| YouTube Channel

भर्त्स (bhartsa)

 
शब्दसागरः
English
भर्त्स r. 10th cl. (भर्त्सयति-ते) To reprove, to reproach, to abuse or menace.
Yates
English
भर्त्स (क, ञ) भर्त्सयति, ते 10.
c. To reprove.
Wilson
English
भर्त्स r. 10th cl. (भर्त्सयति-ते) To reprove, to reproach, to abuse
or menace.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 भर्त्स्
मूलधातुः:
 भर्त्स
धात्वर्थः:
 तर्जने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 भर्त्सयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकुस्मीयः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भर्त्स, क ङ ञ भर्त्से । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-आत्म०-उभ० च-सक० सेट् ।) रेफ-युक्तः । दन्त्यवर्गाद्योपधः । भर्त्सो भर्त्सनम् ।भर्त्सनन्त्वपकारगीरित्यमरः । १ । ६ । १४ ॥
कङ, भर्त्सयते खलं राजा । ञ, भर्त्सयति भर्त्सयते ।अयमात्मनेपदीत्यन्ये । कदाचित् परस्मैपदार्थोञकारः । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भर्त्स अधिक्षेपे चुरा०
उभ०
सक०
 सेट् । भर्त्सयति ते अबभर्त्सत् त ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
भर्त्सँ भर्त्स
मानकरूपान्तरम् - तर्जँ
तर्ज संतर्जने
- भर्त्सयते, [तर्जयते] लक्ष्ये भर्त्सयति तर्जयतीति दृश्यदे एवं ' निशामयति, भालयति, कोटयति, वञ्चयति, निवेदयति ' इत्यादि अत एव चुरादिभूतान्स्वरान्वितान्नाकरोत् भ्वादौ तर्ज भर्त्सने (1140) तर्जति 149, 150
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भर्त्स तर्जने”@} 2 आकुस्मीयः।
भर्त्सकः-र्त्सिका, बिभर्त्सयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादि- 3 ककुत्सयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
ण्यति- 5 प्रभर्त्स्यः इति।
6 भर्त्सयमानः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११४६)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१६८३। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [पृष्ठम्०९४४+ २७]
04
=>
 (२१७)
05
=>
 [[आ। ‘प्रस्पाश्य मुष्टिमभितर्जयते प्रभर्त्स्यो मल्लो बिबस्तयिषुरेनमगन्धनीयम्।’ धा। का। ३। ३४।]]
06
=>
 [[१। ‘आकुस्मादात्मनेपदिनः’ (ग। सू। चुरादौ) इति ण्यन्तेऽत्रात्मनेपदमेव
\n\n तेन शानच्। क्षीरस्वामी तु ‘लक्ष्ये भर्त्सयति… इति दृश्यते।’ इत्याह। तेनास्य धातोः परस्मैपदमपि भवतीति ज्ञेयम्।]]