| YouTube Channel

भल (bhala)

 
Capeller Eng
English
भल
adv.
 certainly, indeed.
Wilson
English
भल r. 1st and 10th cls. (भलते भलयते) To describe, to
expound, to explain. r. 1st cl.
1 To hurt, to injure.
2 To give. r. 10th cl. To throw up.
Apte
English
भल [bhala],
ind.
 (Vedic.) Certainly, indeed
cf.
Mar.
 भलें.
Monier Williams Cologne
English
1. भल
ind.
 certainly, indeed,
RV.
AV.
 (cf. बल्, बट्, and Marāṭhī bhalla, ‘well’)
2. भल
m.
 (only
dat.
 भलाय) a term used in addressing the Sun,
MantraBr.
Gobh.
 (cf. भल्ल).
Monier Williams 1872
English
भल 1. भल, ind., Ved. certainly
[cf.
बल्, बट्, and Marāṭhī भल्ल, ‘well!’]
भल 2. भल, अस्, m. a term used in ad-
dressing the Sun.
Macdonell
English
भल bhala, enc. pcl. truly, indeed (V.).
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 भल्
मूलधातुः:
 भल
धात्वर्थः:
 परिभाषण-हिंसा-दानेषु
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 भलते
धातुः:
 भल्
मूलधातुः:
 भल
धात्वर्थः:
 आभण्डने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 भालयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
भलँ भल
मानकरूपान्तरम् - भल्लँ
भल्ल परिभाषण, हिंसा, दानेषु
- भलते । बभले । भालूकः । उलूकादयश्च (उण् 4/480) इति भल्लते । बभल्ले । भल्लूकः ।।494, 405 ।।
भलँ भल आभण्डने
- भालयते उदभालयत 161
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भल, क ङ निरूपणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) क ङ, भालयते ।इति दुर्गादासः ॥
भल, ङ दानवधनिरूपणेषु । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) ङ, भलते । इतिदुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भल बधे दाने निरूपणे च
भ्वा०
 आ०
सक०
 सेट् । भलते अभलिष्ट बभले ।
भल निरूपणे
चु०
 आ०
सक०
 सेट् । भालयते अबोभलत ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
भलँ भल
मानकरूपान्तरम् - भल्लँ
भल्ल परिभाषण, हिसा, दानेषु
- भलते ऊकः-(द्र0 उ0 440) भलूक ऋक्षः भल्लते उलूकादौ (द्र0 उ0 441) भल्लूकोऽच्छभल्लः भल्लः क्षुरप्रः भल्लिः भल्लटः चुरादौ भल आभण्डने (10147) तङानी- विभालयते भालूकः 482, 483
भलँ भल आभण्डने
-(अर्थविवरणम्) आभण्डनं निरूपणम्
निभालयते 168
धातुवृत्तिः
Sanskrit
भलँ भल
मानकरूपान्तरम् - भल्लँ
भल्ल (अर्थः) परिभाषण, हिंसा, दानेषु
( भलते भल्लतइत्यादि भालम् ) "अकर्त्तरि च कारके'' इति घञ् भां दीप्तिं लातीति वा ( भालः भलृकः श्वापदः ) उलूकादयश्च'' इति ऊकनन्तो निपातितः भल्लूकोप्युलूकादिः भल्यते हिंस्येतेऽनेनेति ( भल्लः ) "पुंसि संज्ञायाम्'' इति घः, "हलश्च'' इति घञ् वा ( भल्ली) "जातेरस्त्रीविषयादयोपधात्'' इति ङीष् अयमाभण्डने चुरादिः492
भलँ भल (अर्थः) आभण्डने
( भालयते ) 166
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भल परिभाषणहिंसादानेषु”@} 2 भालकः-लिका, भालकः-लिका, बिभलिषकः-षिका, बाभलकः-लिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि विशेषरूपाणि विना भौवादिककलतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 भालः, ण्यति- 5 आभाल्यः इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११४८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-४९५। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (१७४)
04
=>
 [[२। ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति संज्ञायां घञ्। भालः = ललाटः।]]
05
=>
 [[C। ‘मामल्यमानं स्मितमल्लिकावलीमाभाल्यदैत्याधिपभल्लनोद्घुरम्।’ धा। का। १। ६४।]]
1 {@“भल आभण्डने”@} 2 आकुस्मीयः।
आभण्डनम् = निरूपणम्।
‘मार्जनम्’ इति धा।
का।
3।
भालकः-लिका, बिभालयिषकः-षिका, भालयिता-त्री, बिभालयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकगालयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
ल्युटि- 5 भालनम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११४९)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१७०१। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (३-३६)
04
=>
 (३८८)
05
=>
 [[ड्। ‘… दुष्कीर्तिभालनपराः खलु कूटवृत्त्या।’ धा। का। ३। ३६।]]
Capeller
German
भल Adv. gewiß, fürwahr.
Grassman
German
bhala, fürwahr (vgl. das wahrscheinlich damit verwandte baḍ), das vorhergehende Wort hervorhebend
{912, 23} bhadrám 〰 tyásyās abhūt.