भय (bhaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 भय mfn.
   (-यः-या-यं) Frightful,  fearful,  horrible,  dreadful.
	 n.
  (-यं)
	 1.
Fear,  alarm,  fright,  dread.
	 2. The flower of the Trapa bispinosa.
m.
  (-यः) Sickness.
 E.
  भी to be afraid,  अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 भय॑ n.
  fear,  dread,  anxiety,  terror,  danger,  distress (w. 
abl.
  or —°).

Yates

English

 भय (यं) 1.
n.
  Fear.
a. Fearful.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	 fear
भय 	-	 bhaya 	-	 m.
  	-	  disease
भय 	-	 bhaya 	-	 m.
  	-	  sickness
भय 	-	 bhaya 	-	 m.
  	-	  Fear personified
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  dread
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  alarm dread apprehension
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  dismay
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  phobia
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  blossom of water chesnut plant [ Eleocharis dulcis - Bot. ]
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  distress
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  apprehension
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  danger
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  fear of or for
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  trepidation
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  danger from or to
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  peril
भय 	-	 bhaya 	-	 n.
  	-	  risk

 
   भय  bhaya n.
   peril   
   विष्पित  viSpita n.
   peril    
   सकण्टक  sakaNTaka adj.
   perilous  
   प्राणबाध  prANabAdha m.
   extreme peril    
   प्राणकृच्छ्र  prANakRcchra n.
   peril of life  
   प्राणभय  prANabhaya n.
   peril of death   
   भयस्थ  bhayastha n.
   perilous situation  
   प्राणव्यायच्छन  prANavyAyacchana n.
   peril or risk of life   
   महाभय  mahAbhaya n.
   great danger or peril   
   महाभय  mahAbhaya adj.
   accompanied with great danger or peril      
            

 
   भय  bhaya n.
   phobia

Wilson

English

 भय
mfn.
   (-यः-या-यं) Frightful,  fearful,  horrible,  dreadful.
n.
 
(-यं)
1 Fear,  alarm,  fright,  dread.
2 The flower of the Trapa bispinosa.
E.
  भी to be afraid,  अच् aff.
  

Apte

English

भयम् [bhayam],  [विमेत्यस्मात्,  भी-अपादाने अच्]

Fear,  alarm,  dread,  apprehension,  (oft . with abl.
 )
 भोगे रोगमयं कुले च्युतिभयं वित्ते नृपालाद्भयम् Bh.*
  3.35
 यदि समरमपास्य नास्ति मृत्योर्भयम् Ve.*
  3.4.

Fright,  terror
 जगद्भयम् &c.
 

A danger,  risk,  hazard
 तावद्भयस्य भेतव्यं यावद्भयमनागतम् । आगतं तु भयं वीक्ष्य नरः कुर्याद्यथोचितम् H.*
  1.54.

The sentiment of fear
 see भयानक below
 रौद्रशक्त्या तु जनितं चित्तवैकल्यजं भयम् S. D.*  6.

The blossom of Trapa Bispinosa (Mar.  शिंगाडा) -यः Sickness,  disease. Comp.
   अन्वित,  -आक्रान्त a.
  overcome with fear. -अपह a.
  warding off or removing fear.

(हः) N.
  of Viṣṇu.

a king. -आतुर,  -आर्त a.
  afraid,  alarmed,  frightened. -आवह a.
 

causing fear,  formidable.

risky
 स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः Bg.*
  3.35. -उत्तर a.
  attended with or succeeded by fear. -एकप्रवण a.
  wholly overpowered by fear. -कम्पः tremour of fear.-कर (also भयंकर) a.
 

frightening,  terrible,  fearful.

dangerous,  perilous
 so भयकारक,  -भयकृत्. -कृत्m.  N.
  of Viṣṇu
 भयकृद् भयनाशन V. Sah. -डिण्डिमः a drum used in battle. -त्रातृ a.
  a deliverer from fear.-दर्शिन् a.
 

fearful.

intimidating. -द्रुत a.
  fleeing from fear,  routed,  put to flight. -नाशन removing fear. (-नः) N.
  of Viṣṇu
 भयकृद् भयनाशनः V. Sah.-प्रतीकारः warding off or removal of fears. -प्रद a.
  inspiring fear,  fearful,  terrible. -प्रस्तावः an occasion of fear. -ब्राह्मणः a timid Brāhmaṇa,  a Brāhmaṇa who,  to save himself from danger,  declares his caste relying on the inviolability of a Brāhmaṇa. -भ्रष्ट a.
  put to flight. -विप्लुत a.
  panic-struck. -व्यूहः a particular array of troops when they are threatened with danger
 सर्वतः सर्वतोभद्रं भयव्यूहं प्रकल्पयेत् Kām.  -शीलa.  timid. -स्थानम्,  -हेतुः a cause of fear
 हर्षस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च Mb.
 *  18.5.61. -हर्तृ,  हारिन् a.
  removing fear,  dispelling alarm. 

Apte 1890

English

 भयं [बिभेत्यस्मात्,  भी-अपादाने अच्] 1 Fear,  alarm,  dread,  apprehension. (oft. with abl.)
 भोगे रोगभयं कुले च्युतिभयं वित्ते नृपालाद्भयं Bh. 3. 35
 यदि समरमपास्य नास्ति मृत्योर्भयं Ve. 3. 4. 
2 Fright,  terror
 जगद्भयं &c. 
3 A danger,  risk,  hazard
 तावद्भयस्य भेतव्यं यावद्भयमनागतं । आगतं तु भयं वीक्ष्य नरः कुर्याद्यथोचितं H. 1. 57. 
4 The sentiment of fear
 see भयानक below
 रौद्रशक्त्या तु जनितं चित्तवैकल्यजं भयं S. D. 6. 
यः Sickness,  disease. 
Comp. 
अन्वित,  
आक्रांत a. overcome with fear. 
अपह a. warding off or removing fear. (
हः) {1} N. of Viṣṇu. {2} a king. 
आतुर,  
आर्त a. afraid,  alarmed,  frightened. 
आवह a. {1} causing fear,  formidable. {2} risky
 स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः Bg. 3. 35. 
उत्तर a. attended with or succeeded by fear. 
एकप्रवण a. wholly overpowered by fear. 
कंपः tremour of fear. 
कर (also भयंकर) a. {1} frightening,  terrible,  fearful. {2} dangerous,  perilous
 so भयकारक,  भयकृत्. 
कृत् m. N. of Viṣṇu. 
डिंडिमः a drum used in battle. 
त्रातृ a. a deliverer from fear. 
दर्शिन् a. {1} fearful. {2} intimidating. 
द्रुत a. fleeing from fear,  routed,  put to flight. 
नाशन removing fear. (
नः) N. of Viṣṇu. 
प्रतीकारः warding off or removal of fears. 
प्रद a. inspiring fear,  fearful,  terrible. 
प्रस्तावः an occasion of fear. 
ब्राह्मणः a timid Brāhmaṇa,  a Brāhmaṇa who,  to save himself from danger,  declares his caste relying on the inviolability of a Brāhmaṇa. 
भ्रष्ट a. put to flight. 
विप्लुत a. panic-struck. 
व्यूहः a particular array of troops when they are threatened with danger. 
शील a. timid. 
स्थानं,  
हेतुः a cause of fear. 
हर्तृ,  हारिन् a. removing fear,  dispelling alarm. 

Monier Williams Cologne

English

 भय॑ n.
  (√ भी) fear,  alarm,  dread apprehension

 fear of (abl.  gen.
   or comp. ) or for (comp. ),  RV.
   &c.
   &c.
   (°यात् ind.
  ‘from fear’
 भयं-√ कृ with abl.
  ‘to have fear of’
 भयं-√ दा,  ‘to cause fear,  terrify’)

 sg. and pl.
  terror,  dismay,  danger,  peril,  distress

 danger from (abl.  or comp. ) or to,  (comp. ),  ib.

 the blossom of Trapa Bispinosa,  L.
 

 भय॑ m.
  sickness,  disease,  L.
 

 भय॑ m.
  Fear personified (as a Vasu,  a son of Nir-ṛti or Ni-kṛti,  a prince of the Yavanas and husband of the daughter of Time),  Pur.
  (also n.
 
 and f(आ). as a daughter of Kāla or Vaivasvata,  and wife of the Rākṣasa Heti).

Monier Williams 1872

English

 भय भय,  अम्,  n. (fr. rt. 1. भी),  fear, 
alarm,  dread,  apprehension (e. g. आत्म-भ्°,  fear for
one's life
 मा भयं कुरु,  be not afraid
 cf.
दण्ड-भ्°)
 dismay,  fright,  terror (e. g. जगद्-भ्°, 
a terror to the universe)
 cause for fear,  danger, 
peril,  risk,  jeopardy,  hazard
 the blossom of Trapa
Bispinosa
 (अस्),  m. Fear personified as a son of
Nir-ṛti,  as a prince of the Yavanas and husband of
the daughter of Time
 sickness,  disease
 (आत्),  ind.
from fear,  for fear
 (आ),  f.,  N. of a daughter of
Kāla and wife of the Rākṣasa Heti.
—भय-
कम्प,  अस्,  m. tremor from fear,  the tremor of
fear,  trembling caused by fright.
—भय-कर,  अस्, 
ई,  अम्,  or भय-कर्तृ,  ता,  त्री,  तृ,  or भय-कार-
क,  अस्,  इका,  अम्,  or भय-कृत्,  त्,  त्,  त्,  fear-causing, 
fear-exciting,  terrifying,  dangerous,  perilous
 fearful, 
formidable,  terrible.
—भयङ्-कर,  अस्,  ई,  अम्,  =
भय-कर
 (अस्),  m. a small kind of owl (=
डुण्डुल)
 N. of one of the Viśve Devāḥ
 N. of
various persons
 (ई),  f.,  N. of one of the Mātṛs
attending upon Skanda.
—भयङ्-कर्तृ,  ता,  त्री, 
तृ,  = भय-कर्तृ.
—भय-जात,  अस्,  m.,  N. of
a man.
—भय-डिण्डिम,  अस्,  m. ‘terror-drum, ’ a
drum used in battle.
—भय-त्रातृ,  ता,  त्री,  तृ,  a
deliverer from danger,  rescuer from peril.
—भय-
द,  अस्,  आ,  अम्,  causing danger,  inspiring fear
वह्नि-भ्°,  causing danger from fire
 (अस्),  m.,  N.
of a king.
—भय-दर्शिन्,  ई,  इनी,  इ,  apprehensive
of danger,  fearful.
—भय-दाय,  अस्,  आ,  अम्,  or
भय-दायिन्,  ई,  इनी,  इ,  causing danger,  inspiring
fear
 सलिल-भयदायिन्,  causing danger from water.
—भय-द्रुत,  अस्,  आ,  अम्,  fleeing for fear,  run-
ning away in terror,  routed,  put to flight.
—भय-
नाशिन्,  ई,  इनी,  इ,  destructive of fear or danger
 (इनी), 
f. a species of plant.
—भय-निमीलिताक्ष,  अस्,  ई, 
अम्,  having the eyes closed from fear.
—भय-
प्रतीकार,  अस्,  m. counteraction or removal of fear.
—भय-प्रद,  अस्,  आ,  अम्,  or भय-प्रदायिन्, 
ई,  इनी,  इ,  causing danger,  inspiring fear,  terrible.
—भय-प्रस्ताव,  अस्,  m. an occasion of alarm, 
season of fear.
—भय-ब्राह्मण,  अस्,  m. a timid
Brāhman.
—भय-भ्रष्ट,  अस्,  आ,  अम्,  scattered
in terror,  put to flight.
—भय-विधायिन्,  ई,  इनी,  इ, 
causing alarm,  alarming,  fearful.
—भय-विप्लुत, 
अस्,  आ,  अम्,  overwhelmed with fear,  panic-struck.
—भय-विह्वल,  अस्,  आ,  अम्,  disturbed or agitated
with fear.
—भय-व्यूह,  अस्,  m. ‘array against
danger, ’ a term applied to a particular mode of
marshalling an army when threatened with danger
from all sides.
—भय-शील,  अस्,  आ,  अम्,  of a timo-
rous disposition,  timid.
—भय-शोक-समाविष्ट, 
अस्,  आ,  अम्,  affected with fear and grief,  filled with
sorrow and dismay.
—भय-संहृष्ट-रोमन्, 
आ,  आ,  अ,  having the hair erect with terror,  horrified.
—भय-सन्त्रस्त,  अस्,  आ,  अम्,  terrified by danger, 
scared with terror.
—भयसन्त्रस्त-मानस,  अस्, 
आ,  अम्,  having the mind scared with terror.
—भय-
स्थ,  Ved. a perilous position,  dangerous situation.
—भय-स्थान,  अम्,  n. an occasion of alarm,  cause
of apprehension or fear.
—भयस्थान-शत,  आनि, 
n. pl. hundreds of occasions of fear.
—भय-हर्तृ, 
ता,  त्री,  तृ,  or भय-हारक,  अस्,  इका,  अम्,  re-
moving or dispelling fear,  a remover of fear.
—भ-
य-हेतु,  उस्,  m. a cause for fear or alarm,  danger.
—भयातुर (°य-आत्°),  अस्,  आ,  अम्,  distressed with
fear,  agitated with alarm.
—भयान्वित (°य-अन्°), 
अस्,  आ,  अम्,  filled with fear,  frightened,  alarmed.
—भयापह (°य-अप्°),  अस्,  आ,  अम्,  warding off
fear or danger
 a prince,  king.
—भयाबाध
(°य-अब्°),  अस्,  आ,  अम्,  undisturbed by fear,  unex-
posed to danger.
—भयार्त (°य-आर्°),  अस्,  आ,  अम्, 
distressed with fear,  alarmed,  terrified,  frightened, 
afraid.
—भयावह (°य-आव्°),  अस्,  आ,  अम्,  bring-
ing fear or danger,  causing alarm,  formidable,  fearful.
—भयैक-प्रवण (°य-एक्°),  अस्,  आ,  अम्,  wholly
inclined to the one (feeling) fear,  wholly filled with
alarm,  wholly absorbed or engrossed by fear.
—भ-
योत्तर (°य-उत्°),  अस्,  आ,  अम्,  attended with or
succeeded by fear
 [cf. उत्तर।]
—भयोपशम
(°य-उप्°),  अस्,  m. soothing or allaying fear,  en-
couraging.

Macdonell

English

 भय bhay-á,  n.
  dread,  alarm,  fear anxiety,  🞄of (ab.,  g.,  —°)
 sg.,  pl.
  terror,  danger,  peril,  🞄distress (from,  ab. or —°
 to,  —°): ab. 🞄fear
 -ṃ dā,  give 🞄a fright,  terrify.

Benfey

English

 भय भय,  i. e. भी + अ,  n.
 
 1. Fear, 
Pañc. v. d. 67.
 2. Fright,  Pañc. 242, 
21.
 3. Danger,  Pañc. ii. d. 14.
 -- Comp.
 
अ-,  I. n.
  1. safety,  Hit. i. d. 104,  M.M.
2. protection from danger,  Man.  4,  247.
3. the name of a Dvīpa,  or division of
the world. 4. a fragrant grass,  Andro-
pogon muricatum. 
 II. adj.
 ,  f.
  या,  fear-
less,  Bhartṛ. 3,  32.
 III. m.
  1. epithet
of Śiva. 2. a proper name.
 IV. f.
  या, 
a plant,  Terminalia citrina,  Suśr. 1,  139, 
14. अकुतोभय,  i. e.
अ-कुतस्-,  adj.
 
having nothing to fear from any part, 
Pañc. 107,  2
अ-जातु-,  adj.
  fear-
less,  Pañc. i. d. 352.
अप-,  adj.
  fearless, 
Ragh. 3,  51. निर्भ्°,  i. e.
निस्-, 
 I. adj.
 ,  f.
  या।
1. fearless,  Pañc. 111,  25. 2. free from
danger,  Man.  9,  255.
 II. m.
  a proper
name.
भङ्ग-,  Pañc. i. d. 357
(भङ्गभयाद् दिवः,  from fear that
(else) heaven would break down).
वीत-,  i. e.
वि-इत-,  adj.
  fearless.
स-,  adj.
 
fearful,  Pañc. 45,  8. °यम्,  adv. with
fear,  Hit. 85,  3,  M.M.

Hindi

डर

Apte Hindi

Hindi

भयम्
नपुं*
   - "विभेत्यस्मात्,  भी - अपादाने अच्"
"डर,  आतंक,  विभीषा,  आशंका"

भयम्
नपुं*
   - -
"डर,  त्रास जगद्भयम् "

भयम्
नपुं*
   - -
"खतरा,  जोखिम,  संकट"

भयः
पुं*
  - -
"बीमारी,  रोग"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

भय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೀತಿ/ಹೆದರಿಕೆ
निष्पत्तिः - > ञिभी (भये) "अच्" (वा० ३-३-५६)
प्रयोगाः - > "भयस्य पूर्वावतरस्तरस्विना मनस्सु येन द्युसदां न्यधीयत"
उल्लेखाः - > माघ० १-४३
भय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಿಗಿಲು/ಕಳವಳ/ಗಾಬರಿ
प्रयोगाः - > "अमोघत्वयशोभङ्गभयादिव निवर्तते। अखण्डितबले तस्मिन् दण्डो दण्डधरार्पितः"
उल्लेखाः - > याद० १६-३५
भय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಬ್ಜಕ ವೃಕ್ಷದ ಹೂವು
भय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪಾಯ
भय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಭಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ/ಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ/ಘೋರವಾದ
निष्पत्तिः - > ञिभी (भये) "अच्" (वा० ३-३-५६)
व्युत्पत्तिः - > बिभेत्यस्मादिति
विस्तारः - > "भयं प्रतिभये घोरे प्रसूने कुब्जकस्य च" मेदि०

L R Vaidya

English

 Baya {% (I) n. %} 1. Fear,  alarm,  dread,  fright,  terror,  पश्चार्धेन प्रविष्टः शरपतनभयाद्भूयसा पूर्वकायम् Sak.i.,  M.vi.31
 2. a danger,  a risk,  a hazard,  यतश्च भयमाशंकेत्ततो विस्तारयेद्बलम् M.vii.188.

 Baya {% (II) m. %} Sickness,  disease.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

७,  अग,  अचल,  अद्रि,  अनिल,  अश्व,  ऋषि,  कलत्र,  कुलाचल,  क्षितिभृत् क्ष्माधर,  क्ष्माभूत्,  गन्धन्वह,  गन्धवह,  गिरि,  घोटा,  छन्द,  छन्दस्,  तत्त्व,  तापस,  तुरग,  तुरङ्ग,  दिविचर,  द्वीप,  धरणिधर,  धराधर,  धरित्रीधर,  धातु,  धी,  नग,  पन्नग,  पर्वत,  पवन,  भय,  भूधर,  भूध,  भूभृत्,  मरुत्,  महीधर,  महीघ्र,  मातृका,  मारुत,  मुनि,  यति,  लोक,  वक्री,  वाजि,  वात,  वायु,  वार,  वासर,  व्यसन,  शिला,  शिलोच्चय,  शैल,  सप्त,  समीर,  समीरण,  स्थिर,  स्वर,  हय

Bopp

Latin

 भय n. (r. भी s. अ) timor. H. 1. 7. 2. 13. (v. भी.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

दर
क्ली
दर,  छिद्र,  भय
मित्रो भानुः सुहृन्मित्रं दरं छिद्रं दरं भयम् ॥ १ ॥
verse 3.1.1.1
page 0013

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 [bhaya,  read Abhaya (4),  q.v.: Mv 〔i.135.7〕.]

Lanman

English

 bhayá,  n.
	—1. fear,  anxiety
 in composition
w. the thing feared,  10^12,  31^9,  46^5
fear of a thing (abl.),  40^14
 bhayāt,  from
fear,  20^10,  36^4,  41^17
 then,  as conversely
in Eng.,  fear (orig. ‘danger, ’ so Job 39. 22)
has come to mean ‘anxiety, ’
	—2. danger, 
peril,  25^19,  423,  4. [√bhī,  1148. 1a: for
mg 2,  cf. saṃdeha.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skra dvangs
१) त्रास २) भय ३) शन्ग्का

skrag pa
१) उत्त्रस्त २) त्रसति ३) त्रस्त ४) त्रस्नु ५) त्रास ६) भय ७) भीत ८) भीति ९) भैरव १०) संत्रस्त ११)

god pa
१) भय २) व्यय

jigs
१) त्रास २) भय ३) भी ४) भीत ५) भैरव ६) ७) संत्रास ८) ससाध्वस ९)

jigs pa
१) त्रास २) भय ३) भयानक ४) भी ५) भीत ६) भीति ७) भीरु ८) भीषण ९) भैरव १०) विभव (?) ११)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
भयं भीर्भीतिरातङ्क आशङ्का साध्वसं दरः ।
भिया च तच्चाहिभयं भूपतीनां स्वपक्षजम् ॥ ३०१ ॥
-wordlist-
 
भय (क्ली),  भी (स्त्री),  भीति (स्त्री),  आतङ्क (पुं),  आशङ्का (स्त्री),  साध्वस (क्ली),  दर (पुंक्ली),  भिया (स्त्री),  अहिभय (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रति
रति,  हास,  शोक,  क्रोध,  उत्साह,  भय,  जुगुप्सा,  विस्मय,  शम,  स्थायिभावाः
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा ।
जुगुप्साविस्मयशमाः स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः ॥ ९१ ॥
verse 1.1.1.91
page 0011

आतङ्क
आतङ्क,  भय,  आशङ्का,  दर,  त्रास,  साध्वस
आतङ्को भयमाशङ्का दरस्त्रासश्च साध्वसम् ।
verse 4.1.1.725
page 0083

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

भी,  भय
भश्चालिशुक्रयोर्भावे भश्च दीप्तौ भये च भीः ॥ ३३ ॥
verse 1.1.1.33
page 0121

रु,  भय,  शब्द
भये शब्दे च री भ्रान्तौ लकारश्चलने पुनः ।
verse 1.1.1.38
page 0121

Mahabharata

English

Bhaya (“Fear”). § 125 (Adharma): I,  66,  2619 (son of Adharma and Nirṛti).

पुराणम्

English

भयम् / BHAYA(M). Hiṁsā is the wife of adharma. They got a son named anṛta and a daughter named Nikṛti. From them were born bhaya,  naraka,  māyā and vedanā. Of these māyā produced mṛtyu,  destroyer of matter. vedanā got of her husband raurava son named duḥkha. From mṛtyu were born vyādhi,  jarā,  Śoka,  Tṛṣṇā and krodha. (Chapter 20,  agni purāṇa). Another version about the birth of bhaya is found in Śloka 54,  Chapter 66 of Ādi Parva,  M.B. adharma married Nirṛtī and to them were born bhaya,  mahābhaya and mṛtyu,  three sons of demoniac disposition. These three sons led a sinful life.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  भयम्
Root:  भय
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ fear
⇒ risk
⇒ dread
⇒ peril
⇒ danger
⇒ dismay
⇒ phobia
⇒ distress
⇒ trepidation
⇒ apprehension
⇒ fear of or for
⇒ danger from or to
⇒ alarm dread apprehension
⇒ blossom of water chesnut plant [ Eleocharis dulcis - Bot. ]
Shloka(s): 
1|7|21|1 ► चतुर्दश दरस्त्रासो भीतिर्भीः साध्वसं भयम्। (नाट्यवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|7|21|1 ⇢ दरः (दर) (पुं) ⇒ fear, navel, stream, cleaving, conch-shell, breaking puraMdara
➠ 1|7|21|1 ⇢ त्रासः (त्रास) (पुं)
➠ 1|7|21|1 ⇢ भीतिः (भीति) (स्त्री) ⇒ fear, scare, dread, alarm, danger, trepidation, apprehension
➠ 1|7|21|1 ⇢ भीः (भी) (स्त्री)
➠ 1|7|21|1 ⇢ साध्वसम् (साध्वस) (नपुं) ⇒ fear, panic, alarm, terror, fear of, timidity, false alarm, perturbation, consternation, sudden fright
➠ 1|7|21|1 ⇢ भयम् (भय) (नपुं) ⇒ fear, risk, dread, peril, danger, dismay, phobia, distress, trepidation, apprehension, fear of or for, danger from or to, alarm dread apprehension, blossom of water chesnut plant [ Eleocharis dulcis - Bot. ]
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ स्वपरसैन्याद्भयम्
गुण-गुणी-भावः ➡ भयशाली
जातिः ➡ मानसिकभावः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भयं,  क्ली,
   (भी + “एरच् ।” ३ । ३ । ५६ । इत्यत्र“भयादीनामुपसंख्यानं नपुंसके क्तादिनिवृत्त्य-र्थम् ।” इति वार्त्तिकोक्त्या अपादाने अच् ।) बिभे-त्यस्मात् तत् । इति भरतः ॥
 अस्य लक्षणं यथा, “रौद्रशक्त्या तु जनितं चित्तवैक्लव्यदं भयम् ॥
”इति साहित्यदर्पणे ३ परिच्छेदः ॥
अपि च । रागविषयस्य विनाशके समुपस्थितेतन्निवारणासामर्थ्यमात्मनो मन्यमानस्य दैन्या-त्मकश्चित्तवृत्तिविशेषो भयम् । इति भगवद्-गीतायां २ अध्याये मधुसूदनसरस्वती ॥
अन्यच्च । परतः स्वानिष्टसम्भावना भयम् ।यया । व्याघ्राद्बिभेति व्याघ्राधीनत्वेन स्वीयमरणंसम्भावयति । इति २ व्युत्पत्तिषादे गदाधर-भट्टाचार्य्यः । तत्पर्य्यायः । दरः २ त्रासः ३भीतिः ४ भीः ५ साध्वसम् ६ । इत्यमरः । १ ।७ । २१ ॥
 रुद्रासः ७ साधुसंभवः ८ प्रतिभयम्९ । इति शब्दरत्नावली ॥
 आतङ्कः १०आशङ्का ११ भिया १२ । इति हेमचन्द्रः ॥
आगते भये अभीतवत् स्थातव्यम् । यथा,  --“तावद्भयस्य भेतव्यं यावद्भयमनागतम् ।उत्पन्ने तु भये तीव्रे स्थातव्यं तैरभीतवत् ॥
”इति गारुडे नीतिसारे ११५ अध्यायः ॥
कुब्जकपुष्पम् । घोरे,  त्रि । इति मेदिनी । ये, ४१ ॥
 पुं रोगः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(निरॄतेः पुत्त्रभेदः । यथा,  महाभारते । १ ।६६ । ५५-५६ ।“तस्यापि निरृतिर्भार्य्या नैरृता येन राक्षसाः ।घोरास्तस्यास्त्रयः पुत्त्राः पापकर्म्मरताः सदा ॥
भयो महाभयश्चैव मृत्युर्भूतान्तकस्तथा ।न तस्य भार्य्या पुत्त्रो वा कश्चिदस्त्यन्तको हिसः ॥
”द्रोणस्य वसोरभिमतिनामिकायां पत्न्यां जातःपुत्त्रभेदः । यथा,  भागवते । ६ । ६ । ११ ।“द्रोणस्याभिमतेः पत्न्या हर्षशोकभयादयः ॥
”यवनराजविशेषः । यथा,  भागवते । ४ । २७ । २३ ।“ततो विहतसङ्कल्या कन्यका यवनेश्वरम् ।मयोपदिष्टमासाद्य वव्रे नाम्ना भयं पतिम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भय न०
  विभेत्यस्मात् भी--अपादाने अच् । १ भयहेतौ । भावेऽच् ।२ दैन्यात्मके परतः स्वानिष्टसम्भावनारूपे वा चित्तवृत्तिभेदे३ नाटकप्रसिद्धे भयस्थायिभावके रसभेदे च । भयञ्च“रौद्रशक्त्या तु जनितं चित्तवैकल्यजं भयम्” सा० द०लक्षितम् । भयानकशब्दे दृश्यम् । ४ निरृतिपुत्रभेदे पु०
 भा० आ० ६६ अ० ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“यभ मैथुने”@} 2 3 ‘यभ विपरीतमैथुने’ इति क्षीरस्वामि-माधवादिसम्मतः पाठः। 
 ‘--विपरीते मैथुने’ इति धा। 
 का। 
 व्याख्या 4 दृष्टः पाठः। 
 “भय विपरीतो मैथुने’
   विपरीत इति--यभ इत्यर्थः।” इति पुरुष- कारः। 
 ‘जभ--’ इति चवर्गतृतीयादिं केचित् पठन्ति। 
 धनपाल-काश्य- पादयः ‘यभ--’ इति पठित्वा,  ‘जभ च’ इति पठन्तीति ग्रन्थेषु तत्र तत्रोदाहरणाज्ज्ञायते। 
 ‘रभिश्च भान्तेष्वथ मैथुने यभिः’ 5 इत्यत्र वृत्त्यादिषु यभतेरेवोदाहरणात् ‘जभ--’ इति पाठोऽप्रामाणिक इति च पुरुषकारे 6 निरूपितम्। 
 ‘जभि--’ इत्यपि कुत्रचिद् दृष्टः पाठः। 
 “-- ‘विपरीत इति। 
 विपरीतानुष्ठित इत्यर्थः।’ इति मैत्रेयः।।” इति धातुवृत्तिः। 
 “तच्च पुरुषायितम्।” इति धा। 
 का व्याख्या। 
 एवं बहुधाऽत्र धातौ,  स्वरूपविषयेऽर्थविचारे च विप्रतिपत्तिः ग्रन्थकृतां दृश्यते। 
 प्रसिद्धपाठस्तु यभ इत्येवेति प्रामाणिकाः। 
 ‘यभस्व नित्यं यदि शक्तिरस्ति--’ 7 इत्यादिषु धातोरस्यात्मनेपदप्रयोगो दृश्यते। 
 तत्र प्रमाणं मृग्यम्।]] याभकः-भिका,  याभकः-भिका,  8 यियप्सकः-सिका,  यायभकः-भिका
   9 यब्धा-यब्ध्री,  याभयिता-त्री,  यियप्सिता-त्री,  यायभिता-त्री
   इत्यादिकानि सर्वाण्यपि रूपाणि प्रातिस्विकरूपाणि विना भौवादिकतपतिवत् 10 ज्ञेयानि। 
 11 याभः। 
 12
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१३३९)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-९८०। अक। अनि। पर।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  (२-३९)
 05 =>
  (अनिट्कारिका,  भाष्ये ७-२-१०)
 06 =>
  (श्लो। १४५)
 07 =>
  (मुक्तकम्)
 08 =>
  [[१। ‘--अथ मैथुने यभिः’ इत्यनिट्कारिकासु (भाष्ये ७-२-१०) पाठात् धातोरस्यानिट्त्वम्। ‘खरि च’ (८-४-५५) इति चर्त्वेन भकारस्य पकारः।]]
 09 =>
  [[२। तृजादिषु,  ‘झषस्तथोर्धोऽधः’ (८-२-४०) इति धत्वेन धकारे,  ‘झलां जश् झशि’ (८-४-५३) इति जश्त्वे च रूपनिष्पत्तिर्ज्ञेया।]]
 10 =>
  (७०३)
 11 =>
  [[B। ‘याभाद्यकामैर्नमनाद् गताद्यैः सृप्योऽसि विष्णो यमिभिर्वितापैः।।’ धा। का। २-३९।]]
 12 =>
  [पृष्ठम्१०७०+ ३०]

Capeller

German

 भय॑ n.
  Angst,  Furcht vor (Abl.,  Gen.  o.
—°)
 Schrecken,  Gefahr,  Not.

Grassman

German

 bhayá,  n. [von bhī],  1〉 Schrecken
 2〉 Gefahr,  Noth.
-ám 1〉 {189, 4} (te,  agnés)
 {219, 10} (ā́ha)
 {670, 16} (daíviam). — 2〉 {232, 10}
 {779, 21}
 {865, 11} (neben áṃhas,  duritám).
-ásya 2〉 {861, 14}.
-é 2〉 {40, 8}
 {218, 5}.
-ā́ 2〉 {447, 6} (ápa bādhasva).

Burnouf

French

 भय भय a. (भी) effrayant. -- S. n.
  peur.
		 Fleur
de trapa bispinosa.
भयङ्कर a. (कृ) effrayant,  qui fait peur.
भयद्रुत a. (द्रु) qui fuit de peur.
भयभ्रष्ट a. (भ्रंश्) mms.
भययामि (c. de भी) faire peur à qqn.  [ac.] de qqc.
[i].
भयहर्तृ a. (हृ
 sfx. तृ) qui ôte la peur.
भयानक a. (अन् au c.) terrible. -- S. n.
  terreur. -- S.
m.
  Rāhu ou le nœud ascendant.
		 Tigre.
भयापह m.
  (अप
 हा) roi,  souverain. 
भयार्त्त a. (अर्द्) tourmenté par la peur.
भयावह a. (आ
 वह्) qui apporte la terreur, 
redoutable,  dangereux.

Stchoupak

French

 भय-
 nt. peur,  crainte,  effroi,  frayeur,  alarme 
 péril,  danger, 
détresse 
 -अं कृ- avoir ou prendre peur de (abl.) 
 -अं दा-
effrayer,  épouvanter 
 -आत् par crainte,  de crainte.
°कर- °कर्तृ- ag. qui fait peur 
 dangereux.
°त्रस्त- a. v. tremblant de peur,  épouvanté.
°त्रातृ- ag. qui sauve du danger.
°द- °दायिन्- °प्रद- a. = °कर-।
°शङ्कित- a. v. effrayé et anxieux.
°शोक-समाविष्ट- a. v. saisi de peur et de douleur.
°संत्रस्त-मानस- a. dont l'esprit est bouleversé par l'épouvante.
°स्थान- nt. occasion de frayeur ou de danger 
 °स्थान-शत- nt.
pl.
  des centaines d'occasions de f.
  ou de d.
°हर्तृ- ag. qui dissipe la frayeur.
भयापह- ag. id. 
 qui écarte le danger.
भयाभय- nt. danger et sécurité.
भयावदीर्ण- a. v. affolé de terreur.
भयावह- a. effrayant,  épouvantable 
 dangereux.
भयोत्तर- a. accompagné ou suivi de terreur.
भयोपशम- m.
  fait de rassurer,  de calmer la terreur.
भयं-कर- -ई- ag. terrible 
 m.
  n.
  d'un Vasudeva 
 de divers
hommes 
 -अम् terriblement.
°कर्तृ- ag. = भय°।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.