| YouTube Channel

भार्गव (bhArgava)

 
शब्दसागरः
English
भार्गव
m.
(-वः)
1. A name of PARASURĀMA.
2. A name of SUKRA re-
gent of VENUS, and preceptor of the Titans or demons.
3. An
archer.
4. An elephant.
f.
(-वी)
1. The goddess PĀRVATĪ.
2. The
goddes LAKSHMĪ.
3. Bent grass, (Panicum dactylon, the Agrostis
linearis of LINNÆUS
according to the Hindus, and black variety.)
E.
भृगु a Muni, the ancestor of PARASU RĀMA, &c. and अण्
aff.
of
descent.
Capeller Eng
English
भार्गव॑
f.
relating to or coming from Bhṛgu,
m.
descendant of Bh.
also =
seq.
Yates
English
भार्गव (वः) 1.
m.
A name of
Para-
surāma
of
Sukra or regent of
Venus
an archer
an elephant.
f.
Durgā, Lakshmī
bent grass.
Spoken Sanskrit
English
भार्गव - bhArgava -
adj.
- belonging to zukra
भार्गव - bhArgava -
adj.
- potter
भार्गव - bhArgava -
adj.
- an archer
भार्गव - bhArgava -
adj.
- an astrologer
भार्गव - bhArgava -
adj.
- an elephant
भार्गव - bhArgava -
adj.
- good bowman
Wilson
English
भार्गव
m.
(-वः)
1 A name of PARAŚURĀMA.
2 A name of ŚUKRA regent of VENUS, and preceptor of the Titans or demons.
3 An archer.
4 An elephant.
f.
(-वी)
1 The goddess PĀRVATĪ.
2 The goddess LAKṢMĪ.
3 Bent grass, (Panicum dactylon, the Agrostis linearis of LINNÆUS
according
to the Hindus, a black variety.)
E.
भृगु a Muni, the ancestor of PARAŚURĀMA, &c., and अण्
aff.
of
descent.
Apte
English
भार्गवः [bhārgavḥ], [भृगोरपत्यम् अण्]
N.
of Śukra, regent of the planet Venus and preceptor of the Asuras.
N.
of Paraśurāma
भार्गवः प्रददौ यस्मै परमास्त्रं महाहवे
Mb.
* 8.2.13
see परशुराम.
An epithet of Śiva.
An archer.
An elephant.
An epithet of Jamadagni.
Of Mārkaṇḍeya
तावच्छिशोर्वै श्वसितेन भार्गवः सो$न्तः शरीरं मशको यथाविशत्
Bhāg.*
12.9.27.
N.
of an eastern country
ब्रह्मोत्तरा प्रविजया भार्गवाज्ञेयमल्लकाः Mārk.
P.
An astrologer, fortune-teller
'भार्गवो शुक्रदैवज्ञौ' Vaijayantī
भार्गवो नाम भूत्वा भिक्षानिभेन तद्गृहं प्रविश्य
Dk.*
2.6.
A potter
ब्राह्मणैः प्राविशत् तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत्
Mb.
* 1.19.47
भार्गव- कर्मशाला 1.91.1.
भार्गवम् [bhārgavam] भार्गवकम् [bhārgavakam] भार्गवप्रियः [bhārgavapriyḥ], भार्गवकम् भार्गवप्रियः A diamond.
Apte 1890
English
भार्गवः [भृगोरपत्यं अण्] 1 N. of Śukra, regent of the planet Venus and preceptor of the Asuras.
2 N. of Paraśurāma
see परशुराम.
3 An epithet of Śiva.
4 An archer.
5 An elephant.
6 An epithet of Jamadagni.
7 Of Mārkaṇḍeya.
8 N. of an eastern country.
Comp.
प्रियः a diamond.
Monier Williams Cologne
English
भार्गव॑ mf(ई)n. relating to or coming from Bhṛgu,
Up.
MBh.
&c.
belonging to Śukra (cf. below),
R.
patr.
fr.
भृगु (pl. भृगवः),
Pāṇ.
ii, 4, 65
N.
of Śukra (regent of the planet Venus and preceptor of the Daityas),
R.
Var.
&c.
of Śiva,
MBh.
of Paraśu-rāma, ib.
of various men (esp. supposed authors of hymns, viz. of Iṭa, Kali, Kṛtnu, Gṛtsamada, Cyavana, Jamad-agni, Nema, Prayoga, Vena, Somāhuti and Syūma-raśmi q.v.
but also of many other writers or mythological personages, e.g. of Iṭala, of Ṛcīka, of Dvi-gat, of Dṛśāna, of Mārkaṇḍeya, of Pramati
&c.
),
Br.
ŚrS.
MBh.
RAnukr.
a potter,
MBh.
(Nīlak. )
an astrologer,
L.
an archer, a good bowman (like Paraśu-rāma),
L.
an elephant,
L.
pl.
the descendants of Bhṛgu (properly called भृगवः
cf.
above),
MBh.
Hariv.
N.
of a people,
MBh.
Pur.
भार्गव॑
n.
N.
of various Sāmans, ĀrṣBr.
Monier Williams 1872
English
भार्गव भार्गव, अस्, ई, अम्, relating to or
coming from Bhṛgu, belonging to Bhṛgu
(अस्), m.
epithet of Cyavana [cf. चण्ड-भ्°]
of Gṛtsa-mada
of Dvi-gat
of Dṛśāna
of Iṭala
of Mārkaṇḍeya
of Śaunaka
of Ṛcīka
of Jamad-agni
of Paraśu-
rāma
of Pramati
of Śiva
the planet Venus (pro-
perly a patronymic of Śukra, regent of the planet
Venus and preceptor of the Daityas)
an archer, a
good archer (= धन्विन्, सु-धन्वन्)
an ele-
phant
(आस्), m. pl. ‘the descendants of Bhṛgu,
commonly called Bhṛgavas, N. of a particular tribe
(ई), f. a female descendant of Bhṛgu
N. of Deva-
yāni
an epithet of Lakṣmī
an epithet of Pārvatī
= दूर्वा, bent grass, Panicum Dactylon
= नील-
दूर्वा
= श्वेत-दूर्वा.
—भार्गव-दीपिका, f., N.
of a work.
—भार्गव-प्रिय, अस्, m. ‘dear to
Śukra or to the planet Venus, a diamond.
—भार्ग-
वार्चन-दीपिका (°व-अर्°), f., N. of a work
[cf.
भार्गव-दीपिका।]
—भार्गवालाप (°व-आल्°), अस्,
m., N. of the third Act of the Abhirāma-maṇi-nāṭaka.
—भार्गवोपपुराण (°व-उप्°), अम्, n., N. of
an Upa-Purāṇa.
—भार्गवोपाख्यान (°व-उप्°),
अम्, n., N. of the thirteenth chapter of the Vāsiṣṭha-
rāmāyaṇa, commonly called Yoga-vāsiṣṭha.
Macdonell
English
भार्गव bhārgav-á,
a.
(ī) derived from, belonging 🞄or relating to Bhṛgu
belonging to 🞄Bhārgava (Śukra)
m.
descendant of Bhṛgu, 🞄Paraśurāma
pat. of Śukra, teacher of the 🞄Daityas
ep. of Śiva: ī,
f.
female descendant 🞄of Bhṛgu
daughter of Bhārgava (Śukra)
🞄ep. of Pārvatī
(a) -rāghavīya,
a.
relating to 🞄Paraśurāma and Rāma.
Benfey
English
भार्गव भार्गव, i. e. भृगु + अ,
patronym.
I.
m.
1. A descendant of
Bhṛgu.
2. Epithet of Paraśurāma,
Johns. Sel. 4, 22
Utt. Rāmac. 13, 10.
3. A name of Śukra, regent of Venus.
4. An archer.
5. An elephant.
6.
A proper name, Johns. Sel. 60, 189.
II.
f.
वी।
1. Pārvatī.
2. Lakṣmī.
3. Bent grass, Panicum dactylon.
Apte Hindi
Hindi
भार्गवः
पुं*
- भृगोरपत्यम्
"शुक्राचार्य, शुक्रग्रह का शास्ता और असुरों का आचार्य"
भार्गवः
पुं*
- -
परशुराम
भार्गवः
पुं*
- -
शिव का विशेषण
भार्गवः
पुं*
- -
धनुर्धर
भार्गवः
पुं*
- -
हाथी
भार्गवः
पुं*
- भृगु+अण्
"ज्योतिषी, भविष्यवक्ता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भार्गव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು/ದೈತ್ಯಗುರು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-१-११४)
व्युत्पत्तिः - > भृगोरपत्यम्
भार्गव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಜ/ಆನೆ
भार्गव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಲಾಲ/ಪಾಂಡವರು ಬಿಡಾರ ಮಾಡಿದ್ದ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಕುಂಬಾರ
प्रयोगाः - > "गत्वा तु तां भार्गवकर्मशालां पार्थौ पृथां प्राप्य महानुभावौ"
उल्लेखाः - > भा० १-१९०-१
भार्गव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನುರ್ಧರ/ಬಿಲ್ಲುಗಾರ
भार्गव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶುರಾಮ
प्रयोगाः - > "कृत्वा रघूद्वहगतौ क्षणमन्तरायं यद्भार्गवः परगतेर्विहृतिं प्रपेदे"
उल्लेखाः - > च० रा०
विस्तारः - > "भार्गवो गजधन्विनोः। शुक्रे परशुरामे च" मेदि०
L R Vaidya
English
BArgava {% m. %} 1. Name of Śukra, regent of the planet Venus and preceptor of the demons
2. an epithet of Paraśurāma
(See App. II.)
3. an epithet of Śiva
4. an archer.
Bopp
Latin
भार्गव m. (a भृगु s. अ) a Bhrigu oriundus.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
भार्गव on dharma. Quoted by Hemādri. See Bhṛgusmṛti.
भार्गव
Vāgbhūṣaṇakāvya. Oudh IV, 9.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
bhārgava, m. (acc. to Nīlak., so in Mbh., see pw 〔7.365〕
Pali bhaggava, see PTSD), potter: Mv 〔iii.347.19〕 (twice)
〔348.2, 9〕 (= kumbhakāra 〔347.16, 17〕)
SP 〔138.8〕
Speyer, Preface to Av, 〔p. LXII, line 4 (śloka 219)〕, cf. 〔p. CXII〕.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
भार्गव m. MBh. 1, 190, 47
191, 1
192, 1 nach Nīlak. Töpfer. Nach Vaij. auch Astrolog
vgl. Komm. zu Daśak. (1883) 137, 9.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
भार्गव
adjective
भृगुसम्बन्धी।
"भार्गवेषु पुरुषेषु भगवतः अवतारः परशुरामः अपि एकः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ngan spong gi bu
भार्गव
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शुक्रो मघाभवः काव्य उशना भार्गवः कविः ११९
षोडशार्चिर्दैत्यगुरुर्धिष्ण्यः शनैश्चरः शनिः
छायासुतोऽसितः सौरिः सप्तार्ची रेवतीभवः १२०
मन्दः क्रोडो नीलवासाः स्वर्भाणुस्तु विधुंतुदः
तमो राहुः सैंहिकेयो भरणीभूरथाहिकः १२१
-wordlist-
शुक्र (पुं), मघाभव (पुं), काव्य (पुं), उशनस् (पुं), भार्गव (पुं), कवि (पुं), षोडशार्चिस् (पुं), दैत्यगुरु (पुं), धिष्ण्य (पुं), शनैश्चर (पुं), शनि (पुं), छायासुत (पुं), असित (पुं), सौरि (पुं), सप्तार्चिस् (पुं), रेवतीभव (पुं), मन्द (पुं), क्रोड (पुं), नीलवासस् (पुं), स्वर्भाणु (पुं), विधुन्तुद (पुं), तमस् (पुंक्ली), राहु (पुं), सैंहिकेय (पुं), भरणीभू (पुं)
--source--
जामदग्न्यस्तु रामः स्याद्भार्गवो रेणुकासुतः ८४८
-wordlist-
जामदग्न्य (पुं), राम (पुं), भार्गव (पुं), रेणुकासुत (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
उशनस्
उशनस्, शुक्र, काव्य, दैत्यगुरु, भार्गव, कवि, धिष्ण्य
उशना शुक्रः काव्यो दैत्यगुरुर्भार्गवः कविर्धिष्ण्यः
verse 1.1.1.48
page 0007
Mahabharata
English
Bhārgava^1, pl. (ºāḥ) (the descendants of Bhṛgu): VIII, 1583 (Bhārgavāṇāṃ kule jāto…Jamadagniḥ)
XIII, 2753 (ºāṇāṃ kulodvahaḥ, i.e. Cyavana), 4146, 4160.
Bhārgava^2, pl. (ºāḥ), a people in Bhāratavarsha: VI, 358.
Bhārgava^1, adj.(?): I, 2602 (Vasūnāṃ Bhārgavaṃ vidyāt)
I, 865 (ºaṃ vaṃśaṃ), 868 (do.).
Bhārgava^2 (a descendant of Bhṛgu): XI, 661
XII, 60
XIII, 4143 (ºĀṅgirasau)
XIV, 960.
Bhārgava^3 = Aurva: I, 6820, 6828.
Bhārgava^4 = Cyavana: I, 445, 870, 874, 939, 1928
III, 10312, 10314, 10322, 10325, 10327, 10331, 10337, 10338, 10358, 10371, 10377, 10383, 10386, 10387, 10398, 10400, 10402
IV, 550
XII, 1354, 13935, 13937
XIII, 2643, 2692 (viprarsheḥ), 2723, 2734, 2746, 2751, 2764, 2765, 2806, 2808, 2858, 2868, 7673 (C.: enumerated among the ṛshis of the North).
Bhārgava^5 = Śaunaka: I, 882, 1117.
Bhārgava^6 = Śiva: VII, 9527
XIV, 200.
Bhārgava^7 = Dadhīca: XII, 13212.
Bhārgava^8 = Devaśarman: XIII, 2268.
Bhārgava^9 = Jamadagni: XII, 1744
XIII, 4607, 4626.
Bhārgava^10 = Mārkaṇḍeya: III, 12617, 12902, 13010
XIII, 1545 (prakṛshṭāyus).
Bhārgava^11 = Paraśu-Rāma: I, 275, 2460, 2712, 3175, 4175, 5131, 5132
III, 220 (prajñā ca te Bhārgavasyeva śuddhā), 5099, 6009, 8318, 8656, 8658 (Ṛcīka-nandano Rāmo Reṇukā-sutaḥ), 8671, 8673, 10128, 10193
V, 1475(?), 6051, 6085, 7001, 7012, 7022, 7038, 7040, 7065, 7086, 7112, 7119, 7132 (Akṛtavraṇah…sakhā Bhārgavasya), 7133, 7217, 7223, 7245, 7269, 7303, 7308, 7319, 7326
VI, 557
VII, 2439
VIII, 37, 144, 221? (cittamoham ivāyuktaṃ Bhārgavasya), 1294, 1297, 1588, 1592, 1598, 1599, 1605, 1606, 1608, 1613, 3741 (Rāmāt…ṛshisattamāt), †4710
IX, 2836
XII, 83, 96, 100, 101 (brahman), 102, 806, 1566, 1596, 1711, 1769, 1775, 2086? (PCR. Uśanas), 4572? (Uśanas?), 5464 (Rāma, PCR.), 5465 (do.)
XIII, 3965, 3972, 4061, 4170
XIV, 828.
Bhārgava^12 = Pramati: I, 952.
Bhārgava^13 = Ṛcīka: III, 10146
XII, 1722, 1723
XIII, 207 (Ṛº Cyavanasyātmasambhavaḥ), 211.
Bhārgava^14 = Uśanas or Śukra: I, 2608, 3221, 3254, 3262, 3338, 3339, 3342, 3344, 3345, 3387, 3390, 3450
III, 7007? (PCR. ºpriyakāmyayā)
XII, 2086? (PCR. ślokaś cāyaṃ purā gīto Bhārgaveṇa mahātmanā | ākhyāne Rāmacarite nṛpatiṃ prati Bhārata), 4572, 4574 (is consulted by Indra), 4575 (directs Indra to consult Prahlāda), 7662 (PCR. nītiśāstraṃ jagāda), 10677 (is swallowed by Mahādeva), 10696
XIII, 1289 (Taṇḍiḥ provāca Śukrāya, Gautamāya ca Bhārgavaḥ), 4688, 4741 (Kāvyaḥ), †4945 (Śukra knows the highest penance, viz. abstention from food).
Bhārgava^15 = Utaṅka: XIV, 1559, 1576, 1617, 1618, 1644, 1742.
Bhārgava^16 = Vipula: XIII, 2300.
Bhārgava^17, “the potter” (Nīl.): I, 391, 7130, †7131, †7148, 7156, 7157, †7179.
Bhārgava^18 = the planet Venus (cf. Bhº = Uśanas or Śukra): VII, 7546 (Budha-Bhārgavayor iva).
पुराणम्
English
भार्गव / BHĀRGAVA. One who belongs to the bhṛgu dynasty. (See bhṛgu).
भार्गवम् / BHĀRGAVA(M). A city in ancient india. (bhīṣma parva, Chapter 9, Verse 50).
Vedic Reference
English
Bhārgava, ‘descendant of Bhṛgu, is the patronymic of
several teachers, including Cyavana^1 and Gṛtsamada.^2 Other
Bhārgavas are also mentioned without indication of their
personal names.^3
1) Śatapatha Brāhmaṇa, iv. 1, 5, 1
Aitareya Brāhmaṇa. viii. 21.
2) Kauṣītaki Brāhmaṇa, xxii. 4 (with
a varia lectio, Bābhrava).
3) Taittirīya Saṃhitā, i. 8, 18, 1
Sāṅkhāyana Āraṇyaka, vii. 15
Aitareya
Brāhmaṇa, viii. 2, 1. 5
Praśna Upani-
sad, i. 1 (Vaidarbhi), etc.
Pañcaviṃśa
Brāhmaṇa, xii. 2, 23
9, 19, 39, etc.
Cf. Bloomfield, Hymns of the Athar-
vaveda, xxxv.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भार्गवः,
पुं,
(भृगोरपत्यम् तद्गोत्रापत्यमिति ।भृगु + अण् ।) परशुरामः शुक्राचार्य्यः ।(यथा, महाभारते ६६ ४५ ।“तस्मिन्नियुक्ते विधिना योगक्षेमाय भार्गवे ।अन्यमुत्पादयामास पुत्त्रं भृगुरनिन्दितम्
”)धन्वी गजः इति मेदिनी वे, ४५
भारत-वर्षमध्ये प्राच्यदेशान्तर्गतदेशविशेषः यथा, --“ब्रह्मोत्तराः प्रविजया भार्गवा ज्ञेयमर्द्दकाः
”इति मार्कण्डेयपुराणम्
(कुलालः यथा, महाभारते १९२ ।“गत्वा तु तां भार्गवकर्म्मशालांपार्थौ पृथां प्राप्य महानुभावौ
”“भृगुः स्वघटवृत्तिः जीविकार्थं भृगुणा व्यव-हरतीति भार्गवः कुलालः ।” इति तट्टीकायांनीलकण्ठः
मार्कण्डेयः यथा, महाभारते ।१३ २२ १५ ।“इत्युक्त्वा ते जग्मुराशु चत्वारोऽमिततेजसः ।पृथिवीकाश्यपश्चाग्निः प्रकृष्टायुश्च भार्गवः
”शौनकः यथा, महाभारते १८ ।“तथेति चाब्रवीद्विष्णुर्ब्रह्मणा सह भार्गवः
”भृगुवंशीये, त्रि
(यथा, महाभारते ।९९ ४१ ।“शृणु रामस्य राजेन्द्र ! भार्गवस्य धीमतः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भार्गव पुंस्त्री० भृगोरपत्यम् तद्गोत्रापत्यं वा अण् भृपु-वंश्ये बहुत्वे तु अत्रिभृम्वित्यादिना अणी लुक् ।भृगवः तद्गोत्रापत्येषु शुक्राचार्य्ये धन्विनि गजेच
पु०
मेदि० तेन प्राक्ता तेनाधीता ज्ञाता वा अण् ।५ वेदपसिद्धे विद्याभेदे पार्वत्यां लक्ष्म्यां दूर्वायांच स्त्री मेदि० ङीप् प्राच्ये देशभेदे
पु०
“ब्रह्मा-त्तराः प्रविजया भार्गवाज्ञेयमल्लकाः” मार्कपु० १० द्रुपद-नगरस्थे कुम्भकारभेदे
पु०
भा० आ० १९० अ० ११ महादेवेपु० भा० द्रो० २०३ अ०
Capeller
German
भार्गव॑,
f.
von Bhṛgu stammend, Nachkomme
des Bh.
Burnouf
French
भार्गव भार्गव
m.
descendant de Bhṛgu.
Archer.
Eléphant.
Śukra
Paraśurāma. -- F. भार्गवी panic ou
agrostis, bot.
Lakṣmī
Pārvatī.
भार्गवप्रिय
m.
diamant [cher à Śukra].
Stchoupak
French
भार्गव-
-ई- a. issu de ou relatif à Bhṛgu
appartenant ou
relatif à Śukra
m.
n.
de Paraśurāma
de Śukra
de Cyavana
de Śiva
de
divers autres personnages
devin, astrologue
potier
pl.
descendants de
Bhṛgu
n.
d'un peuple
-ई-
f.
fille de Śukra, Devayānī.
°नन्दन-
m.
Jamadagni.
°श्रेष्ठ-
m.
le meilleur ou le plus illustre des descendants de Bhṛgu.
भार्गवास्त्र- nt.
n.
d'une arme divine.