| YouTube Channel

भानुमती (bhAnumatI)

 
Monier Williams Cologne
English
भानु—मती (अती),
f.
N.
 of a daughter of Aṅgiras,
MBh.
of a d° of Kṛta-vīrya (wife of Ahaṃ-yāti), ib.
of a d° of the Yādava Bhānu,
Hariv.
of a d° of Vikramāditya,
L.
of the mother of Śaṃkara (Sch. on
Śak.
 ),
Cat.
Apte Hindi
Hindi
भानुमती
स्त्री*
 - भानु+मतुप्+ङीप्
दुर्योधन की पत्नी का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भानुमती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಯೋಧನನ ಪತ್ನಿ
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
भानुमती a C. on Suśruta's Sūtrasthāna, by Cakrapāṇi-
datta.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भानुमती
noun
विक्रमादित्यस्य पत्नी मायाजाले प्रवीणा आसीत्।
"भानुमती मायाजालेन नैकान् आश्चर्यान् करोति स्म।"
Synonyms:
 भानुमती
noun
कामरूपदेशस्य राजकुमारी
"भानुमती दुर्योधनस्य पत्नी"
Mahabharata
English
Bhānumatī^1 (daughter of Kṛtavīrya). § 156 (Pūruv.): I, 95, 3768 (wife of Ahaṃyāti and mother of Sarvabhauma).
Bhānumatī^2 (daughter of Aṅgiras). § 489 (Āṅgirasa): III, 218, 14124.
पुराणम्
English
भानुमती १ / BHĀNUMATĪ I. The daughter of bhānu, a leader of the Yādavas. When śrī kṛṣṇa went with his retinue of Yādavas to visit the holy palace called piṇḍāraka the Yādavas conducted a wine festival. During that festival a demon of the name nikumbha carried away bhānumatī. This was because of a curse to bhānumatī from durvāsas whom bhānumatī did not respect once when they met at the garden of raivata. durvāsas had after the curse consoled her by assuring her that she would be saved and married by sahadeva, one of the pāṇḍavas. True to this, bhānumatī was married to sahadeva in the presence of nārada and kṛṣṇa. (viṣṇu Parva, Chapter 90).
भानुमती २ / BHĀNUMATĪ II. Daughter of kṛtavīrya. She was the wife of Ahaṁyati, a king of the pūru line of monarchs. They had a son named sārvabhauma.
भानुमती ३ / BHĀNUMATĪ III. Daughter of aṅgiras. She was extraordinarily beautiful. (Śloka 3, Chapter 218, Vana Parva, M.B.).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भानुमती,
स्त्री,
 (भानु + मतुप् + ङीप् ।) विक्र-मादित्यराजपत्नी । यथा, --“देवगुरोः प्रसादेन जिह्वाग्रे मे सरस्वती ।तेनाहं नृप ! जानामि भानुमत्यास्तिलं यथा ॥
”इति वररुचिः ॥
(कृतवीर्य्यस्य दुहिता । सा च अहंयातेः पत्नी ।“यथा, महाभारते । १ । ९५ । १५ ।“अहंयातिः खलुकृतवीर्य्यदुहितरमुपयेमे भानु-मतीं नाम । तस्यामस्य जज्ञे सार्व्वभौमः ॥
”अग्निरसः प्रथमा सुता । यथा, महाभारते ।३ । २१७ । ३ ।“प्रजासु तासु सर्व्वासु रूपेणाप्रतिमाभवत् ।देवी भानुमती नाम प्रथमाङ्गिरसः सुता ॥
”यादवभानोः कन्या । यथा, हरिवंशे । १४७ । २ ।“कन्यां भानुमतीं नाम भानोर्दुहितरं नृप ! ॥
”दुर्य्योधनपत्नी । यथा, वेणीसंहारनाटके २अङ्के ।“आर्य्य ! एषा भानुमती देवी पत्युः समर-विजयासंशया निर्वर्त्तितगुरुपादवन्दनाद्यप्रभृतिआरब्धनियमा बालोद्याने तिष्ठतीति ॥
”गङ्गा । यथा, काशीखण्डे । २९ । १२९ ।“भुक्तिमुक्तिप्रदा भेशी भक्तस्वर्गापवर्गदा ।भागीरथी भानुमती भाग्यं भोगवती भृतिः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भानुमती स्त्री भानोर्यादवनृपभदस्य कन्यायां हरिवं० १४९ अ० ।