, shine, glitter
appear like (iva)
🞄cs. illuminate. prati, Ā. manifest oneself, 🞄appear, like (nm. ), as (in. of abst. ɴ.)
be brilliant, 🞄be of consequence. vi, shine, be bright.
भास् bhā́s,
n.
 (V.),
f.
 lustre, brightness, light
🞄ray.
Benfey
English
1. भास् भास् (akin to भा, pro-
bably a denomin. ), i. 1, Ātm. (in epic
poetry also Par., MBh. 1, 4852).
1. To
shine, MBh. 3, 12299.
2. To appear,
Vedāntas. in Chr. 217, 4. Caus.
1. To
illuminate, Bhagav. 15, 6.
2. To make
evident, Vedāntas. in Chr. 215, 22.
-- With the prep. अव अव,
1. To shine,
Rām. 1, 35, 16.
2. To appear, Vedān-
tas. in Chr. 212, 12. Caus. To illuminate,
Śiś. 9, 37. -- With आ आ, To shine,
MBh. 2, 1313. -- With उद् उद्, Caus.
1. To beautify, Ragh. 7, 16.
2. To
honour, Bhartṛ. 2, 49. -- With नि नि,
To seem likely. -- With प्र प्र,
1. To
shine, MBh. 3, 17090.
2. To seem
likely. Caus. To illuminate, MBh. 1,
6532. -- With प्रति प्रति, To reflect,
Vedāntas. in Chr. 204, 15. -- With वि
वि,
1. To shine agreeably, Rām. 2, 30, 10.
2. To shine, Böhtl. Ind. Spr. 88
595.
2. भास् भास्,
f.
1. Light, Ṛt. 6, 33.
2. A ray of light, Rājat. 5, 343.
3.
Splendour, Pañc. i. d. 213.
4. Image,
Bhāg. P. 6, 9, 38.
5. Wish.
--
Comp.
 अ
-चिर-,
f.
 lightning, Śāk. d. 166. शशाङ्-
क-,
adj.
 shining like the moon, Ṛt. 6, 3.
Apte Hindi
Hindi
भास्
"भ्वा* आ* , " - -
"चमकना, जगमगाना, जगमग करना"
भास्
"भ्वा* आ* , " - -
"स्पष्ट होना, विशद होना, मन में होना"
भास्
"भ्वा* आ* , " - -
प्रकट होना
भास्
"भ्वा* आ*,
पुं*
 " - -
"चमकाना, देदीप्यमान करना, प्रकाशित करना"
भास्
"भ्वा* आ*,
पुं*
 " - -
"जाहिर करना, स्पष्ट करना, प्रकट करना"
भास्
स्त्री*
 - भास्+क्विप्
"प्रकाश, कान्ति, चमक"
भास्
स्त्री*
 - भास्+क्विप्
प्रकाश की किरण
भास्
स्त्री*
 - भास्+क्विप्
"प्रतिबिंब, प्रतिमा"
भास्
स्त्री*
 - भास्+क्विप्
"महिमा, कीर्ति, विभूति"
भास्
स्त्री*
 - भास्+क्विप्
"लालसा, इच्छा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भास्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೀಪ್ತಿ/ಕಾಂತಿ/ಪ್ರಕಾಶ
निष्पत्तिः - > भासृ (दीप्तौ) "क्विप्"(३-२-१७७)
प्रयोगाः - > "रोधोभुवां मुहुरमुत्र हिरण्मयीनां भासस्तटिद्विलसितानि विडम्बयन्ति"
उल्लेखाः - > किरा० ५-४६
भास्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಯೂಖ/ಕಿರಣ
प्रयोगाः - > "अस्तापास्तसमस्तभासि नभसः पारं प्रयाते रवौ"
उल्लेखाः - > रत्ना० १-२३
भास्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಚ್ಛೆ/ಅಪೇಕ್ಷೆ
भास्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಭಾವ/ಮಹಿಮೆ
भास्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರಣ/ಸಾಧನ
भास्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಗನ/ಆಕಾಶ
भास्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಶಿ
भास्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನ್ಕ್ಷತ್ರ
भास्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಂಡ್ರ (ತಿರ್ಯಕ್ ಪುಂಡ್ರ ಮತ್ತು ಊರ್ಧ್ವ ಪುಂಡ್ರ)
भास्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಕ್ರ
विस्तारः - > "स्त्रियां भाः करणे द्युतौ। क्लीबे तु गगने राशौ तारायां पुण्ड्रचक्रयोः" नानार्थर०
L R Vaidya
English
BAs {% vi. 1A (pres. भासते) %} 1. To shine, to be bright, विश्वद्रीच्या भुवनमखिलं भासते यस्य भासा Bh.V.iv.18
2. to become evident, to become clear, to come into the mind, e.g. त्वदंगमार्दवं द्रष्टुः कस्य चित्ते न भासते । मालतीशशभृल्लेखाकदलीनां कठोरता
3. to appear.With अव-, 1. to shine
2. to appear, to appear like.With आ-, to appear like, स्थानांतरं स्वर्ग इवाबभांस K.S.vii.3.With उद्-, 1. to shine
2. to appear like.With प्रति-, 1. to present the appearance of, to appear like
2. to shine.With वि-, to shine.
BAs {% Caus. (भासयति-ते) %} 1. to illuminate, to brighten, न तद्भासयते सूर्यो न शशांको न पावकः Bg.xv.6
2. to make clear, to make evident, Bt.xv.42.
BAs {% f. %} 1. Light, lustre, brightness, भासते यस्य भासा Bh.V.iv.18
2. a ray of light
3. a reflection, an image
4. glory, splendour
5. wish, desire.
Bopp
Latin
1. भास् 1. A. interdum P.
1) lucere, splendere. MAH. 3.
12299.: न बभासे सहस्रांशुः.
2) videri. RAM. II.
51. 28.: पुरी बभास रहिता. -- Caus. collustrare. BH.
15. 6.: न तद् भासयते सूर्यः
6. 12. (V. भा et cf. hib.
beosach «bright, glittering», boisgim fulgeo, «to flash»,
nisi hoc mutilatum est e boillsg (v. scot. boillsg), quod
cum lat. fulgeo ad भ्राज् referri potest
mais «sparkling,
shining, brilliancy», mutato भ् in nasalem ejusdem or-
gani
lat. fes-tra
fenes-tra, insertâ nasali, adjectâ vo-
cali sicut in verbis scr. cl. 7.
fas-tus, quod Schellerius a
gr. ϕάω deducit
fes-tus.)
c. अव lucere, splendere. R. Schl. I. 35. 16. -- Caus.
collustrare. MAH. 3. 1674.
c. उत् Caus. collustrare. RAGH. 7. 16.
c. प्र lucere, splendere. MAH. 3. 5005.: यथा सोमः प्रभास-
ते
3. 17090.: प्रभासन्तम् भानुमन्तम्. -- Caus. col-
lustrare. MAH. 1. 6532.
c. वि lucere, splendere. R. Schl. II. 13. 10.
2. भास् f. (r. भास्) splendor. BH. 10. 12.
Lanman
English
√bhās (bhā́sati, -te
babhāsé
bhāsitá).
shine. [cf. √bhā.]
+ prati, shine over against, make a
show, appear well.
bhā́s, n. light. [√bhās: but cf. 1151. 1e^2.]
Kridanta Forms
Sanskrit
भास् (भा꣡सृँ॒ दीप्तौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = भासनम्
अनीयर् = भासनीयः - भासनीया
ण्वुल् = भासकः - भासिका
तुमुँन् = भासितुम्
तव्य = भासितव्यः - भासितव्या
तृच् = भासिता - भासित्री
क्त्वा = भासित्वा
ल्यप् = प्रभास्य
क्तवतुँ = भासितवान् - भासितवती
क्त = भासितः - भासिता
शानच् = भासमानः - भासमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 भास्
मूलधातुः:
 भासृ
धात्वर्थः:
 दीप्तौ
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 भासते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
2. भास् mit निस् erscheinen, Kir. 7, 36. — Mit प्रति Kaus. zeigen, offenbaren, Komm. zu Yogas. 1, 8.
भास् mit आ Kaus. °verlachen, Padyac. II, 27d.
भास् °m. Glanz, Padyac. III, 26b ("बाहुगवेधू रा गौर् भाः" इति पुंस्त्रीलिङ्गाधिकारे हेमचन्द्रेण पठितत्वात्).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रकाश्, द्युत्, विद्युत्, दीप्, भा, विभा, भास्, राज्, लस्, विलस्, विभास्, शुभ्, विदीप्, भ्राज्, भ्राश्, भ्लाश्, विभ्राज्, अभिविराज्, प्रतप्, चकास्, विशुभ्, व्यतिभा, शुच्
verb
कान्त्या प्रकाशनानुकूलः व्यापारः।
"तस्याः मुखं तेजसा प्रकाशते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः ।
प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ॥ ९९ ॥
पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः ।
भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा ॥ १०० ॥
-wordlist-
रोचिस् (क्ली), उस्र (पुं), रुचि (स्त्री), शोचिस् (क्ली), अंशु (पुं), गो (पुंस्त्री), ज्योतिस् (क्ली), अर्चिस् (स्त्रीक्ली), उपधृति (पुं), अभीशु (पुं), प्रग्रह (पुं), शुचि (पुं), मरीचि (पुंस्त्री), दीप्ति (स्त्री), धामन् (क्ली), केतु (पुं), घृणि (पुं), रश्मि (पुं), पृश्नि (पुंस्त्री), पाद (पुं), दीधिति (स्त्री), कर (पुं), द्युति (स्त्री), द्युत् (क्ली), रुच् (क्ली), विरोक (पुं), किरण (पुं), त्विषि (स्त्री), त्विष् (स्त्री), भास् (पुंस्त्री), प्रभा (स्त्री), वसु (पुं), गभस्ति (पुं), भानु (पुं), भा (स्त्री), मयूख (पुं), महस् (क्ली), छवि (स्त्री), विभा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
रोचिस्
रोचिस्, शोचिस्, अभीशु, प्रद्योत, गभस्ति, रश्मि, घृणि, किरण, रुचि, रुच्, दीधिति, दीप्ति, द्युति, प्रभा, भा, विभा, भास्, उस्र, धामन्, वसु, केतु, मरीचि, प्रग्रह, उपधृति, वृष्णि, मयूख, अंशु, भानु, कर, पाद, विरोक, गो
रोचिः शोचिरभीशुः प्रद्योतगभस्तिरश्मिघृणिकिरणाः ।
रुचिरुग्दीधितिदीप्तिद्युतिप्रभाभाविभाभासः ॥ ३८ ॥
उस्रधामवसुकेतुमरीचिप्रग्रहोपधृतिवृष्णिमयूखाः ।
अंशुभानुकरपादविरोका गाव इत्यभिहितास्तु समानाः ॥ ३९ ॥
verse 1.1.1.38
page 0006
नाममाला
Sanskrit
दीधिति, भानु, उस्र, अंशु, गभस्ति, किरण, कर, पाद, रुचि, मरीचि, भास्, तेजस्, अर्चिस्, गो, द्युति, प्रभा, दीप्ति, ज्योतिस्, महस्, धामन्, रश्मि, ऊर्ज, विभावसु
दीधितिर्भानुरुस्रोंऽशुर्गभस्तिः किरणः करः ।
पादो रुचिर्मरीचिर्भास्तेजोऽर्चिर्गौर्द्युतिः प्रभा ॥ ४५ ॥
दीप्तिर्ज्योतिर्महो धाम रश्मिरूर्जो विभावसुः ।
verse 0.1.1.45
page 0023
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भास्,
स्त्री,
 (भासते इति । भास + “भ्राजभास-र्विद्युतोर्जिपॄजुग्रावस्तुवः क्विप् ।” ३ । २ । १७७ ।इति क्विप् ।) प्रभा । अस्य शब्दस्य प्रथमान्त-रूपं भाः । इत्यमरः । १ । ४ । ३४ ॥
मयूखः ।इति मेदिनी । से, ७ ॥
इच्छा । इति धरणिः ॥
Capeller
German
1. भा॑स्
n.
 , (älter als)
f.
 Glanz, Schein.
2. भास्, भासति, °ते glänzen, leuchten,
scheinen, videri (mit Nom. o. Instr.),
einleuchten, klar werden. p. p. भासित
leuchtend. Caus. भासयति (°ते) erleuchten,
erhellen, erscheinen lassen.
अव scheinen, videri (Instr. o. Adv. auf
वत्). p. p. अवभासित beleuchtet, strahlend.
उद् aufleuchten
Caus. erleuchten,
erhellen. प्रति Med. scheinen, erscheinen
wie (Nom. o. Instr.).
Grassman
German
bhā́s, bháas, n., Licht, Schein, überall von Agni, oft mit bṛhát verbunden ({45, 8}
{524, 4}
{643, 11}
{301, 1}
{643, 5}
{829, 1}). Für die aufgelöste Form ist die Kürze des ersten a in {643, 11}, die des letzten in der Instrumental-form {451, 4}
{829, 1}
{903, 5} nachweisbar. — Vgl. su-bhā́s u. s. w.
-ā́s {45, 8}
{46, 10}
{301, 1}
{303, 9}
{524, 2}. _{524, 4}.
-áas oder bháās (φόως) {621, 28}
{643, 11}.
-āsā́ {195, 5}
{442, 11}
{445, 6}
{521, 4}
{526, 1}
{643, 5}.
-aasā́ {451, 4}
{829, 1}
{903, 5}.
√bhās, leuchten, strahlen [aus bhā erweitert].
Part. bhā́sat:
-an VS. 〔12, 32〕 bṛhádbhis bhānúbhis 〰.
Verbale bhā́s:
dies ist wol in su-bhā́s schön leuchtend anzunehmen (vgl. jedoch bhā́s).
Burnouf
French
*भास् भास्। भासामि, भासे 1
p.
बभासे
a1. अभासिषि। Briller.
Paraître.
भास् भास्
m.
 vautour
coq.
Station de bergers.
भास् भास्
f.
 lumière
rayon.
Désir.
Gr.
φῶς.
भासन्त a. (sfx. अन्त) brillant, lumineux
beau. -- S.
m.
 le Soleil, la Lune.
Esp. d'oiseau. -- M. et
f.
 [ई] étoile.
भासयामि (c. de भास्) Eclairer, illuminer.
Faire
briller, montrer: स्वशक्तिम् sa force.
भासस्
n.
 (sfx. अस्) lumière, éclat.
भासु
m.
 le Soleil.
भासुर a. brillant, lumineux. -- S.
m.
 cristal.
Héros.
-- S.
n.
 costus speciosus, bot.
भास्कर
m.
 [कृ] le Soleil.
Le feu.
Héros.
Np.
d'un astronome. -- N. or.
भास्करप्रिय
n.
 rubis.
भास्वत् a. (sfx. वत्) brillant, lumineux. -- S.
m.
lumière.
Soleil.
Héros.
S.
f.
 भास्वती la cité du
Soleil.
भास्वर a. (sfx. वर) brillant, lumineux. -- S.
m.
 le
Soleil.
Jour. -- S.
n.
 costus.
Stchoupak
French
१ भास्-
{%bhāsati -te
babhāse
bhāsyate bhāsayati -te
%}
भासित- -- briller, luire, resplendir
moy. s'éclairer, devenir évident
ou manifeste, être compris ou conçu
caus. faire briller ou resplendir,
illuminer.
२ भास्-
f.
 lumière, lueur, splendeur, rayon lumineux
-वन्त्- a.
brillant, lumineux, resplendissant, radieux
m.
 soleil, splendeur, lumière.
°कर- a. qui éclaire, brillant, lumineux
m.
 soleil
nt. désign.
d'une brèche de forme particulière faite par un voleur
°कर-नन्दिन्-
m.
fils du dieu Soleil
°कर-वर्मन्-
m.
n.
 d'un prince
°करि-
m.
n.
d'un Muni.
भाः-सत्य- a. dont la véritable essence est la lumière.