| YouTube Channel

भल्ल (bhalla)

 
शब्दसागरः
English
भल्ल
m.
(-ल्लः)
1. A bear.
2. An epithet of ŚIVA.
mn. (-ल्लः-ल्लं) A kind of
arrow.
f.
(-ल्ली)
1. An arrow, with a crescent-shaped head.
2. The
marking-nut plant
also भल्लातकी.
E.
भल्ल् to hurt or kill,
aff.
अच्
Capeller Eng
English
भल्ल
m.
a kind of arrow (also
f.
ई)
bear.
Yates
English
भल्ल (ङ) भल्लते 1.
d. To tell, to de-
scribe
to hurt, to kill
to give.
भल्ल (ल्लः) 1.
m.
A bear.
m.
n.
An ar-
row.
f.
(ल्ली)
Idem
Semicarpus.
Spoken Sanskrit
English
भल्ल - bhalla -
adj.
- auspicious
भल्ल - bhalla -
adj.
- favourable
भल्ल - bhalla -
m.
- particular part of an arrow
भल्ल - bhalla -
m.
- term used in addressing the Sun
भल्ल - bhalla -
m.
- bear
भल्ल - bhalla -
m.
- kind of arrow or missile with a point of a particular shape
भल्ल - bhalla -
n.
- arrow-head of a particular shape
Wilson
English
भल्ल r. 1st cl. (भल्लते)
1 To tell, to describe.
2 To hurt, to injure, to wound or kill.
3 To give.
भल्ल
m.
(-ल्लः) A bear.
mn. (-ल्लः-ल्लं) A kind of arrow.
f.
(-ल्ली)
1 An arrow, with a crescent-shaped head.
2 The marking nut plant
also भल्लातकी.
E.
भल्ल to hurt or kill,
aff.
अच्.
Apte
English
भल्ल [bhalla],
a.
Auspicious, favourable.
Comp.
-अक्षः
=
भद्राक्षः a term used for addressing a flamingo
Ch. Up.
भल्लः [bhallḥ] ल्ली [llī] ल्लम् [llam], ल्ली ल्लम् [भल्ल्-अच्] A kind of crescentshaped missile or arrow
क्षुरार्धचन्द्रोत्तमकर्णभल्लैः शरांश्च चिच्छेद
Rām.*
6.59.99
क्वचिदाकर्णविकृष्टभल्लवर्षी
R.*
9.66
4.63
7. 58.
A particular part of an arrow
विष्णुं सोमं हुताशं तस्येषुं समकल्पयन् शृङ्गमग्निर्बभूवास्य भल्लः सोमो विशांपते
Mb.
* 8. 34.18.
ल्लः A bear.
An epithet of Śiva.
The marking-nut-plant (भल्ली also).
Apte 1890
English
भल्लः
ल्ली
ल्लं [भल्ल्-अच्] A kind of crescent-shaped missile or arrow
क्वचिदाकर्णविकृष्टभल्लवर्षी R. 9. 66
4. 63
7. 58.
ल्लः 1 A bear.
2 An epithet of Śiva.
3 The marking-nut-plant (भल्ली also).
Monier Williams Cologne
English
भल्ल
mfn.
auspicious, favourable (= भद्र or शिव),
L.
भल्ल
m.
a bear,
Hit.
(cf. अच्छ-भल्ल, भल्लुक, भल्लूक)
a term used in addressing the Sun (only
dat.
cf.
2. भल),
MantraBr.
Gobh.
(pl. )
N.
of a people,
Pāṇ.
v, 3, 114., Sch. (v.l. मल्ल)
N.
of Śiva (cf. above)
भल्ल
m.
a kind of arrow or missile with a point of a partic. shape,
MBh.
Kāv.
&c.
(also f(ई). and
n.
)
भल्ल
m.
a partic. part of an arrow,
MBh.
भल्ल
n.
an arrow-head of a partic. shape,
ŚārṅgP.
Monier Williams 1872
English
भल्ल, अस्, ई, m. f. a kind of arrow or missile with
a point of a particular shape (perhaps crescent-shaped)
(अम्), n. an arrow-head of a particular shape
(अस्),
m. a bear [cf. अच्छ-भ्°, भल्लुक, भल्लूक]
an
epithet of Śiva, = भद्र
(आस्), m. pl., N. of a
tribe, (also read मल्ल)
(ई), f. = भल्लातक, the
marking-nut plant, Semecarpus Anacardium [cf. भाल्ल,
भाल्लेय]
(अस्, आ, अम्), propitious, favourable (=
भद्र, शिव)
a term used in addressing the Sun
(= 2. भल, q. v.).
—भल्ल-पुच्छी, f. ‘bear's tail,
N. of the plant Hedysarum Lagopodioides.
—भल्-
लाक्ष (°ल-अक्°), अस्, m., Ved. an expression used
in addressing a flamingo (= भद्राक्ष, q. v.).
Macdonell
English
भल्ल bhalla,
m.
, ī,
f.
kind of arrow
m.
bear
🞄n. kind of arrow-head.
Benfey
English
भल्ल भल्ल,
I.
m.
A bear.
II.
m.
and
n.
A kind of arrow, Chr. 29, 27.
III.
f.
लि।
1. An arrow with a crescent-
shaped head.
2. The marking nut
plant, Semicarpus Anacardium.
Apte Hindi
Hindi
भल्लः
पुं*
- भल्ल्+अच्
एक प्रकार का अस्त्र या बाण
भल्लम्
नपुं*
- भल्ल्+अच्
एक प्रकार का अस्त्र या बाण
भल्लः
पुं*
- भल्ल्+अच्
रीछ
भल्लः
पुं*
- भल्ल्+अच्
शिव का विशेषण
भल्लः
पुं*
- भल्ल्+अच्
भिलावे का पौधा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भल्ल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಲ್ಲೂಕ/ಕರಡಿ
भल्ल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರ
निष्पत्तिः - > भल्ल (परिभाषणहिंसादानेषु) "अच्" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "भल्लेन शितधारेण भिन्नोऽपि रिपुणाश्वगः", "क्वचिदाकर्णविकृष्टभल्लवर्षी"
उल्लेखाः - > कुमा० १६-४४, रघु० ०-६६
विस्तारः - > "भल्लःस्यात् पुंसि भल्लूके शस्त्रभेदे पुनर्द्वयोः" मेदि०
L R Vaidya
English
Balla {% (I) m.n. %} A kind of missile, भल्लापवर्जितैस्तेषां शिरोभिः R.iv.63, iii.58, ix.66.
Balla {% (II) m. %} 1. A bear
2. an epithet of Śiva
3. the marking-nut plant.
Bopp
Latin
भल्ल m. (r. भल्ल् s. अ) sagittae genus. A. 10. 20.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
भल्ल्
मूलधातुः:
भल्ल
धात्वर्थः:
परिभाषण-हिंसा-दानेषु
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
भल्लते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
भल्ल m. auch ein best. Teil des Pfeiles, MBh. 8, 34, 18.
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ऋक्ष
ऋक्ष, अच्छ, भल्ल, भाल्लूक, भल्लूक
ऋक्षाच्छभल्लभाल्लूकभल्लूकाश्च समाः स्मृताः
verse 2.1.1.228
page 0028
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भल्ल, दानवधनिरूपणेषु इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) लद्वयान्तः ङ, भल्लते इति दुर्गादासः
भल्लः,
पुं,
(भल्लते इति भल्ल + अच् ।) भल्लूकः ।इत्यमरः
(देशभेदः यथा, बृहत्संहितायाम् १४ ३० ।“ब्रह्मपुरदार्व्वडामर-वनराज्यकिरातचीनकौणिन्दाः ।भल्लापलोलजटासुर-कुनठखषखोषकुचिकाख्याः
”)
भल्लः,
पुं,
क्ली,
(भल्लते हन्तीति भल्ल + अच् ।)शस्त्रभेदः इति मेदिनी शब्दमाला भालाइति भाषा
(यथा महाभारते १४० ।“प्रगाढदृढमुष्टित्वे लाघवे वेधने तथा ।क्षुरनाराचभल्लानां विपाठानाञ्च तत्त्ववित्
”अनेन देहविद्धशल्यादिकमुद्धरति यथा, --“स शल्योद्धरणकः प्रोच्यते वैद्यकागमे ।नाराचबाणशूलाद्यैर्भल्लैः कुन्तैश्च तोमरैः
”इति हारीते प्रथमे स्थाने द्बितीयेऽध्याये
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भल्ल दाने बधे निरूपणे
भ्वा०
प०
सक०
सेट् भल्लति अभल्लीत्
भल्ल
पु०
भल्ल--अच् भल्लूके अस्त्रभेदे पुंन० स्वार्थे कभल्लूके पुंस्त्री० वा गौरा० ङीष् पक्षे टाप् भल्लकाप्यत्र ।ततः सङ्कला० निर्वृत्तार्थे अण् भाल्ल भल्लकृते
त्रि०
चत-रर्थ्यां सख्या० ठञ् भाल्लिक तस्यादूरदेशादौ
त्रि०
।वृ० स० १४ उक्ते ऐशान्यां स्थिते देशभेदे
पु०
तद्देशभवे चब० व० स्वार्थे भल्लक तत्रार्थे ततः स्वार्थे भल्ल-कीय तदर्थे तस्यापत्यं भल्लकीय तदपत्यादौ
त्रि०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भल्ल परिभाषणहिंसादानेषु”@} 2 भल्लकः-ल्लिका, भल्लकः-ल्लिका, बिभल्लिषकः-षिका, बाभल्लकः-ल्लिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककड्डतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 5 भल्लः-भल्ली, 6 भल्लूकः, 7 भल्लनः, 8 भल्लटः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
ल्युटि- 9 भल्लनम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(११५०)
02
=>
(१-भ्वादिः-४९६। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(१५६)
04
=>
[पृष्ठम्०९४५+ २८]
05
=>
[[१। भल्यते हिंस्यतेऽनेनेति, ‘पुंसि संज्ञायाम्--’ (३-३-११८) इति घः। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति वा घञ् प्रत्यये रूपमेवम्। भल्लः = आयुधविशेषः। ‘जातेरस्त्री- विषयादयोपधात्’ (४-१-६३) इति स्त्रियां ङीष्प्रत्यये भल्ली इति रूपम्।]]
06
=>
[[२। ‘उलूकादयश्च’ (द। उ। ३-१६) इति ऊकप्रत्यये रूपमेवम्। भल्लूकः = ऋक्षः।]]
07
=>
[[३। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिको युच्प्रत्ययः।]]
08
=>
[[४। बाहुलकादौणादिके अटप्रत्यये रूपमेवम्। भल्लते = परितो भाषतेऽयमिति भल्लटः = कविविशेषः।]]
09
=>
[[आ। ‘मामल्यमानं स्मितमल्लिकावलीमाभाल्यदैत्याधि{??} भल्लनोद्धुरम्।’ धा। का। १। ६४]]
Capeller
German
भल्ल
m.
Art Pfeil (auch
f.
ई)
Bär Pl.
Volken.
n.
Pfeilspitze.
Burnouf
French
भल्ल भल्ल
m.
ours. -- M.
n.
esp. de flèche à fer en
forme de croissant.
Anacardium semecarpus, bot.
भल्लक
m.
ours.
भल्लपुच्छी
f.
hedysarum lagopodioïdes.
भल्लात
m.
et भल्लालक
m.
f.
m.
anacardium
semecarpus, bot.
भल्लिका
f.
mms.
भल्लुक et भल्लूक
m.
ours.
Stchoupak
French
भल्ल-
m.
ours
flèche ou javelot d'une forme particulière (en
demi-lune) ou partie déterminée d'une flèche.