| YouTube Channel

भा (bhA)

 
शब्दसागरः
English
भा r. 2nd cl. (-भाति)
1. To shine, to be luminous, splendid or beauti-
ful.
2. To be pleased.
3. To be angry.
4. To below.
5. To be, to
exist. With आङ् To flash. With प्र or वि To shine brightly.
भा
f.
 (भा)
1. Light.
2. Beauty.
3. The shadow of a gnomon.
m.
 (-भाः)
The sun.
E.
 भा to shine, affs. अङ् and टाप् ।
Capeller Eng
English
1 भा भा॑ति
pp.
 भात be bright, shine, be splendid or
beautiful, please (acc.
w.
 प्रति or प्रतिभाति
w.
acc.
 )
show one's
self, appear
look or be like (nom. ±इव or
adv.
 in वत्), pass for
(nom. ). — अति shine bright or brighter than (acc. ). अनु shine after
(acc. ). अभि shine forth, appear. अव shine down or upon. आ shine
upon, illumine
shine forth, appear, look or be like (इव, यथा or
adv.
 in वत्). उद् shine out, become manifest. निस् & विनिस् shine
forth. प्र shine forth, begin to be bright (as the night), appear or
be like (nom. ±इव). प्रति shine upon, illumine
become manifest,
offer or present one's self, come into the mind, occur to (acc. or
gen.
 )
appear to (gen. or
acc.
 ±प्रति), look or be like, resemble ( =
S.
 )
seem fit, please. संप्रति appear, come into the mind, occur.
वि shine forth, shine far and wide, begin to be bright (night), be
brilliant, make a show, catch the eye, appear, arise, look or be like (
=
S.
 )
shine upon, illumine. सम् shine out, become manifest, arise,
appear as (nom. ±इव or यथा). — Cf. आभात, निर्भात, प्रभात,
विभात.
2 भा॑
f.
 light, brightness, splendour, adj. —° resembling,
like.
Yates
English
भा (ल) भाति 2.
m.
 To shine
to be
beautiful
to be pleased
to
blow
to be. With आ to flash
with प्र or वि to shine brightly.
भा (भा) 1.
f.
 Light
beauty
shadow
of a gnomon.
m.
 The sun.
Spoken Sanskrit
English
भा - bhA -
f.
 - lustre
भा - bhA -
f.
 - light
भाति { भा } - bhAti{bhA} - verb - appearas
भाति { भा } - bhAti{bhA} - verb - seem
भाति { भा } - bhAti{bhA} - verb 2 - shine
भा - bhA -
f.
 - resemblance
भा - bhA -
f.
 - light or a beam of light
भा - bhA -
f.
 - likeness
भा - bhA -
f.
 - splendour
भा - bhA -
f.
 - brightness
भा - bhA -
f.
 - shadow of a gnomon
भा - bhA -
f.
 - appearance
भा - bhA -
m.
 - sun
भाति { भा } - bhAti { bhA } - verb - manifest
भाति { भा } - bhAti { bhA } - verb - be bright or luminous
भाति { भा } - bhAti { bhA } - verb - be
भाति { भा } - bhAti { bhA } - verb - shine forth
भाति { भा } - bhAti { bhA } - verb - exist
भाति { भा } - bhAti { bhA } - verb - show one's self
भाति { भा } - bhAti { bhA } - verb - show
भा bhA
f.
 lustre
भा bhA
f.
 light
भाति { भा } bhAti { bhA } verb appear as
भाति { भा } bhAti { bhA } verb seem
भाति { भा } bhAti { bhA } verb 2 shine
भा bhA
f.
 resemblance
भा bhA
f.
 light or a beam of light
भा bhA
f.
 likeness
भा bhA
f.
 splendour
भा bhA
f.
 brightness
भा bhA
f.
 shadow of a gnomon
भा bhA
f.
 appearance
भा bhA
m.
 sun
भाति { भा } bhAti { bhA } verb manifest
भाति { भा } bhAti { bhA } verb be bright or luminous
भाति { भा } bhAti { bhA } verb be
भाति { भा } bhAti { bhA } verb shine forth
भाति { भा } bhAti { bhA } verb exist
भाति { भा } bhAti { bhA } verb show one's self
भाति { भा } bhAti { bhA } verb show
Wilson
English
भा r. 2nd cl. (-भाति)
1 To shine, to be luminous, splendid or beautiful.
2 To be pleased.
3 To be angry.
4 To blow.
5 To be, to exist.
With आङ्, to flash.
With प्र or वि, to shine brightly.
भा
f.
 (-भा)
1 Light.
2 Beauty.
3 The shadow of a gnomon.
m.
 (भाः) The sun.
E.
 भा to shine,
aff.
 अङ् and टाप्.
Apte
English
भा [bhā], 2
P.
 (भाति, भात
caus. भापयति-ते
desid.
 बिभासति)
To shine, be bright or splendid, be luminous
पङ्कैर्विना सरो भाति सदः खलजनैर्विना । कटुवर्णैर्विना काव्यं मानसं विषयैर्विना
Bv.*
 1.116
समतीत्य भाति जगती जगती
Ki.*
 5.2
R.*
 3.18
भाति श्रीरमणावतारदशकं बाले भवत्याः स्तने Udb.
To seem, appear
बुभुक्षितं न प्रति भाति किंचित् Mbh.
To be, exist.
To be pleased.
To show oneself.
To blow
[the following verse gives different meanings of the verb
-बभौ मरुत्वान् विकृतः स-मुद्रो (to shine) बभौ मरुत्वान् विकृतः स-मुद्रः । (to be pleased) -बभौ मरुत्वान् विकृतः समुद्रो (to be) बभौ मरुत्वान् विकृतः स मुद्रः ॥ (to blow).
Bk.*
 1.19].
भा [bhā], [भा-अङ् टाप्]
Light, splendour, lustre, beauty
तत्र ताराधिपस्याभा ताराणां भा तथैव च । तयोराभरणाभा च ज्वलिता द्यामभासयत् ॥
Rām.*
 6.75.51
तावद् भा भारवेर्भाति यावन्माघस्य नोदयः Udb.
A shadow, reflection.
Likeness, resemblance.
The shadow of a gnomon.
Comp.
 -कु(कू)टः a species of fish. -कोशः, -षः the sun. -गणः the whole group of constellations
करालदंष्ट्राभिरुदस्त- भागणम्
Bhāg.*
 4.5.11. -निकरः a mass of light, collection of rays. -नेमिः the sun. -मण्डलम् a halo of light. -रूपः the soul. (-पम्) Brahman. -वनम् a mass of rays or light.
भाम् [bhām], 1 Ā. (भामते) To be angry
(also 1
P.
 according to
L.
 D. B.).
Apte 1890
English
भा {c2c} P. (भाति, भात
caus. भापयति-ते
desid. बिभासति) 1 To shine, be bright or splendid, be luminous
पंकैर्विना सरो भाति सदः खलजनौर्वना । कदुवर्णैर्विना काव्यं मानसं विषयैर्विना Bv. 1. 116
समतीत्य भाति जगती जगती Ki. 5. 20
R. 3. 18.
2 To seem, appear
बुभुक्षिनं न प्रति भाति किंचित् Mbh.
3 To be, exist.
4 To show oneself.
भा [भा अङ् टाप्] 1 Light, splendour, lustre, beauty
तावद्भा भारवेर्भाति यावन्माघस्य नोदयः Udb.
2 A shadow, reflection.
3 Likeness, resemblance.
4 The shadow of a gnomon.
Comp.
कोशः
षः the sun.
गणः the whole group of constellations.
निकरः a mass of light, collection of rays.
नेमिः the sun.
मंडलं a halo of light.
रूपः the soul. (
पं) Brahman.
वनं a mass of rays or light.
Monier Williams Cologne
English
भा॑ a
f.
 (आ॑) light or a beam of l°, lustre, splendour,
MBh.
Hariv.
Var.
&c.
 (cf. 2. भा)
the shadow of a gnomon,
Sūryas.
appearance, resemblance, likeness (ifc.
cf.
 अग्नि-भ, गुड-भा, तन्तुभ)
1. भा
cl.
 2.
P.
 (Dhātup. xxiv, 43) भा॑ति (pr.
p.
 भात्
f.
 भान्ती or भाती,
Vop.
Pot.
 भायात्,
TBr.
pl.
 बभौ,
Mn.
MBh.
&c.
aor.
 अभासीत्
Gr.
Bhaṭṭ.
fut. भास्य॑ति,
Br.
&c.
 ),
to shine, be bright or luminous,
RV.
&c.
&c.
to shine forth, appear, show one's self, ib.
to be splendid or beautiful or eminent,
MBh.
Kāv.
&c.
 (with न, to cut a poor figure,
Kathās.
 )
to appear as, seem, look like, pass for (nom. with or without इव adv. in वत्),
MBh.
Kāv.
&c.
to be, exist,
W.
to show, exhibit, manifest,
Bhaṭṭ.
 (v.l.) :
Pass.
 भायते,
impers.
 radiance is put forth by (instr.),
Bhaṭṭ.
 :
Caus.
 भापयते
aor.
 अबीभपत्
Gr.
 :
Desid.
 बिभासति, ib. :
Intens.
 बाभायते, बाभेति, बाभाति, ib.
भा [cf. √ भन्, भाष्, भास्
Gk. ϕημί, ϕάσκω
Lat.
 fāri
&c.
Germ.
 Bann
Eng.
 ban. ]
2. भा॑
f.
 (nom. prob. भा॑स्) light, brightness, splendour
&c.
 (cf.
f.
 of 4. भ),
VS.
ŚBr.
भा॑
m.
 the sun,
L.
 (cf. 2. भास्).
Monier Williams 1872
English
भा 1. भा [cf. rts. 1. भस्, भाष्, भास्],
cl. 2. P. भाति, बभौ, भास्यति, अभासीत्,
भायात्, भातुम्, to shine, be bright or luminous,
to be splendid or beautiful
to be conspicuous or
eminent
to appear, seem
to show one's self, mani-
fest any feeling
to be, exist: Pass. भायते: Caus.
भापयति, -यितुम्, Aor. अबीभपत्, to cause to
shine or appear: Desid. बिभासति: Intens. बाभा-
यते, बाभेति, बाभाति
[cf. Zend bā-nu, ‘a ray
’
bā-ma, ‘brightness:’ Gr. φη-μί, φά-σκ-ω, φά-τι-ς,
φήμη, φανή, φαίνω, φαν-ε-ρό-ς, φαν-ή, φά-σι-ς,
φά-σ-μα
φά-ε (Homeric), ‘he appeared
’ ὑπό-φαυ-σι-ς,
φά-ος, φαῦ-ος, φῶς, φέγγ-ος, φα-έ-θ-ω, φαε-ίν-ω
φαει-νό-ς, φᾱνό-ς, φαίδιμος, πι-φαύ-σκ-ω:
Lat. fā-rī, fā-ma, fā-tu-m, fā-s, fā-bu-la, fă-t-
eo-r, fa-c-s, fă-c-ie-s, făc-ē-tu-s, fav-illa, focus,
februus (fr. the Caus.): Slav. o-ba-v-a-ti, ‘incan-
tare
’ ba-s-nĭ, ‘a tale.’]
2. भा, भास्, f. [cf. 4. भ], light, brightness, splen-
dor (Ved., cf. 2. भास्)
lustre, beauty
the reflection of
any object, shadow
(आस्), m. the sun.
—भा-ऋजीक,
अस्, आ, अम्, Ved. light-shedding, radiating, radiant
(Sāy. = प्रकाशस्य प्रार्जयितृ, said of Agni).
—भा-कूट, अस्, m. ‘having a point or peak of
light, ’ a species of fish, (also भा-कुट)
N. of a
mountain (apparently the part of the Himālaya
called Bhākūr).
—भा-कोश, अस्, m. ‘repository of
light, ’ the sun.
—भा-गण, अस्, m. the whole col-
lection of stars or constellations, (for भ-गण।)
—भा-त्वक्षस्, आस्, आस्, अस्, Ved. producing light.
—भा-निकर, अस्, m. a multitude of rays, a mass
of light.
—भा-नेमि, इस्, m. ‘a circle of light or
rays, ’ the sun.
—भान्-द, अम्, n. ‘giving light, ’
N. of an Upa-Purāṇa.
—भा-मण्डल, अम्, n. a
circle of light, crown or diadem of light, garland of
rays.
—भामती, f. (fr. भा-मत्), or भामती-नि-
बन्ध, अस्, m., N. of a commentary by Vācaspati-
miśra on Śaṅkarācārya's commentary on the Brahma-
sūtras.
—भामती-कार, अस्, m., N. of Vācaspati-
miśra, the author of the Bhāmatī as well as of several
other treatises on the different systems of philosophy.
—भामती-निबन्ध = भामती, q. v.
—भा-
रुचि, इस्, m., N. of an author mentioned in the
Mitākṣarā to whom a commentary on Yājña-
valkya's Dharma-śāstra is ascribed.
—भा-रूप, अस्,
आ, अम्, (perhaps fr. भास् + रूप), Ved. light, shining,
bright, splendid.
—१। भा-वन, अम्, n. (for 2. भा-
वन see p. 708, col. 1), a forest of light, sea of
glory, a mass of rays.
—भा-सर्व-ज्ञ, अस्, m., N.
of an author.
Macdonell
English
भा BHĀ Ⅱ. P. bhā́-ti, shine, beam
be 🞄resplendent or brilliant
show oneself, appear
🞄seem, look like (nm. ± iva, or ad. in 🞄-vat)
pass for (nm. )
w. na, not shine, cut 🞄a poor figure: pp. bhāta, shining, luminous, 🞄bright. ava, shine down or towards
appear, 🞄show oneself. ā, shine forth, be bright
illumine
🞄[Page203-2] 🞄show oneself, appear
seem, look like 🞄(w. iva, yathā, -vat, nm. of -nibha, or in. of 🞄ɴ. in -tva). sam-ā, appear or look like (iva). 🞄ud, shine forth, appear
look like (iva). nis, 🞄shine forth
manifest oneself, arise from (ab.)
🞄appear like (iva): pp. nirbhāta, shining
🞄appeared, manifested, in (lc.). pra, shine 🞄forth
begin to grow light (of the night at 🞄dawn)
appear or look like (nm. ± iva). prati, 🞄shine upon, illumine
show oneself, become 🞄manifest, to (ac. or g. of prs.)
appear to the 🞄mind, be clear or intelligible, occur, to (ac. 🞄or g. of prs.)
seem, appear like (nm. ± iva 🞄or yathā, or ad. in -vat) to (ac. ± prati, or 🞄g.)
seem good, please (ac. or g. of prs.). vi, 🞄shine forth, begin to grow light (of the night 🞄before dawn)
be resplendent
strike the eye
🞄show oneself, be manifested
resound
seem, 🞄appear as (nm. ), look like (nm. ± iva, or ad. in 🞄-vat)
illumine. sam, shine forth, show oneself
🞄seem, appear as or like (nm. ± iva or 🞄yathā).
Benfey
English
1. भा भा, ii. 2, Par.
1. To shine,
Kir. 5, 20.
2. To appear, Rājat. 5, 94.
Ptcple. of the pf. pass. भात, Bright.
n.
Morning. -- With the prep. अभि अभि,
To shine from every part, Ghaṭ. 10. --
With अव अव, To shine, MBh. 3, 10094.
-- With आ आ,
1. To shine forth, Chr.
288, 9 = Rigv. i. 48, 9.
2. To illuminate,
Chr. 289, 4 = Rigv. i. 50, 4.
3. To shine,
Rām. i. 15, 19.
4. To appear, Vikr.
d. 142
MBh. 3, 13701. -- With उद् उद्,
To shine forth, Man. 1, 7. -- With
निस् निस्,
1. To shine forth, Man. 5,
44.
2. To proceed, Man. 2, 10. -- With
प्र प्र,
1. To begin to shine, Rām. 1,
45, 5.
2. To shine forth, MBh. 3,
10054. प्रभात, Begun to become
clear, Rām. 2, 6, 10.
n.
 Daybreak,
morning, Pañc. 246, 16
loc. ते, to-
morrow, 119, 1.
Comp.
 तत्प्र्°, i. e.
तद्-, loc. the following morning, Lass.
12, 1.
सु-,
adj.
 enlightened. -- With
संप्र सम्-प्र, To appear, MBh. 3,
10055. -- With प्रति प्रति,
1. To shine,
Ghaṭ. 15.
2. To appear, Vikr. d. 23
Chr. 41, 23.
3. To please, Pañc. 78,
12
151, 1
Vikr. 43, 17 (with acc.) --
With संप्रति सम्-प्रति, To appear,
MBh. 1, 8095. -- With वि वि,
1. To
shine, Vikr. d. 44
Chr. 294, 6 = Rigv.
i. 92, 6.
2. To appear, Lass. 75, 2.
विभात, Become manifest, Vedāntas.
in Chr. 217, 5.
n.
 Daybreak. -- Cf.
ϕῶς, ϕωτός, ϕανός, ϕαλός, ἐμϕατικός, ἀμϕαδόν
probably, ϕοῖβος (for ϕοβ + ιος,
from the Caus. भापय), ϕάος (for
ϕαϝος), ϕαέθω, ϕαίνω (for ϕαϝέσνω) ϕαίδιμος,
etc.
Lat. focus, februus (from
the Causal).
2. भा भा,
I.
f.
1. Light.
2. Splen-
dour.
II.
m.
 The sun.
Apte Hindi
Hindi
भा
"अदा* पर*, " - -
"चमकना, उज्ज्वल होना, चमकदार या चमकीला होना"
भा
"अदा* पर*, " - -
"दिखाई देना, प्रतीत होना"
भा
"अदा* पर*, " - -
"होना, विद्यमान होना"
भा
"अदा* पर*, " - -
इतराना
भा
"अदा* पर*प्रेर*, " - -
"चमकना, उज्ज्वल होना, चमकदार या चमकीला होना"
भा
"अदा* पर*प्रेर*, " - -
"दिखाई देना, प्रतीत होना"
भा
"अदा* पर*प्रेर*, " - -
"होना, विद्यमान होना"
भा
"अदा* पर*प्रेर*, " - -
इतराना
भा
"अदा* पर*, इच्छा*" - -
"चमकना, उज्ज्वल होना, चमकदार या चमकीला होना"
भा
"अदा* पर*, इच्छा*" - -
"दिखाई देना, प्रतीत होना"
भा
"अदा* पर*, इच्छा*" - -
"होना, विद्यमान होना"
भा
"अदा* पर*, इच्छा*" - -
इतराना
भा
स्त्री*
 - भा+अङ्+टाप्
"प्रकाश, आभा, कान्ति, सौन्दर्य"
भा
स्त्री*
 - भा+अङ्+टाप्
"छाया, प्रतिबिंब"
भा
अदा*पर* - -
चमकना
भा
अदा*पर* - -
फूंक मारना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भा-दीप्तौ
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಾಶಿಸು/ಹೊಳೆ
प्रयोगाः - > "अमुना धनैः क्षितिभृतातिभृता समतीत्य भाति जगती जगती", "बभौ च प्रेयसीवक्त्रं पत्युरुन्नमयन् करः", "भातु नाम सदृशां दशनाङ्कः पाटलो धवलगण्डतलेषु"
उल्लेखाः - > किरा० ५-२०, नैष० २०-५१, माघ० १०-८६
विस्तारः - > (अदा० पर० अक० अनि०)। भाति भातः भान्ति। बभौ बभतुः बभुः। भाता।भास्यति। भातु। अभात् अभाताम् अभुः। भायात्। अभासीत्। अभास्यत्। कृत्सु- भातव्यः। भानीयः। भेयः। भातः। भान्। भातम्। भात्वा।
भा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಂತಿ/ಪ್ರಭೆ/ದೀಪ್ತಿ
निष्पत्तिः - > भा (दीप्तौ) "अङ्" (३-३-१०४)
प्रयोगाः - > "अस्मात्किल श्रोत्रसुधां विधाय रम्भा चिरं भामतुलां नलस्य"
उल्लेखाः - > नैष० २-२६
भा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೌಂದರ್ಯ/ಸೊಬಗು
प्रयोगाः - > "तावद्भा भारवेर्भाति यावन्माघस्य नोदयः"
उल्लेखाः - > उद्भ०
भा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿ
भा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಲಂಕಾರ
विस्तारः - > "भा भुव्यलङ्कृतौ दीप्तौ" नानार्थर०
L R Vaidya
English
BA {% vi. 2P (pp. भात
pres. भाति
desid. विभासति) %} 1. To shine, to be splendid, to be bright, समतीत्य भाति जगती जगती Kir.v.25, दिवि भाति यथा सूर्यो तथा त्वं भ्राजसे भुवि R.G., R.iii.18
2. to appear, to seem, e.g. अयमविचारितचारुतया संसारो भाति रमणीयः
3. to be, to exist.With अभि-, to shine on every side, नीलशस्यमभिभाति कोमलम् Ghat.10.With आ-, to shine, to appear splendid, आभाति (v.l.) यस्यां ललितालकायां मनोहरा वैश्रवणस्य लक्ष्मीः Bh.V.ii.10.With निस्-, 1. to shine forth
2. to proceed, सर्वार्थेष्वमीमांस्ये ताभ्यां धर्मो हि निर्बभौ M.ii.10.With प्र-, to shine, to be bright, to take light in, प्रभातकल्पा शशिनेव शर्वरी R.iii.2.With प्रति-, 1. to shine, to be bright, प्रतिभांत्यद्य वनानि केतकानाम् Ghat.15
2. to appear, to seem, अनेन धर्मः सविशेषमद्य मे त्रिवर्गसारः K.S.v.38
3. to be present to the memory.With वि-, 1. to shine, to be bright
2. to seem, to appear.With व्यति-, (Atm.) to shine forth brightly, अपि लोकयुगं दृशावपि श्रुतदृष्टा रमणीगुणा अपि । श्रुतिगामितया दमस्वसुर्व्यतिभाते नितरां धरापते Na.ii.22 (where व्यतिभाते is a sing. du. and pl. form).
BA {% f. %} 1. Lustre, beauty
2. reflection of any object, shadow.
Bopp
Latin
भा 2. P. A.
1) splendere, fulgere. N. 12. 103.: अयम् अग-
मः…आपीडैर् बहुभिर् भाति
13. 52.: भासि वि-
द्युद् इवा ऽभ्रेषु
17. 8.
2) apparere, videri. H. 1. 10.: जङ्-
घावातो बभौचा ऽस्य शुचिशुक्रागमे यथा. (Cf. भास्,
भस्, भाष्
gr. ϕάω, ϕαίνω, ϕημί
ϕοῖβος, forma
anomale redupl. sicut ϕέβομαι a भी, बिभेमि
lat.
fâ-ri.)
c. अति valde splendere. RAM. II. 46. 11.
c. अभि splendere. GHAT. 10.
c. आ
1) id. R. Schl. I. 15. 19.
2) videri, apparere. RAGH.
13. 14.
c. उत् apparere. MAN. 1. 7.: स्वयम् उद्बभौ.
c. निस् elucere, exoriri. MAN. 5. 113.: अपाम् अग्नेश्च सं-
योगाद् धेमं रूप्यञ्च निर्बभौ.
c. प्र i. q. simpl. MAH. 3. 10054. -- प्रभात n. ortus lucis,
diluculum. Loc. प्रभाते diluculo, ad primam auroram.
SA. 5. 80.
c. प्रति
1) splendere. GHAT. 15.
2) apparere, c. gen. R.
Schl. I. 55. 17.: यानि देवेषुचा ऽस्त्राणि…प्रतिभान्तु
मम
c. acc. MAH. 3. 10169.: तन् तु कृत्स्नो धनुर्वेदो
प्रत्यभात्.
3) videri. DR. 4. 4. A. 4. 39.
c. प्रति praef. सम् videri. MAH. 1. 8095.
c. वि splendere. R. Schl. II. 72. 20. RAGH. 5. 72.
c. सम् praef. प्र apparere, videri. MAH. 3. 10055.
Indian Epigraphical Glossary
English
bhā° (PJS), abbreviation of bhāryā (especially in medieval
Jain inscriptions).
Lanman
English
√bhā (bhā́ti
babhaú
bhāsyáti
bhātá).
be bright, shine
appear. [cf. φη-μί,
Lat. fā-ri, ‘make appear, reveal, say’
Eng. ban, ‘public proclamation, mandatory
or prohibitory, ’ ‘notice (of marriage),
’ etc.: cf. √√bhāṣ, bhās.]
+ ā, shine upon
illumine.
+ ud, shine out, become manifest, 56^20.
+ nis, shine forth from (abl.), fig.
+ pra, shine forth
begin to be light
(of the night).
+ vi, shine far and wide.
Kridanta Forms
Sanskrit
भाम् (भा꣡मँ॒ क्रोधे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = भामनम्
अनीयर् = भामनीयः - भामनीया
ण्वुल् = भामकः - भामिका
तुमुँन् = भामितुम्
तव्य = भामितव्यः - भामितव्या
तृच् = भामिता - भामित्री
क्त्वा = भामित्वा
ल्यप् = प्रभाम्य
क्तवतुँ = भामितवान् - भामितवती
क्त = भामितः - भामिता
शानच् = भाममानः - भाममाना
भा (भा॒ दीप्तौ - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = भानम्
अनीयर् = भानीयः - भानीया
ण्वुल् = भायकः - भायिका
तुमुँन् = भातुम्
तव्य = भातव्यः - भातव्या
तृच् = भाता - भात्री
क्त्वा = भात्वा
ल्यप् = प्रभाय
क्तवतुँ = भातवान् - भातवती
क्त = भातः - भाता
शतृँ = भान् - भान्ती / भाती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 भा
मूलधातुः:
धात्वर्थः:
 दीप्तौ
गणः:
 अदादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 भाति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
भा दीप्तौ
- भाति । बभौ ।। 42 ।।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रकाश्, द्युत्, विद्युत्, दीप्, भा, विभा, भास्, राज्, लस्, विलस्, विभास्, शुभ्, विदीप्, भ्राज्, भ्राश्, भ्लाश्, विभ्राज्, अभिविराज्, प्रतप्, चकास्, विशुभ्, व्यतिभा, शुच्
verb
कान्त्या प्रकाशनानुकूलः व्यापारः।
"तस्याः मुखं तेजसा प्रकाशते।"
Synonyms:
 प्रकाशः, द्युतिः, दीप्तिः, तेजः, प्रदीपः, ज्योतिः, ज्योतिः, प्रभा, आभा, छविः, आलोकः, रुचिः, रुच्, कान्तिः, छटा, निभा, भा, भाः, छाया, त्विषा, त्विष्, शोचिः, शोभा, वर्चः, महः, द्योतः, दूशानम्, मरीचिः, झल्लिका
noun
सा शक्तिः तत्त्वं वा यया अन्यानि वस्तूनि दृग्गोचराणि भवन्ति।
"सूर्यस्य आगमनेन दिशः प्रकाशेण कास्यन्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः ।
प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ॥ ९९ ॥
पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः ।
भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा ॥ १०० ॥
-wordlist-
रोचिस् (क्ली), उस्र (पुं), रुचि (स्त्री), शोचिस् (क्ली), अंशु (पुं), गो (पुंस्त्री), ज्योतिस् (क्ली), अर्चिस् (स्त्रीक्ली), उपधृति (पुं), अभीशु (पुं), प्रग्रह (पुं), शुचि (पुं), मरीचि (पुंस्त्री), दीप्ति (स्त्री), धामन् (क्ली), केतु (पुं), घृणि (पुं), रश्मि (पुं), पृश्नि (पुंस्त्री), पाद (पुं), दीधिति (स्त्री), कर (पुं), द्युति (स्त्री), द्युत् (क्ली), रुच् (क्ली), विरोक (पुं), किरण (पुं), त्विषि (स्त्री), त्विष् (स्त्री), भास् (पुंस्त्री), प्रभा (स्त्री), वसु (पुं), गभस्ति (पुं), भानु (पुं), भा (स्त्री), मयूख (पुं), महस् (क्ली), छवि (स्त्री), विभा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
रोचिस्
रोचिस्, शोचिस्, अभीशु, प्रद्योत, गभस्ति, रश्मि, घृणि, किरण, रुचि, रुच्, दीधिति, दीप्ति, द्युति, प्रभा, भा, विभा, भास्, उस्र, धामन्, वसु, केतु, मरीचि, प्रग्रह, उपधृति, वृष्णि, मयूख, अंशु, भानु, कर, पाद, विरोक, गो
रोचिः शोचिरभीशुः प्रद्योतगभस्तिरश्मिघृणिकिरणाः ।
रुचिरुग्दीधितिदीप्तिद्युतिप्रभाभाविभाभासः ॥ ३८ ॥
उस्रधामवसुकेतुमरीचिप्रग्रहोपधृतिवृष्णिमयूखाः ।
अंशुभानुकरपादविरोका गाव इत्यभिहितास्तु समानाः ॥ ३९ ॥
verse 1.1.1.38
page 0006
Tamil
Tamil
பா4 : காந்தி, ஒளி, பிரகாசம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भा, ल ष दीप्तौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदा०-पर०-अक०-अनिट् ।) ल, भाति । ष, भा ।इति दुर्गादासः ॥
भा,
स्त्री,
 (भा दीप्तौ + “षीद्भिदादिभ्योऽङ् ।” ३ ।३ । १०४ । इत्यङ् । टाप् ।) प्रभा । दीप्तिः ।इत्यमरः । १ । ४ । ३४ ॥
(यथा, वाजसनेय-संहितायाम् । ३० । १२ ।“भायै दार्व्वाहारमिति ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भा दीप्तौ अदा०
पर०
 अक० अनिट् । भाति अभासीत् बभौ ।प्रति + बुद्धिप्राखर्य्ये । वि + अति + मिथोभासने--आ० । दीप्तिश्चतैजसपदार्थावयवभेदः प्रकाशश्च । स च ज्ञाने विषयतयाप्रकाशः षित् । भावे अङ् । भा
भा स्त्री भा--अङ् टाप् । दीप्तौ अमरः ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
भा दीप्तौ
- भाति दाभाभ्यां नुः (उ0 332) भानुः चिन्तिपूजि (33105) इति चकाराद् भानं भा भास्तु भासेः (1412) न भाभूपूकमि (8434) इति प्रभानम् प्रभा (द्र0 33106) सर्वादिपाठाद् (गण0 1127) भवतु 39
धातुवृत्तिः
Sanskrit
भा (अर्थः) दीप्तौ
(भाति) इत्यादि यातिवत् (व्यतिभाते) त्रिष्वपि वचनेषु समानं रूपम्, झस्यादादेशः ( व्यतिभासे, व्यतिभै ) इट एत्वे वृद्धिः केचित्तु "आतो लोप इटि च'' इत्यत्रास्यापीटो ग्रहणमिति आल्लोपमिच्छन्ति तन्न, तत्रार्धधातुकाधिकारादागमस्यैवेटो ग्रहणमिति स्थितेः आगमश्च इडार्धधातुकभक्तत्वादार्धधातुकः (भा) "डोऽन्यत्रापि दृश्यते'' इति डः (भाः) "सम्पृचादि'' इत्यादिना क्विप् भसंज्ञायाम् "आतो धातोः''इत्याल्लोपे (भ) इत्यादि "करकमलैः पुनरुक्तरक्तभाभिः'इति प्रयोगः सान्तस्य भाश्शब्दस्य रुत्वे "भोभगो'' इति यत्वे "हलि सर्वेषाम्'' इति लोपे द्रष्टव्यः ( प्रतिभा, प्रभा ) "आतश्चोपसर्गे'' इत्यङ् स्त्रियां भावे प्रतिर्भव ( प्रातिभम् ) प्रज्ञादित्वात्स्वार्थेऽण् ( निभः ) स्तुल्यः "आतश्चोपसर्गे'' इति कर्तरि कः ( प्रभानम्, प्रभानम्, प्रभापनम् ) "न भाभूपूकमिगमि'' इत्यादिना "ण्यन्तानां च भादीनामुपसङ्ख्यानम्'' इति च णत्वनिषेधः अयं च निषेधः "कृत्यचः'' इति प्राप्तस्येति लोटि प्रभाणि प्रभावायाणि इत्यत्र "आनि लोट्'' इति णत्वं भवत्येव ( भानुः ) "दाभाभ्यां नुः'' इति नुः 41
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भा दीप्तौ”@} 2 3 भायकः-यिका, 4 भापकः-पिका, बिभासकः-सिका, बाभायकः-यिका
भाता-भात्री, भापयिता-त्री, बिभासिता-त्री, बाभायिता-त्री
5 6 भान्-भान्ती-भाती, 7 भापयन्-न्ती, बिभासन्-न्ती
-- भास्यन्-न्ती-ती, भापयिष्यन्-न्ती-ती, बिभासिष्यन्-न्ती-ती
-- 8 व्यतिप्रभानः, भापयमानः, भापयिष्यमाणः, -- बाभायमानः, बाभायिष्यमाणः
भाः-भौ-भाः
-- -- सुप्रभातम्-तः, भापितः, बिभासितः, बाभायितः-तवान्
9 निभः, 10 आभः, 11 भम्, 12 विभावरी, 13 भायः, बिभासुः, 14 बाभाः
भातव्यम्, भापयितव्यम्, बिभासितव्यम्, बाभायितव्यम्
15 प्रभानीयम्, 16 प्रभापनीयम्, बिभासनीयम्, बाभायनीयम्
भेयम्, भाप्यम्, बिभास्यम्, बाभाय्यम्
ईषद्भानः- 17 दुर्भानः-सुभानः
-- -- भायमानः, भापयमानः, बिभास्यमानः, बाभाय्यमानः
18 भायः, भापः, बिभासः, बाभायः
भातुम्, भापयितुम्, बिभासितुम्, बाभायितुम्
भातिः, 19 प्रतिभा, प्रभा, विभा, आभा, भाः भापना, बिभासा, बाभाया
20 प्रभानम्, भापनम्, बिभासनम्, बाभायनम्
भात्वा, भापयित्या, बिभासित्वा, बाभायित्वा
प्रभाय, प्रभाप्य, प्रबिभास्य, प्रबाभाय्य
भायम् २, भात्वा २, भापम् २, भापयित्वा २, बिभासम् २, बिभासित्वा २, बाभायम् २
बाभायित्वा २
21 भातुः, 22 भानुः, 23 भामः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११५३)
02
=>
 (२-अदादिः-१०५१। अक। अनि। पर।)
03
=>
 [[७। ‘आतो युक्चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवं घञि, णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[८। ण्यन्ते सर्वत्र, आदन्तलक्षणः पुगागमो ज्ञेयः।]]
05
=>
 [पृष्ठम्०९४७+ २८]
06
=>
 [[१। शतरि शपि, ‘अदिप्रभृतिभ्यः--’ (२-४-७२) इति शपो लुकि रूपमेवम्। स्त्रियाम्, ‘आच्छीनद्योः--’ (७-१-८०) इति नुम्विकल्पः।]]
07
=>
 [[२। दीप्तेः चित्तवत्कर्तृकत्वे, ‘अणावकर्मकात् चित्तवत्कर्तृकात्’ (१-३-८८) इति ण्यन्तात् परस्मैपदमेव। अचित्तवत्कर्तृकत्वे तु शानजपि भवतीति विशेषः।]]
08
=>
 [[आ। ‘ष्यतिप्रभानो विविधस्तदोच्चकैः तत्रैधते माङ्गलिकः स्म निस्वनः।’ वा। वि। १। ३५]]
09
=>
 [[३। ‘आतश्चोपसर्गे, (३-१-१३६) इति कर्तरि कप्रत्ययः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इति आकारलोपः। निभः = तुल्यः। अत्र धात्वर्थानुगमाभावस्तु उपसर्गवशात् धातोरर्थान्तरे वृत्तेरिति ज्ञेयम्।]]
10
=>
 [[B। ‘मरुत्प्रयुक्ताश्च मरुत्सखाभं तमर्च्यमारादभिवर्तमानम्।’ रघुवंशे २। १०।]]
11
=>
 [[४। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यत इति वाच्यम्’ (वा। ३-२-१०१) इति वचनादत्र डप्रत्यये, डित्त्वसामर्थ्यात् भसंज्ञाभावेऽपि टिलोपे रूपमेवम्। भातीति भम् = नक्षत्रम्।]]
12
=>
 [[५। विपूर्वकादस्मात्, ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति वनिप्प्रत्यये, स्त्रियाम्, ‘वनो र च’ (४-१-७) इति ङीब्रेफौ भवतः। विभावरी = रात्रिः।]]
13
=>
 [[६। ‘श्याऽऽद्व्यध--’ (३-१-१४१) इत्यादिना कर्तरि णप्रत्यये युगागमे च रूपम्।]]
14
=>
 [[७। यङन्तात् पचाद्यचि यङो लोपे, रूपमेवम्।]]
15
=>
 [[८। ‘न भाभूपू--’ (८-४-३४) इत्यनेन, उपसर्गस्थ न्निमित्तात् परस्याच उत्तरस्य कृन्नकारस्य णत्वनिषेधः।]]
16
=>
 [[९। ‘ण्यन्तभादीनामुपसंख्यानम्’ (वा। ८-४-३४) इति वचनात् ण्यन्तेऽपि कृन्न- कारस्य णत्वनिषेधः।]]
17
=>
 [[१०। ईषदाद्युषपदेषु खलपवादः, आदन्तलक्षणो युच्प्रत्ययः। ‘दुरः षत्वणत्वयोरुप- सर्गत्वप्रतिषेधो वाच्यः। (वा। १-४-६०)’ इति वचनान्न णत्वं षत्वं वाऽत्रेति ज्ञेयम्।]]
18
=>
 [पृष्ठम्०९४८+ २४]
19
=>
 [[१। स्त्रियाम्, ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इति भावादावङ् प्रत्ययः। सम्पदादि- त्वात् (वा। ३-३-९४) भावे क्विपि तु भाः इत्यपि भवति।]]
20
=>
 [[आ। ‘हरेः प्रगमनं नास्ति न प्रभानं हिमद्रुहः।’ भ। का। ९। १०७।]]
21
=>
 [[२। ‘कमिमनिजनिगाभा--’ (द। उ। १-१२५) इत्यादिना तुप्रत्ययः। भातीति भातुः = प्रकाशः।]]
22
=>
 [[३। ‘दाभाभ्यां नुः’ (द। उ। १-१४३) इति नुप्रत्ययः। भानुः = आदित्यः, किरणश्च।]]
23
=>
 [[४। ‘अर्तिस्तु--’ (द। उ। ७-२६) इति मन्प्रत्ययः। भामः = क्रोधः।]]
Capeller
German
1. भा, भा॑ति scheinen, glänzen, prangen,
jemd. (Acc. mit प्रति) gefallen
erscheinen,
sich zeigen, aussehen wie
(Nom, mit u. ohne इव o. Adv. auf वत्),
gesten als (Nom. ). p. p. भात glänzend,
leuchtend, erschienen (n. impers. mit
Instr. des Subj.). अव herab, herglänzen,
erscheinen, sich zeigen. आ
herscheinen, glänzen, offenbar werden,
aussehen wie (= Simpl. ). उद् aufleuchten,
zum Vorschein kommen.
निस् u. विनिस् erglänzen, erscheinen.
प्र hervor-, aufleuchten, erscheinen,
aussehen wie (= Simpl. ). p. p. प्रभात
s. bes. प्रति bescheinen, erscheinen,
jemd. (Acc. o. Gen. ) offenbar werden.
einleuchten, einfallen
jemd. (Gen. o.
Acc. mit u. ohne प्रति) erscheinen als o.
vorkommen wie (= षिम्प्ल्.)
jemd. (Gen.
o. Acc.) gut scheinen, gefallen. वि erscheinen,
anbrechen, sich erheben,
glänzen, leuchten, prangen, aussehen
wie (= Simpl. ), bescheinen, erleuchten.
सम् erglänzen, erscheinen.
2. भा॑
f.
 Schein, Glanz, Licht
adj. —°
scheinend, aussehend wie, ähnlich.
Grassman
German
√bhā [Cu. 〔407〕
vgl. auch oben bhan], leuchten, strahlen.
Mit ánu scheinen nach [A.], d. h. später als.
abhí entgegenstrahlen, enthalten in abhibhā́.
áva herabstrahlen.
ā́ 1〉 herscheinen
2〉 beleuchten, bestrahlen [A.].
antár ā́ strahlen zwischen [A.].
prá hervorleuchten. [Page931]
ví 1〉 weithin strahlen
insbesondere 2〉 mit urviyā́
3〉 jemandem [D.] leuchten zu [D.]
4〉 dem Agni [D.] Licht schaffen (durch Anzünden)
5〉 erscheinen wie [N.]
6〉 hervorleuchten, sich auszeichnen durch [I.], auch mit durchageführtem Bilde
7〉 erleuchten [A.].
antár ví hindurchstrahlen zwischen [A.].
abhí ví weithin erleuchten [A.].
ā́ ví herstrahlen.
Stamm bhā́:
-ā́si ā 2〉 víśvam rocanám {49, 4}. — pra {121, 7}. — vi 1〉 (agne) {489, 3}. — 6〉 śrávasā {92, 8} (uṣas).
-āsi ánu usás vibhātī́s 〰 purvī́s {240, 7}. — ā́ 2〉 víśvam rocanám {50, 4}. — ví 1〉 agne {192, 10}. — 2〉 uṣas {505, 2}. — 7〉 amṛ́tasya dhā́ma {809, 32} (soma).
-aasi agne {193, 2} (kṣápas).
-ā́ti táryas {398, 12}. — ā 2〉 vánā {195, 6}. — vi 1〉 (agnís) {525, 4}
{832, 2}
sū́ras úditas {947, 6}. — 2〉 (agnís) {226, 8}. — 4〉 yás túbhyam (agnáye) {71, 6}. — 5〉 yád (dráviṇam) dyumát 〰 krátumat jáneṣu {214, 15}. — 6〉 yás (váruṇas) mahinā́, krátvā 〰 (ajáras ná śocíṣā) {509, 9}. — ví 1〉 aratís (agnís) {829, 6}. — à vi yás (agnís) {199, 4} (arcíṣā).
-āti 1〉 (agnís) {525, 3} (uṣásām ágre). — áva vṛ́ṣṇas paramám padám {154, 6}. — ā́ 1〉 agnís {259, 3}
{525, 3}
śúcis (agnís) {526, 1}. — 2〉 víśvam rócanám {278, 4}
uṣásām ánīkam {430, 1}. — antár ā́ ródasī {871, 4}. — ví 1〉 agnís {356, 9}
{365, 1}
{829, 1}. _{829, 2}
{871, 5}
(uṣā́s) {434, 3}
yóṣā (uṣā́s) {92, 11}. — 2〉 (agnís) {382, 1} (pratyáṅ uṣásam)
(uṣā́s) {92, 9} (pratīcī́ cákṣus)
bhramás te {447, 4}. — 3〉 vidhaté vasudéyāya {226, 7}. — 6〉 sá rayā́ dyumnéna śrávasā {446, 5} (mártieṣu)
sárvam idám {1027, 2}. — abhí ví mā́nuṣīs víśas {521, 2}. — antár ví dyā́vākṣā́mā {96, 5}.
-aanti 1〉 uṣásas {506, 2}.
-āhi ā́ 1〉 (uṣas) {48, 9}. — ví 1〉 agne {95, 11}
{96, 9}
{249, 3}
{442, 11}
{457, 45}
{593, 5}
{828, 7}
(uṣas) {295, 2}. — 5〉 (uṣas) mātā́ devā́nām ádites ánīkam u. s. w. {113, 19}.
Part. bhā́t:
-ātī́ vi 1〉 uṣā́s {92, 6}
{123, 10}
{124, 6}.
-ātī́m vi 1〉 uṣásam {295, 5}. _{295, 6}
{434, 1}
{594, 4}.
-ātī́s [N.] vi 1〉 uṣásas {123, 6}
{298, 19}
{347, 1}. _{347, 10}. _{347, 11}
{551, 10}
{594, 3}. _{594, 5}.
-ātī́s [A.] vi 1〉 uṣásas {113, 17}
{914, 12}
uṣás {240, 7}.
-ātīnā́m vi 1〉 uṣásām {113, 15}
{309, 1}.
Verbale bhā́
enthalten in abhi-bhā́ und in bhā́-tvakṣas.
Burnouf
French
*भा भा. भामि 2
p. बभौ
f1. भातास्मि
f2. भास्यामि
a1. अभासम्। {@Ps.@} भाये। Briller
[au propre et au fig.]. Apparaître
paraître, être en vue.
Gr.
φάω, φαίνω, etc.
भा भा
f.
 lumière, éclat
beauté. cf. भास्।
भाकूट
m.
 np. d'une montagne.
Esp. de poisson.
भाकोष
m.
 le Soleil.
Stchoupak
French
१ भा-
{%bhāti
babhau
bhāsyati
bhāta- %} -- briller, resplendir
apparaître, se manifester
paraître, avoir l'air de, passer pour (nom.
avec ou sans इव ou adv. en -वत्).
२ भा-
f.
 lumière, éclat, splendeur.
°गण-
m.
 troupe d'étoiles.
°रूप- a. lumineux, radieux.
°कूट-
m.
 sorte de poisson.