| YouTube Channel

भवन (bhavana)

 
शब्दसागरः
English
भवन
n.
(-नं)
1. A house, a dwelling.
2. A nature, a quality.
3. The
place of abiding or being, scite, field, spot, &c.
4. Production.
E.
मू to be,
aff.
ल्युट्
Capeller Eng
English
भवन
n.
coming into existence, place of existence,
dwelling, abode, house, palace, temple.
Yates
English
भवन (नं) 1.
n.
A house
a quality.
Wilson
English
भवन
n.
(-नं)
1 A house, a dwelling.
2 A nature, a quality.
3 The place of abiding or being, site, field, spot, &c.
E.
भू to be,
aff.
ल्युट्.
Apte
English
भवनम् [bhavanam], [भू-आधारे ल्युट्]
Being, existence.
Production, birth.
An abode, residence, dwelling, mansion
अथवा भवनप्रत्ययात् प्रविष्टो$स्मि
Mk.*
3
Me.*
34
Rām.*
7.11. 5.
A site, abode, receptacle
as in अविनयभवनम्
Pt.*
1.191.
A building.
A field
शालिभवनं रम्यं सर्व- सस्यसमाचितम्
Mb.
* 5.84.15.
Nature.
Horoscope, natal star. -नः A dog.
Comp.
-उदरम् the interior of a house. -द्वारम् a palace-gate. -पतिः, -स्वामिन्
m.
the lord of the house, a pater familias.
Apte 1890
English
भवनं [भू-आधारे ल्युट्] 1 Being, existence.
2 Production, birth.
3 An abode, residence, dwelling, mansion
अथवा भवनप्रत्ययात् प्रविष्टोस्मि Mk. 3, Me. 32.
4 A site, abode, receptacle
as in अविनयभवनं Pt. 1. 191.
5 A building.
6 A field.
7 Nature.
Comp.
उदरं the interior of a house.
पतिः,
स्वामिन् m. the lord of the house, a pater familias.
Monier Williams Cologne
English
भवन
n.
(m. g. अर्धर्चादि) a place of abode, mansion, home, house, palace, dwelling (ifc. f(आ). ),
Mn.
MBh.
&c.
horoscope, natal star (See भवनेश)
भवन
m.
N.
of a Ṛṣi in the 2nd Manvantara,
VP.
a dog,
L.
भवन
n.
coming into existence, birth, production,
Kap.
, Sch.
Kāś.
on
Pāṇ.
i, 4, 31
a site, receptacle (ifc. ),
Pañcat.
the place where anything grows (ifc.
=
field
cf.
शालि-भ्°)
=
भुवन, water,
L.
Monier Williams 1872
English
भवन, अम्, n. being, existing, becoming, pro-
duction, birth
nature
a place of abode, house,
home, dwelling
a mansion, (कमल-भवन,
अस्, m. ‘having a lotus for a dwelling, a N. of
Brahmā)
a palace, residence
an edifice, building,
temple, structure, (often at the end of a comp., cf.
अमृत-भ्°, गर्भ-भ्°, चर-भ्°, देव-भ्°)
a
site, spot
the place where anything grows, a field
= भुवन, water.
—भवन-पति, अयस्, m. pl.
or भवनाधीश (°न-अध्°), आस्, m. pl. (with
Jainas) a particular class of gods having ten inferior
classes.
—भवनोदर (°न-उद्°), अम्, n. the in-
terior apartments of a house.
Macdonell
English
भवन bhav-ana,
n.
dwelling, abode, mansion
🞄palace
temple
horoscope, natal star
🞄coming into existence, production
place 🞄where anything grows: -dvāra,
n.
palace-gate.
Benfey
English
भवन भवन, i. e. भू + अन,
n.
1.
Nature.
2. A dwelling, house, Pañc.
ii. d. 17
a palace, Pañc. iii. d. 236.
3. A temple, Rājat. 5, 100.
--
Comp.
गर्भ-,
n.
a sanctuary, Mālat. 13, 3
(below).
देव-,
n.
a temple, Kathās.
6, 75.
देवी-,
n.
a temple of Durgā,
Kathās. 18, 170.
Hindi
Hindi
घर, निवास स्थान,
Apte Hindi
Hindi
भवनम्
नपुं*
- भू+ल्यूट्
"होना, अस्तित्व"
भवनम्
नपुं*
- भू+ल्यूट्
"उत्पत्ति, जन्म"
भवनम्
नपुं*
- भू+ल्यूट्
"आवास, निवास, घर, भवन"
भवनम्
नपुं*
- भू+ल्यूट्
"स्थान, आवास, आधार"
भवनम्
नपुं*
- भू+ल्यूट्
इमारत
भवनम्
नपुं*
- भू+ल्यूट्
प्रकृति
भवनम्
नपुं*
- भ्+ल्युट्
"जन्माङ्ग, जन्मकुंडली, जन्म-नक्षत्र"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೃಹ/ಮನೆ
निष्पत्तिः - > भू (सत्तायां) "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > भवन्त्यत्र
प्रयोगाः - > "भवनोदरेषु परिमन्दतया शयितोऽलसः स्फटिकयष्तिरुचः", "भवनवलभीतुङ्गवातायनस्था"
उल्लेखाः - > माघ० ९-३९। मालती० १-१८
भवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಾವ/ಅಭಿಪ್ರಾಯ
भवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸತ್ತೆ/ಅಸ್ತಿತ್ವ/ಇರುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > भू भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
विस्तारः - > "भवनं स्यात् गृहे भावे" मेदि०
भवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಥಾನ/ಆಶ್ರಯ
भवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜನ್ಮ/ಉತ್ಪತ್ತಿ
विस्तारः - > "जन्माश्रयश्च भवनम्" त्रिकाण्ड०
भवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಂಟಾಗುವುದು/ಸಂಭವಿಸುವುದು
भवन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಯಿ
विस्तारः - > "कौलेयकोऽस्थिखादश्च भवनो भलुहोऽपि च" वैज०
L R Vaidya
English
Bavana {% n. %} 1. Being, existing, existence
2. production, brith
3. nature
4. a house, a dwelling, a mansion, बंधुप्रीत्या भवनशिखिभिर्दत्तनृत्योपहारः Megh.i.32, M.xi.187
5. a field, the place where anything grows, e.g. अविनयभवनम्.
Bopp
Latin
भवन n. (r. भू s. अन) domus, palatium. IN. 3. 3. 5. 5. SU.
1. 28.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Bhavana, n. of a mountain: Kv 〔91.16〕.
Indian Epigraphical Glossary
English
bhavana (LL), a temple. Cf. pura, āyatana, ālaya, etc.
Lanman
English
bhavana, n. dwelling, abode, house.
[prop. ‘an existing, then ‘place of existing,
√bhū, 1150. 1a. so Eng. dwelling and
abode and Lat. man-sio meant ‘a waiting,
an abiding, and then ‘abiding-place,
maison’: cf. also mandira and asta.]
Kridanta Forms
Sanskrit
भू (भू꣡ सत्तायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = भवनम्
अनीयर् = भवनीयः - भवनीया
ण्वुल् = भावकः - भाविका
तुमुँन् = भवितुम्
तव्य = भवितव्यः - भवितव्या
तृच् = भविता - भवित्री
क्त्वा = भूत्वा
ल्यप् = प्रभूय
क्तवतुँ = भूतवान् - भूतवती
क्त = भूतः - भूता
शतृँ = भवन् - भवन्ती
अस् (अ꣡सँ꣡ भुवि - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = भवनम्
अनीयर् = भवनीयः - भवनीया
ण्वुल् = भावकः - भाविका
तुमुँन् = भवितुम्
तव्य = भवितव्यः - भवितव्या
तृच् = भविता - भवित्री
क्त्वा = भूत्वा
ल्यप् = प्रभूय
क्तवतुँ = भूतवान् - भूतवती
क्त = भूतः - भूता
शतृँ = सन् - सती
भू (भू꣡ प्राप्तौ - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = भावनम् / भवनम्
अनीयर् = भावनीयः / भवनीयः - भावनीया / भवनीया
ण्वुल् = भावकः - भाविका
तुमुँन् = भावयितुम् / भवितुम्
तव्य = भावयितव्यः / भवितव्यः - भावयितव्या / भवितव्या
तृच् = भावयिता / भविता - भावयित्री / भवित्री
क्त्वा = भावयित्वा / भूत्वा
ल्यप् = प्रभाव्य / प्रभूय
क्तवतुँ = भावितवान् / भूतवान् - भावितवती / भूतवती
क्त = भावितः / भूतः - भाविता / भूता
शतृँ = भावयन् / भवन् - भावयन्ती / भवन्ती
शानच् = भावयमानः / भवमानः - भावयमाना / भवमाना
भू (भू꣡ अवकल्कने मिश्रीकरण इत्येके चिन्तन इत्यन्ये - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = भावनम् / भवनम्
अनीयर् = भावनीयः / भवनीयः - भावनीया / भवनीया
ण्वुल् = भावकः - भाविका
तुमुँन् = भावयितुम् / भवितुम्
तव्य = भावयितव्यः / भवितव्यः - भावयितव्या / भवितव्या
तृच् = भावयिता / भविता - भावयित्री / भवित्री
क्त्वा = भावयित्वा / भूत्वा
ल्यप् = प्रभाव्य / प्रभूय
क्तवतुँ = भावितवान् / भूतवान् - भावितवती / भूतवती
क्त = भावितः / भूतः - भाविता / भूता
शानच् = भावयमानः / भवमानः - भावयमाना / भवमाना
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khang khyim
१) गृह २) घर ३) निलय ४) परिगण ५) भवन
khang pa
१) आगार २) आवसथ ३) कुटिका ४) कुटी ५) गृह ६) गेह ७) धामन् ८) प्रासाद ९) भवन १०) मन्दिर ११) लयन १२) वेशमन् १३) शाला १४) संगीतिप्रासाद १५) सदन
khams
१) धातु २) भवन ३) लोक ४) ५)
khyim
१) अगार २) आगार ३) आवसथ ४) ओकस् ५) कुल ६) गृह ७) गेह ८) निवेशन ९) परिवेश १०) पुर ११) प्रासाद १२) भवन १३) राशि १४) लयन १५) वेश्म १६)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ९८९
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ९९०
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ९९१
धामागारं निशान्तं कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः
-wordlist-
गेहभू (स्त्री), वास्तु (पुंक्ली), गेह (पुंक्ली), गृह (पुंक्ली), वेश्मन् (क्ली), निकेतन (क्ली), मन्दिर (स्त्रीक्ली), सदन (क्ली), सद्मन् (क्ली), निकाय्य (पुं), भवन (पुंक्ली), कुट (पुं), आलय (पुं), निलय (पुं), शाला (स्त्री), सभा (स्त्री), उदवसित (क्ली), कुल (क्ली), धिष्ण्य (क्ली), आवसथ (क्ली), स्थान (क्ली), पस्त्य (क्ली), संंस्त्याय (पुं), आश्रय (पुं), ओकस् (क्ली), निवास (पुं), आवास (पुं), वसति (स्त्री), शरण (क्ली), क्षय (पुं), धामन् (क्ली), अगार (क्ली), निशान्त (क्ली), कुट्टिम (क्ली), बद्धभू (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आवास
आवास, आवसथ, गृह, भवन, स्थान, निशान्त, कुल, संस्त्याय, निलय, निकाय्य, उटज, गेह, कुट, मन्दिर, धिष्ण्य, धामन्, निकेतन, सदन, पस्त्य, वास्तु, क्षय, शाला, वेश्मन्, निवेशन, उदवसित, सद्मन्, ओकस्, शरण, अगार, निवसन, आलय
आवासावसथं गृहं भवनं स्थानं निशान्तं कुलं,
संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम्
धिष्ण्यं धाम निकेतनं सदनं पस्त्यं वास्तु क्षयः
शाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते सद्मौकसी २९१
शरणमगारं निवसनमालय एकार्थवाचकाः शब्दाः
verse 2.1.1.291
page 0035
नाममाला
Sanskrit
सदन, सद्म, भवन, धिष्ण्य, वेश्मन्, मन्दिर, गेह, निकेतन, आगार, निशान्त, निवृत, गृह, वसति, आवसथ, आवास, स्थान, धामन्, आस्पद, पद, निकाय, निलय, पस्त्य, शरण, आलय
सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम्
गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् १३२
वसत्यावसथावासं स्थानं धामास्पदं पदम्
निकायं निलयं पस्त्यं शरणं विदुरालयम् १३३
verse 0.1.1.132
page 0067
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भवनं,
क्ली,
(भवत्यस्मिन्निति भू + अधिकरणेल्युट् ।) गृहम् (यथा, मनौ ११ १८ ।“स त्वप्सु तं घटं प्रास्य प्रविश्य भवनं स्वकम्
”प्रासादः यथा, महाभारते ५४ १३ ।“देवराजस्य भवनं विविशाते सुपूजितौ
”भू + भावे ल्युट् ।) भावः इति मेदिनी
(यथा, “ननु प्रागसतो घटस्य भवनं दृश्यते
”इति तार्किकाः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भवन
न०
भ--आधारे ल्युट् गृहे अमरः भावे ल्युट् भावे जन्मनि सत्तायाञ्च मेदि०
Capeller
German
भवन
n.
Wohnung, Haus, Palast, Tempel
das Werden, Entstehung, Ursprung.
Stchoupak
French
भवन-
nt. abri, habitation, maison, palais
ifc. siège ou
réceptacle de.
°द्वार- nt. porte du palais.
भवनोद्यान- nt. jardin qui appartient à une habitation ou à un
palais.