| YouTube Channel

भद्रा (bhadrA)

 
Apte
English
भद्रा [bhadrā], 1 A cow.
N.
 of the second, seventh, and twelfth days of a lunar fortnight.
The celestial Ganges.
N.
 of various plants such as अनन्ता, अपरि- जाता, कृष्णा, जीवन्ती, नीली, रास्ना etc.
N.
 of several goddesses and rivers.
N.
 of Subhadrā, sister of Kṛiṣṇa and Balarāma
पार्थश्चैको$हरद्भद्राम्
Mb.
 * 8.31.2
1.121.21.
Comp.
 -करणम् tonsure, the act of shaving. -श्रयम् sandal wood.
Apte 1890
English
भद्रा 1 A cow.
2 N. of the second, seventh, and twelfth days of a lunar fortnight.
3 The celestial Ganges.
4 N. of various plants.
5 N. of Subhadrā, sister of Kṛṣṇa and Balarāma.
Comp.
श्रयं sandal wood.
Monier Williams Cologne
English
भद्रा॑ a (आ),
f.
 a cow,
L.
N.
 of various plants (= अनन्ता, अपरिजाता, कृष्णा, जीवन्ती, नीली, रास्ना
&c.
 ),
L.
N.
 of a metre,
Col.
of the 2nd, 7th and 12th days of the lunar fortnight,
W.
of the 7th movable Karaṇa (s.v.
cf.
 also 2. भद्रा-करण)
of a form of Durgā,
VP.
of a goddess,
Pañcar.
of a Buddhist deity,
L.
of a Śakti,
Hcat.
of Dākṣāyaṇī in Bhadreśvara,
Cat.
of a Vidyā-dharī,
R.
of a Surāṅganā, Siṃhās.
of a daughter of Surabhi,
R.
of a wife of Vasu-devi,
Hariv.
Pur.
of the wife of Vaiśravaṇa,
MBh.
of a daughter of Soma and wife of Utathya, ib.
of a daughter of Raudrāśva and the Apsaras Ghṛtācī,
Hariv.
of a Kākṣīvatī and wife of Vyuṣitāśva,
MBh.
of a daughter of Meru and wife of Bhadrāśva,
BhP.
of a daughter of Śruta-kīrti and wife of Kṛṣṇa,
BhP.
of various rivers (esp. of one described as rising on the northern summit of Meru and flowing through Uttarakuru into the northern ocean),
Pur.
the celestial Ganges,
L.
of a lake,
Hcat.
1. भद्रा
f.
 of भद्र, in comp.
2. भद्रा
ind.
 (g. साक्षाद्-आदि), in comp.
Apte Hindi
Hindi
भद्रा
स्त्री*
 - भद्र+टाप्
गाय
भद्रा
स्त्री*
 - भद्र+टाप्
"चान्द्रमास के पक्ष की दोयज, सप्तमी और द्वादशी"
भद्रा
स्त्री*
 - भद्र+टाप्
स्वर्गंगा
भद्रा
स्त्री*
 - भद्र+टाप्
नाना प्रकार के पौधों के नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಗಾನದಿ
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಣ್ಣರಾಶ್ಮೆ
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಳ್ಳಗಸೆ ಗಿಡ
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೀಟಕಸಂಧಿ
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೇಗದ ಮರ
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಪ್ಪಲಿ ಗಿಡ
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಿದಿಗೆ/ಸಪ್ತಮಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾದಶೀ ತಿಥಿಗಳು
भद्रा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > "ಭದ್ರ" ಪದದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ
L R Vaidya
English
Badra {% (I) a. (f. द्रा) %} 1. Auspicious, happy, prosperous
2. able, kind, pious
3. desirable, laudable
4. lovely, beautiful
5. beloved, dear
6. plausible, hypocritical-
7. head, chief, principal, पप्रच्छ भद्रं विजितारिभद्रः R.xiv.31.
BadrA {% f. %} 1. A cow
2. name of the second, seventh and twelfth days of a lunar fortnight
3. the celestial Ganges
4. a term of respect used in addressing ladies.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Bhadrā,
(1) n. of a female lay-disciple: Gv 〔51.16〕
(2) n. of a girl attendant on Subhadrā (1): Gv 〔52.1〕
(3) n. of a yakṣiṇī: Sādh 〔562.4〕
(4) n. of a lokadhātu: SP 〔269.12〕 (prose)
(5) n. of a courtesan: MSV 〔i.213.13 ff.〕
Indian Epigraphical Glossary
English
bhadrā (IA 26), same as ba-di 7.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
2. भद्रा mit कृ Daśak. (1883) 169, 20.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गम्भारी, सर्वतोभद्रा, काश्मरी, मधुपर्णिका, श्रीपर्णी, भद्रपर्णी, कार्श्मरी, भद्रा, गोपभद्रिका, कुमुदा, सदाभद्रा, कट्फला, कृष्णवृन्तिका, कृष्णवृन्ता, हीरा, सर्वतोभद्रिका, स्निग्धपर्णी, सुभद्रा, कम्भारी, गोपभद्रा, विदारिणी, क्षीरिणी, महाभद्रा, मधुपर्णी, स्वरुभद्रा, कृष्णा, अश्वेता, रोहिणी, गृष्टिः, स्थूलत्वचा, मधूमती, सुफला, मेदिनी, महाकुमुदा, सुदृढत्वचा
noun
दृढकाष्ठयुक्तः वृक्षविशेषः यस्य पर्णानि पिप्पलवृक्षस्य पर्णानाम् इव भवन्ति।
"गम्भार्याः काष्ठेन निर्मितः पटहः उत्तमः आसीत्।"
Synonyms:
 भद्रा
noun
एका ऋषिपत्नी।
"भद्रायाः वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
Synonyms:
 भद्रा
noun
सूर्यस्य कन्या।
"भद्रा छायायाः गर्भात् जाता।"
Synonyms:
 अपराजितः, अद्रिकर्णी, अश्वखुरी, कुमारी, गवाक्षः, गिरिकर्णा, घृष्टि, छर्दिका, तैलस्पन्दा, दधिपुष्पिका, नगकर्णी, बदरा, भूरिलग्ना, महापुष्पा, महाश्वेता, महारसा, महेश्वरी, व्यक्तगन्धा, सुपुष्पा, सुपुष्पी, सुमुखी, हरीक्रान्ता, श्वेतपुष्पा, श्वेतगोकर्णी, श्वेतधामन्, नीलक्रान्ता, नीलपुष्पा, नीलगिरिकर्णिका, नीलाद्रिकर्णिका, नीलाद्रिपराजिता, आस्फोता, विष्णुक्रान्ता, कटभी, गर्द्दभी, सितपुष्पी, श्वेता, श्वेतभण्डा, भद्रा, सुपुत्री, गर्दभः
noun
भूमौ प्रकीर्णः वल्लरीविशेषः।
"एषा भूमिः अपराजितेन आच्छादिता ।"
Synonyms:
 जीवन्ती, जीवनी, जीवा, जीवनीया, मधुस्रवा, मधुः, स्रवा, पयस्विनी, जीव्या, जीवदा, जीवदात्री, शाकश्रेष्ठा, जीवभद्रा, भद्रा, मङ्गल्या, क्षुद्रजीवा, यशस्या, शृङ्गाटी, जीवदृष्टा, काञ्जिका, शशशिम्बिका, सुपिङ्गला, मधुश्वासा, जीववृषा, सुखङ्करी, मृगराटिका, जीवपत्री, जीवपुष्पा, जीवनी
noun
लताविशेषः।
"जीवन्ती औषधरूपेण उपयुज्यते।"
Synonyms:
 भद्रा
noun
कैकयस्य एका कन्या।
"भद्रा कृष्णस्य अष्टराज्ञीषु एका आसीत्।"
Synonyms:
 शमी, सक्तुफला, शिवा, शक्तुफला, शक्तुफली, शान्ता, तुङ्गा, कचरिपुफला, केशमथनी, ईशानी, लक्ष्मीः, तपनतनया, इष्टा, शुभकरी, हविर्गन्धा, मेध्या, दुरितदमनी, शक्तुफलिका, समुद्रा, मङ्गल्या, सुरभिः, पापशमनी, भद्रा, शङ्करी, केशहन्त्री, शिवाफला, सुपत्रा, सुखदा, जीवः
noun
वृक्षविशेषः।
"शम्याः काष्ठस्य उपयोगः पूजाकार्येषु भवति।"
Synonyms:
 हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
noun
ओषधिमूलविशेषः। हरिद्रा नाम ओषधेः पीतवर्णीयानि मूलानि ये जनैः पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते। रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु उपयुज्यन्ते।
"हरिद्रायाः लेपेन त्वक्शुद्धिः भवति।"
Synonyms:
 हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
noun
ओषधिविशेषः अस्य पीतवर्णीयानि मूलानि पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु अपि उपयुज्यन्ते।
"समये अकृतेन सिंचनेन हरिद्रा शुष्का जाता। / हरिद्रा कफ-पित्तास्त्रशोथ-कण्डुव्रणापहा।"
Synonyms:
 गौः, माहेषी, सौरभेयी, उस्रा, माता, शृङ्गिणी, अर्जुनी, अघ्न्या, रोहिणी, माहेन्द्री, इज्या, धेनुः, अघ्ना, दोग्ध्री, भद्रा, भूगिमही, अनडुही, कल्याणी, पानवी, गौरी, सुरभिः, मबा, निलिनाचिः, सुरभी, अनड्वाही, अधमा, बहुला, मही, सरस्वती, उस्रिया, अही, अदितिः, इला, जगती, शर्करी
noun
ग्राम्यपशुविशेषः, यः सास्नालाङ्गुलककुदखुरविषाणी तथा च तस्याः दुग्धं मनुष्याय पुष्टीकारकम् इति मन्यन्ते।
"हिन्दुधर्मीयाणां कृते गौः अवध्या अस्ति।"
Synonyms:
 चक्रदन्ती, दन्ती, शीघ्रा, श्येनघण्टा, निकुम्भी, नागस्फोता, दन्तिनी, उपचित्रा, भद्रा, रूक्षा, रेचनी, अनुकूला, निःशल्या, विशल्या, मधुपुष्पा, एरण्डफला, तरुणी, एरण्डपत्रिका, अणुरेवती, विशोधनी, कुम्भी, उडुम्बरदला
noun
एकः क्षुपः अस्या गुणाः कटुत्वम् उष्णत्वम् शूलामत्वग्दोषार्शोव्रणाश्मरी-शल्यशोधनत्वम् दीपनत्वञ्च ।
"चक्रदन्ती कोशे वर्णिता अस्ति"
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
भद्रा
भद्रा, गोमतल्लिका
अवतोका स्रवद्गर्भा भद्रा गौर्गोमतल्लिका ।
verse 2.1.1.270
page 0033
Tamil
Tamil
ப4த்3ரா : பசு, கங்கையின் ஒரு பெயர், வளர்பிறை அல்லது தேய்பிறையில் த்விதீயை, த்வாதசி, சப்தமி திதிகளின் பொதுப் பெயர்.
Mahabharata
English
Bhadrā^1 § 186 (Vyushitāśva): I, 121, 4695 (Bhºā Kākshīvatī, the queen of Vyushitāśva), 4698, (4699), 4711, 4713.
Bhadrā^2. § 240 (Vaivāhikap.): I, 199, 7352 (yathā Vaiśravaṇe Bhadrā…tvaṃ bhava bhartṛshu).
Bhadrā^3. § 291 (Śiśupālavadhap.): II, 45, 1570 (esha …jahāra Bhadrāṃ Vaiśālīṃ mātulasya).
Bhadrā^4 (daughter of Soma and wife of Utathya). § 772j (Utathya): XIII, 155, 7241, 7259 (ravished by Varuṇa).
Bhadrā^5 (daughter of Vasudeva) = Subhadrā (q.v.).
Bhadrā^6 (a wife of Vasudeva's). § 793 (Mausalap.): XVI, 7, 194.
पुराणम्
English
भद्रा १ / BHADRĀ I. See bhadrakālī.
भद्रा २ / BHADRĀ II. The beautiful daughter of King kakṣīvān. She was married to King Vyūṣitāśva of the pūru dynasty. When bhadrā, in unbearable grief lamented the death of her husband his soul appeared on the skies and blessed her. Accordingly she got pregnant by the corpse of her husband and delivered six sons. (Ādi Parva, Chapter 120, Verse 38).
भद्रा ३ / BHADRĀ III. One of the wives of kubera. kuntī once related the story of bhadrā to pāñcālī and exhorted her to live like bhadrā. (Ādi Parva, Chapter 198, Verse 6).
भद्रा ४ / BHADRĀ IV. The word bhadrā is used as another name of subhadrā, sister of śrī kṛṣṇa in Verse 14, Chapter 218 of Ādi Parva.
भद्रा ५ / BHADRĀ V. Yet another bhadrā, daughter of the King of viśālā is mentioned in Chapter 45 of the mahābhārata. She did penance for getting the kingdom of karūṣa, when Śiśupāla, disguised as King karūṣa appeared on the scene and carried her away.
भद्रा ६ / BHADRĀ VI. There is reference to another bhadrā, daughter of soma in Chapter 154 of the anuśāsana parva. She once did intense penance to secure utathya as her husband. atri maharṣi, father of soma, came to know of the desire of his granddaughter, and got her married to utathya. varuṇa once fell in love with bhadrā, who was an exceptionally beautiful woman, and abducted and concealed her in the sea. When utathya returned to the āśrama, his wife was missing. He understood what had happened to bhadrā by the light of his divine knowledge (television of mind). Burning with anger he drank up the sea completely dry, and varuṇa shuddering with fear returned bhadrā to utathya and profusely apologised. Thus ended the problem.
भद्रा ७ / BHADRĀ VII. Verse 24, Chapter 7 of the Mausala Parva, states that bhadrā, one of the four wives of vasudeva, father of śrī kṛṣṇa died by jumping into the funeral pyre of her husband.
भद्रा ८ / BHADRĀ VIII. A daughter of the King of kāśī. The grandson of sagara, a king of the Solar dynasty married bhadrā, daughter of the King of kāśī. (brahmāṇḍa purāṇa, Chapter 96).
भद्रा ९ / BHADRĀ IX. One bhadrā, daughter of Meru was married by King agnīdhra. She had eight sisters, viz. Meru devī, Pratirūpā, Ugradamṣṭrī, latā, Ramyā, śyāmā, nārī and Devavītī. (bhāgavata, Pañcama skandha).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भद्रा,
स्त्री,
 (भद्र + अजादित्वात् टाप् ।) रास्ना ।कृष्णा । व्योमनदी । तिथिभेदः । सा तु द्बितीयासप्तमी द्वादशी च ॥
प्रसारिणी । (अस्याःपर्य्यायो यथा, --“प्रसारिणी राजबला भद्रपर्णी प्रतापनी ।सरणी सारणो भद्रा बला चापि कटम्भरा ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)कट्फलम् । अनन्ता । इति मेदिनी । रे, ७१ ॥
जीवन्ती । अपराजिता । नीली । बला ।शमी । वचा । दन्ती । हरिद्रा । श्वेतदूर्व्वा ।काश्मरी । (पर्य्यायोऽस्या यथा, --“श्रीपर्णी काश्मरी भद्रा गाम्भारी गोपभद्रिका ।कुमुदा च सदाभद्रा कट्फला कृष्णवृन्तिका ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
चन्द्रशूरः । तत्पर्य्यायो यथा, --“चन्द्रिका चर्म्महन्त्री च पशुमेहनकारिका ।नन्दिनी कारवी भद्रा वासपुष्पा सुवासरा ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)सारिवाविशेषः । गौः । इति राजनिर्घण्टः ॥
काकोडुम्बरिका । इति रत्नमाला ॥
(भद्राश्व-वर्षस्थनदीभेदः । यथा, मार्कण्डेये । ५९ । ७ ।“शीता शङ्खावती भद्रा चक्रावर्त्तादिका-स्तथा ॥
”)गङ्गायास्त्रिश्रोतोऽन्तर्गतश्रोतोविशेषः । तत्तुउत्तरे कुरुवर्षीयगङ्गा । इति पुराणं शब्द-माला च ॥
बुद्धशक्तिविशेषः । तत्पर्य्यायः ।तारा २ महाश्रीः ४ ओङ्कारा ४ स्वाहा ५श्रीः ६ मनोरमा ७ तारिणी ८ जया ९ अनन्ता१० शिवा ११ लोकेश्वरात्मजा १२ खदूर-वासिनी १३ वैश्या १४ नीलसरस्वती १५शङ्खिनी १६ महातारा १७ वसुधारा १८धनन्ददा १९ त्रिलोचना २० लोचना २१ ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
छायागर्भजाता सूर्य्य-कन्या । यथा, --“यमलौ तु ततस्तस्यां जनयामास भास्करः ।शनेश्चरञ्च भद्राञ्च छायायाममितद्युतिः ॥
तथा च तेजसा विष्णोस्तस्य चक्रमवर्त्तयत् ।तदप्रतिहते युद्धे दानवान्तचिकीर्षया ।तद्भगिनी मुखतो भद्रा नियुक्तैवं विगर्हिता ॥
”इति वह्रिपुराणे वैवस्वतानुकीर्त्तनम् ॥
सुभद्रा । यथा, --“आषाढस्य सिते पक्षे द्बितीया पुष्यसंयुता ।तस्यां रथे समारोप्य रामं मां भद्रया सह ॥
”इति स्कान्दे भगवद्वाक्यम् ॥
* ॥
विष्टिभद्रा यथा, --“एकादश्यां चतुर्थ्यान्तु शेषार्द्धे शुक्लपक्षके ।अष्टमीपौर्णमास्योस्तु पूर्व्वार्द्धे विष्टिसम्भवः ॥
कृष्णपक्षे तृतीयाया दशम्याश्च परार्द्धतः ।सप्तम्याश्च चतुर्द्दश्याः पूर्व्वार्द्धे विष्टिरीरिता ॥
विहाय विषरोद्राणि विष्टिं सर्व्वत्र वर्जयेत् ।विष्टिशेषे त्रिदण्डे हि पुच्छे कार्य्यं जयावहम् ॥
”कर्म्मप्रकाशे तस्या अङ्गविशेषो यथा, --“नाड्यस्तु पञ्चवदनं गलकस्तथैकावक्षो दशैकसहिता नियतं चतस्रः ।नाभिः कटिः षडथ पुच्छलता च तिस्रोविष्टेर्ध्रुवं निगदितोऽङ्गविभाग एषः ॥
”अङ्गविशेषे कार्य्यध्वंसादिफलम् यथा, --“मुखे कार्य्यध्वंसो भवति मरणञ्चाथ गलकेधनग्लानिर्वक्षस्यथ कटितटैर्बुद्धिविलयः ।कलिर्नाभीदेशे विजयमथ पुच्छे च जगदुःशरीरे भद्रायाः पृथगिति फलं सर्व्वमुनयः ॥
”मनुवसुमुनितिथियुगदशशिवगुणसंख्यासु तिथिषुपूर्व्वाद्यास्यम् । आयाति विष्टिरेषा पृष्ठे शुभदापुरस्त्वशुभा ॥
चतुर्द्दश्यादिषु पूर्व्वाग्न्यादिमुखंभवतीत्यर्थः । इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भद्रा स्त्री भद्राश्ववर्षस्थे १ नदीभेदे २ बिष्टिभद्रादौ भद्रशब्दे दृश्यम् ।