| YouTube Channel

भर्ग (bharga)

 
शब्दसागरः
English
भर्ग
m.
 (-र्गः)
1. A name of ŚIVA.
2. Light, lustre.
3. A name BRAHMĀ.
4. Cooking, frying.
E.
 भ्रस्ज् to fry,
aff.
 ल्युट्
having scorched
KĀMADEVA to ashes, with a look.
Capeller Eng
English
भ॑र्ग
m.
 =
seq.
 , a man's name,
pl.
N.
 of a people.
Yates
English
भर्ग (र्गः) 1.
m.
 A name of
Shiva
Brahmā
lustre
cooking.
Spoken Sanskrit
English
भर्ग bharga
m.
 radiance
भर्ग bharga
m.
 effulgence
भर्ग bharga
m.
 splendour
Wilson
English
भर्ग
m.
 (-र्गः)
1 A name of ŚIVA.
2 Light, lustre.
3 A name of BRAHMĀ.
4 Cooking, frying.
E.
 भ्रस्ज to fry,
aff.
 घञ्
having scorched KĀMADEVA to ashes,
with a look.
Apte
English
भर्गः [bhargḥ], 1
N.
 of Śiva.
Of Brahman.
Radiance, lustre
आदित्यान्तर्गतं वर्चो भर्गाख्यं तन्मुमुक्षुभिः Yogiyājñavalkya.
Roasting.
Apte 1890
English
भर्गः 1 N. of Śiva.
2 Of Brahman.
3 Radiance, lustre.
4 Roasting.
Monier Williams Cologne
English
भ॑र्ग
m.
 (√ भृज्) radiance, splendour, effulgence,
ŚBr.
ŚāṅkhŚr.
N.
 of Rudra-Śiva,
Kathās.
Prab.
 (as
N.
 of the number 11
Gaṇit.
 )
of Brahmā,
L.
of a man with the patr. Prāgātha (author of
RV.
 viii, 49
50),
Anukr.
of a king, the son of Veṇu-hotra,
Hariv.
of a son of Vītihotra,
BhP.
of a son of Vahni, ib.
(pl. )
N.
 of a people,
MBh.
भ॑र्ग
n.
N.
 of a Sāman, ĀrṣBr.
Monier Williams 1872
English
भर्ग भर्ग, अस्, m. (said to be fr. a rt.
भृज्, which is probably here for rt. भ्राज्, = Gr.
φλέγω) Ved. radiance, splendor, lustre, effulgence
(Ved. = भर्गस् below, cf. φλόξ)
N. of Śiva
of
Brahman
of a man with the patronymic Prāgātha,
author of the hymns Ṛg-veda VIII. 49-50
of a
king, the son of Veṇu-hotra
of Vīti-hotra
of Vahni
(आस्), m. pl., N. of a race of warriors
(अम्), n., N.
of a Sāman.
—भर्ग-शिखा, f., N. of a work men-
tioned in the Śiva-sūtra-vivṛti.
Macdonell
English
भर्ग bhárg-a,
m.
 effulgence (V.)
ep. of Śiva
🞄-as,
n.
 glorious form (V.).
Benfey
English
भर्ग भर्ग, i. e. भ्राज्, or भृज्, + अ,
m.
 Śiva.
Apte Hindi
Hindi
भर्गः
पुं*
 - भृज्+घञ्
शिव का नाम
भर्गः
पुं*
 - -
ब्रह्मा का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भर्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಶ್ವರ/ಪರಶಿವ/ಮಹಾದೇವ
निष्पत्तिः - > भृजी (भर्जने) "घञ्" (३-३-१२१) कुत्वम् (७-३-७२)
व्युत्पत्तिः - > भृज्यन्तेऽनेन कामादयः
प्रयोगाः - > "……..भूतवर्गेन भर्गगृहिणीं रुधिरैर्धिनोमि"
उल्लेखाः - > प्रबोध० ३-१५
भर्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಈಶ್ವರಸಂಬಂಧವಾದ ಒಂದು ತೇಜಸ್ಸು
प्रयोगाः - > "आदित्यान्तर्गतं तेजो भर्गाख्यं तन्मुमुक्षुभिः । जन्ममृत्युविनाशाय दुःखस्य त्रितयस्य च। ध्यानेन पुरुषैर्यच्च द्रष्टव्यं सूर्यमण्डले"
उल्लेखाः - > योगियाज्ञ०
L R Vaidya
English
Barga {% m. %} 1. A name of Śiva
2. of Brahman (m.).
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
११, अक्षौहिणी, अज, ईश, ईशान, ईश्वर, गिरिश, गिरीश, गुणी, गौरीश, त्र्यम्बक, धूर्जटि, पशुपति, पिनाकिन्, भर्ग, भव, महस्, महादेव, महेश, महेश्वर, मृड, रुद्र, शङ्कर, शम्भु, शर्व, शशिभूषण, शितिकण्ठ, शिव, शूलिन्, श्रीकण्ठ, हर
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Bharga, m. pl. (= Pali Bhagga
possibly to be identified with Skt. Bharga or Bhārga, Mbh. Cr. ed. 〔2.27.10〕
〔6.10.49〕), n. of a people, whose capital was Śuśumāragiri, q.v.: Divy 〔181.22 ff.〕
〔189.1〕.
Indian Epigraphical Glossary
English
Bharga (IE 7-1-2), ‘eleven’.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।
कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥
मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।
षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥
मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।
महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥
स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।
सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥
पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।
पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥
गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
-wordlist-
शम्भु (पुं), शर्व (पुं), स्थाणु (पुं), ईशान (पुं), ईश (पुं), रुद्र (पुं), उड्डीश (पुं), वामदेव (पुं), वृषाङ्क (पुं), कण्ठेकाल (पुं), शङ्कर (पुं), नीलकण्ठ (पुं), श्रीकण्ठ (पुं), उग्र (पुं), धूर्जटि (पुं), भीम (पुं), भर्ग (पुं), मृत्युञ्जय (पुं), पञ्चमुख (पुं), अष्टमूर्ति (पुं), श्मशानवेश्मन् (पुं), गिरिश (पुं), गिरीश (पुं), षण्ढ (पुं), कपर्दिन् (पुं), ईश्वर (पुं), ऊर्ध्वलिङ्ग (पुं), एकदृश् (पुं), त्रिदृश् (पुं), भालदृश् (पुं), एकपाद् (पुं), मृड (पुं), अट्टहासिन् (पुं), घनवाहन (पुं), अहिर्बुध्न (पुं), विरूपाक्ष (पुं), विषान्तक (पुं), महाव्रतिन् (पुं), वह्निरेतस् (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), शिव (पुं), अस्थिधन्वन् (पुं), पुरुषास्थिमालिन् (पुं), व्योमकेश (पुं), शिपिविष्ट (पुं), भैरव (पुं), दिग्वासस् (पुं), कृत्तिवासस् (पुं), भव (पुं), नीललोहित (पुं), सर्वज्ञ (पुं), नाट्यप्रिय (पुं), खण्डपर्शु (पुं), महादेव (पुं), महानट (पुं), महेश्वर (पुं), हर (पुं), पशुपति (पुं), प्रमथपति (पुं), उमापति (पुं), पिङ्गजट (पुं), पिङ्गेक्षण (पुं), पिनाकभृत् (पुं), शूलभृत् (पुं), खट्वाङ्गभृत् (पुं), गङ्गाभृत् (पुं), अहिभृत् (पुं), इन्दुभृत् (पुं), कपालभृत् (पुं), गजासुहृद् (पुं), पूषासुहृद् (पुं), अनङ्गासुहृद् (पुं), कालासुहृद् (पुं), अन्धकासुहृद् (पुं), मखासुहृद् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ईशान
ईशान, शशिशेखर, पशुपति, शूली, शिव, शङ्कर, शर्व, शम्भु, उमापति, गिरिश, श्रीकण्ठ, उग्र, हर, सर्वज्ञ, त्रिपुरान्तक, त्रिनयन, रुद्र, कपर्दिन्, भव, भूतेश, परमेश्वर, अन्धकरिपु, दक्षाध्वरध्वंसकृत्, स्थाणु, स्रष्टृ, धूर्जटि, वामदेव, कामध्वंसिन्, व्योमकेश, कपालिन्, नीलग्रीव, वह्निरेतस्, पिनाकिन्, भीम, भर्ग, कृत्तिवासस्, वृषाङ्क, अहिर्बुध्न, विरूपाक्ष, शिपिविष्ट, गणाधिप, गङ्गाधर, महादेव, मृड, नीललोहित
ईशानः शशिशेखरः पशुपतिः शूली शिवः शङ्करः,
शर्वः शम्भुरुमापतिश्च गिरिशः श्रीकण्ठ उग्रो हरः ।
सर्वज्ञस्त्रिपुरान्तकस्त्रिनयनो रुद्रः कपर्दी भवो,
भूतेशः परमेश्वरोऽन्धकरिपुर्दक्षाध्वरध्वंसकृत् ॥ ११ ॥
स्थाणुः स्रष्टा धूर्जटिर्वामदेवः,
कामध्वंसी व्योमकेशः कपाली ।
नीलग्रीवो वह्निरेताः पिनाकी,
भीमो भर्गः कृत्तिवासा वृषाङ्कः ॥ १२ ॥
अहिर्बुध्नो विरूपाक्षः शिपिविष्टो गणाधिपः ।
गङ्गाधरो महादेवो मृडः स्यान्नीललोहितः ॥ १३ ॥
verse 1.1.1.11
page 0003
Mahabharata
English
Bharga, pl. (ºāḥ). § 280 (Bhīmasena): II, 29, 1085 (Bharggāṇāṃ adhipañ caiva Nishādādhipatiṃ tathā) (conqucred by Bhīmasena).
पुराणम्
English
भर्ग १ / BHARGA I. Grandson of divodāsa, a King of the pūru line. divodāsa got a son named pratardana. bharga and vatsa were the sons of pratardana. (Chapter 278, agni purāṇa).
भर्ग २ / BHARGA II. A synonym of śiva.
भर्गम् / BHARGA(M). A village of ancient india. (Śloka 51, Chapter 9, bhīṣma parva, M.B.).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भर्गः,
पुं,
 (भृज्यते कामादिरनेनेति । भृज् +“हलश्च ।” इति घञ् ।) शिवः । इत्यमरः ॥
(यथा, कथासरित्सागरे । १ । ३४ ।“प्रत्युवाच ततो भर्गः पुरा दक्षप्रजापतेः ।देवि ! त्वञ्च तथान्याश्च बह्व्योऽजायन्त कन्यकाः ।स मह्यं भवतीं प्रादात् धर्म्मादिभ्योऽपरा-श्च ताः ॥
वीतिहोत्रस्य पुत्त्रः । यथा, भागवते । ९ । १७ । ९ ।“वीतिहोत्रोऽस्य भर्गोऽतो भार्गभूमिरभून्नृप ! ॥
”)आदित्यान्तर्गततेजः । यथा, --“आदित्यान्तर्गतं वर्चो भर्गाख्यं तन्मुमुक्षुभिः ।जन्ममृत्युविनाशाय दुःखस्य त्रितयस्य च ॥
ध्यानेन पुरुषो यश्च द्रष्टव्यः सूर्य्यमण्डले ॥
”इत्याह्रिकतत्त्वम् ॥
भर्गः, [स्]
क्ली,
 (भर्जते इति । भृज भर्जने +“अञ्च्यञ्जियुजिभृजिभ्यः कुश्च ।” उणा ० ४ ।२१५ । इति असुन् कवर्गश्चान्तादेशः ।)ज्योतिः । इति सिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः ॥
(यथा, ऋग्वेदे । ३ । ६२ । १० ।“तत् सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भर्ग
पु०
 भ्रस्ज--घञ् भर्जादेशे कुत्वम् । १ शिवे २ ज्योतिः-पदार्थे ३ आदित्यान्तर्गते ऐश्वरे तेजसि, “आदित्यान्तर्गतंवर्चा भर्गाख्यं तन्मुमुक्षिभिः । जन्ममृत्युविनाशायदुःखस्य त्रितयस्य च । ध्यानेन पुरुषैर्यच्च द्रष्टव्यं सूर्य्य-मण्डले” योगियाज्ञ० । तस्य तेजस ऐश्वरत्वञ्च “यदा-दित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् । यच्चन्द्रमसि य-च्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मासकम्” इति गीतायामुक्तम् ।भावे घञ् । ४ भर्जने च । ५ धृष्टकेतुवंश्ये नृपभेदे हरुवं०२९ अ० । ६ देशभेदे । तत्र भवः तस्य राजा वा अण् ।भार्ग । तद्देशनृपे तत्र भवे च स्त्रियां न लुक् भार्गी ।
Capeller
German
भ॑र्ग
m.
 Glanz
Bein. Śiva's, Mannsn.
Burnouf
French
भर्ग भर्ग
m.
 (भृज्) action de faire frire, de
rôtir.
Eclat, splendeur.
Brahmā
Śiva.
Stchoupak
French
भर्ग-
m.
n.
 de Śiva
de divers hommes
pl.
n.
 d'une tribu guerrière.