भङ्ग (bhaGga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 भङ्ग m.
  (-ङ्गः)
	 1. Breaking,  splitting.
	 2. A chasm,  a fissure,  a division. 
3. Defeat,  discomfiture.
	 4. Disappointment.
	 5. Fear.
	 6. Dishonesty, 
fraud,  circumvention,  cheating.
	 7. Going,  motion. 
	 8. A wave.
	 9. A
water-course,  a canal.
	 10. Disease in general.
	 11. A disease,  (hemi-
plegia,  palsy.)
	 12. Interruption of the voice.
	 f.
  (-ङ्गा)
	 1. Hemp, 
(Cannabis sativa.)
	 2. A plant,  commonly Teori.
	 3. A fibrous plant
from which a sort of flax is obtained,  (Crotolaria juncea.)
 E.
  भञ्ज्
to break,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 भङ्ग॑ a.
  breaking.  — m.
  the act of breaking,  bending,  or
curving
 breach,  fracture,  division,  separation,  downfall,  ruin, 
destruction,  interruption,  disturbance,  frustration,  disappointment, 
defeat
 bend,  fold,  wave
 hemp (also f.
  भङ्गा).

Yates

English

 भङ्ग (ङ्गः) 1.
m.
  A breaking
 a wave
defeat
 chasm
 fear
 fraud
 rob-
bing.
f.
  Hemp,  (ङ्गा) flax plant.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	 break
अवरोध 	-	 avarodha 	-	 m.
  	-	 break
निग्राह 	-	 nigrAha 	-	 m.
  	-	 break
पृष्ठछेद 	-	 pRSThacheda 	-	 n.
  	-	 pagebreak  [ computer ]
अवसानपद 	-	 avasAnapada 	-	 n.
  	-	 breakpoint  [ computer ]
अवसानस्थान 	-	 avasAnasthAna 	-	 n.
  	-	 breakpoint  [ computer ]
विघटन 	-	 vighaTana 	-	 n.
  	-	 breakingup
प्रभात 	-	 prabhAta 	-	 n.
  	-	 breakofday
ध्रुवपृष्ठच्छेद 	-	 dhruvapRSThaccheda 	-	 m.
  	-	 hardpagebreak  [ computer ]
ईषत्पृष्ठछेद 	-	 ISatpRSThacheda 	-	 m.
  	-	 softpagebreak  [ computer ]
{ प्रातराशं कृ } 	-	 {prAtarAzaMkR} 	-	 verb 	-	 takebreakfeast
खण्डयति  { खण्ड् } 	-	 khaNDayati{khaND} 	-	 verb 10 	-	 breakintopieces
प्रातराशं करोमि 	-	 prAtarAzaMkaromi 	-	 sent.
  	-	 Itakemybreakfast.
अद्य प्रातराशः का? 	-	 adyaprAtarAzaHkA? 	-	 sent.
  	-	 Whathaveyoucookedforbreakfast?
विलोप 	-	  vilopa 	-	 m.
  	-	 break
पर्वन् 	-	  parvan 	-	 n.
  	-	 break
अवशृणोति  { अवशॄ } 	-	  avazRNoti  { avazRR } 	-	 verb 	-	 break
आकोटयति  { आकुट् } 	-	  AkoTayati  { AkuT } 	-	 verb 	-	 break
खाडयति  { खड् } 	-	  khADayati  { khaD } 	-	 verb 	-	 break
निःशृणाति  { निःशॄ } 	-	  niHzRNAti  { niHzRR } 	-	 verb 	-	 break

भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	 break
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	 dividing
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 adj.
  	-	  bursting
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  deceit
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  downfall
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  piece broken off
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  splitting
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  overthrow
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  constant decay taking place in the universe
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  paralysis
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  wave
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  interruption
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  refutation
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  knitting
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  tortuous course
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  decay
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  morsel
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  shattering
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  rout
भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	  constant flux or change

भङ्ग 	-	 bhaGga 	-	 m.
  	-	 dividing
विच्छेद 	-	 viccheda 	-	 m.
  	-	 dividing
खण्डन 	-	  khaNDana 	-	 adj.
  	-	 dividing
वर्धक 	-	  vardhaka 	-	 adj.
  	-	 dividing
अवभेदि 	-	  avabhedi 	-	 adj.
  	-	 dividing
छिदुर 	-	  chidura 	-	 adj.
  	-	 dividing
भेदिन् 	-	  bhedin 	-	 adj.
  	-	 dividing
विभाज् 	-	  vibhAj 	-	 adj.
  	-	 dividing
विभेदिक 	-	  vibhedika 	-	 adj.
  	-	 dividing
विच्छेदक 	-	  vicchedaka 	-	 adj.
  	-	 dividing
विधारण 	-	  vidhAraNa 	-	 adj.
  	-	 dividing
विकर्तन 	-	  vikartana 	-	 adj.
  	-	 dividing
भेदन 	-	  bhedana 	-	 adj.
  	-	 dividing
लू 	-	  lU 	-	 adj.
  	-	 dividing
दिति 	-	  diti 	-	 f.
  	-	 dividing
खड 	-	  khaDa 	-	 m.
  	-	 dividing
प्रतिभेद 	-	  pratibheda 	-	 m.
  	-	 dividing
वण्टक 	-	  vaNTaka 	-	 m.
  	-	 dividing
वर्ध 	-	  vardha 	-	 m.
  	-	 dividing
विदल 	-	  vidala 	-	 m.
  	-	 dividing

 
   भङ्ग  bhaGga m.
   roundabout way of speaking  
   भङ्गी  bhaGgI f.
   roundabout mode of acting or speaking     
            

Wilson

English

 भङ्ग
m.
  (-ङ्गः)
1 Breaking,  splitting.
2 A chasm,  a fissure,  a division. 
3 Defeat,  discomfiture.
4 Disappointment.
5 Fear.
6 Dishonesty,  fraud,  circumvention,  cheating.
7 Going,  motion. 
8 A wave.
9 A water-course,  a canal.
10 Disease in general.
11 A disease,  (hemiplegia,  palsy.)
12 Interruption of the voice.
f.
  (-ङ्गा)
1 Hemp,  (Cannabis sativa.)
2 A plant,  commonly Teori.
3 A fibrous plant from which a sort of flax is obtained,  (Crotolaria juncea.)
E.
  भञ्ज to break,  aff.
   अच्.

Apte

English

भङ्गः [bhaṅgḥ],  [भञ्ज्-भावादौ घञ्]

Breaking,  breaking down,  shattering,  tearing down,  splitting,  dividing
 भङ्गः स जिष्णोर्धृतिमुन्ममाथ Ki.*
  17.29. वार्यर्गलाभङ्ग इव प्रवृत्तः R.*
  5.45.

A break,  fracture,  breach.

Plucking off,  lopping
 आम्रकलिकाभङ्ग Ś.*
  6.

Separation,  analysis.

A portion,  bit,  fragment,  detached portion
 पुष्पोच्चयः पल्लवभङ्गभिन्नः Ku.*
  3.61
 R.*
  16.16.

Fall,  downfall,  decay,  destruction,  ruin
 as in राज्य˚,  सत्त्व˚ &c.
 

Breaking up,  dispersion
 यात्राभङ्ग Māl.
 1.

Defeat,  overthrow,  discomfiture,  rout
 भग्ने भग्नमवाप्नुयात् Pt.*
  4.41
 प्रसभं भङ्गमभङ्गुरोदयः (नयति) Śi.*
  16.72.

Failure,  disappointment,  frustration
 तत्पूर्वभङ्गे वितथप्रयत्नः R.*
  2.42. (v. l. )
 आशाभङ्ग &c.
 

Rejection,  refusal
 अभ्यर्थनाभङ्गभयेन साधुर्माध्यस्थमिष्टे$- प्यवलम्बते$र्थे Ku.*
  1.52.

A chasm,  fissure.

Interruption,  obstacle,  disturbance
 निद्रा˚,  गति˚ Ki.*
  17.29.

Non-performance,  suspension,  stoppage.

Taking to flight,  flight.

(a) A bend,  fold. (b) A wave
 क्षौमे भङ्गवती तरङ्गतरले फेनाम्बुतुल्ये वहन् Nāg.5.2
 ज्वालाभङ्गैः (=  Wavelike flames) Nāg.5.21.

Contraction,  bending,  knitting
 ग्रीवाभङ्गाभिरामम् Ś1.7
 so भ्रूभङ्ग U.*
  5.36.

Going,  motion. 

Paralysis.

Fraud,  deceit.

A canal,  water-course.

A circumlocutory or round-about way of speaking or acting
 see भङ्गि.

Hemp.

(With Buddhists) The constant decay taking place in the universe
 constant change.

(With Jainas) A dialectical formula beginning with स्यात्. Comp.
   -नयः removal of obstacles. -वासा turmeric. -सार्थ a.
  dishonest,  fraudulent.

Apte 1890

English

 भंगः [भंज् 
भावादौ घञ्] 1 Breaking,  breaking down,  shattering,  tearing down,  splitting,  dividing
 वार्यर्गलाभंग इव प्रवृत्तः R. 5. 45. 
2 A break,  fracture,  breach. 
3 Plucking off,  lopping
 आम्रक्रलिकाभंग Ś. 6. 
4 Separation,  analysis. 
5 A portion,  bit,  fragment,  detached portion
 पुष्पोच्चयः पल्लवभंगभिन्नः Ku. 3. 61
 R. 16. 16. 
6 Fall,  downfall,  decay,  destruction,  ruin
 as in राज्य°,  सत्त्व° &c. 
7 Breaking up,  dispersion
 यात्राभंग Māl. 1. 
8 Defeat,  overthrow,  discomfiture,  rout
 Pt. 4. 41
 Śi. 16. 72. 
9 Failure,  disappointment,  frustration
 R. 2. 42,  आशाभंग &c. 
10 Rejection,  refusal
 Ku. 1. 52. 
11 A chasm,  fissure. 
12 Interruption,  obstacle,  disturbance
 निद्रा°,  गति° &c. 
13 Non-performance,  suspension,  stoppage. 
14 Taking to flight,  flight. 
15 (a) A bend,  fold. (b) A wave. 
16 Contraction,  bending,  knitting
 ग्रीवाभंगाभिरामं Ś. 1. 7
 so भ्रूभंग U. 5. 36. 
17 Going,  motion. 
18 Paralysis. 
19 Fraud,  deceit. 
20 A canal,  water-course. 
21 A circumlocutory or round-about way of speaking or acting
 see भंगि. 
22 Hemp. 
Comp. 
नयः removal of obstacles. 
वासा turmeric. 
नार्थ a. disho nest,  fraudulent. 

Monier Williams Cologne

English

 भङ्ग॑ a &c.
   See p.
  744,  col. 3.

 भङ्ग॑ b mfn.
   breaking,  bursting (said of the Soma),  RV.
   ix,  61,  13

 भङ्ग॑ m.
  breaking,  splitting,  dividing,  shattering,  breaking down or up,  VS.
  &c.
   &c.
  

 a break or breach (lit.  and fig.),  disturbance,  interruption,  frustration,  humiliation,  abatement,  downfall,  decay,  ruin,  destruction,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 fracture (See अस्थि-भ्°)

 paralysis,  palsy,  L.
 

 bending,  bowing,  stretching out (See कर्ण-,  गात्र-,  -ग्रीवा-भ्°)

 knitting,  contraction (See भ्रू-भ्°)

 separation,  analysis (of words),  Sāh.
 

 overthrow,  rout,  defeat (also in a lawsuit),  Hit.
 
 Kām.
  
 Yājñ.
 ,  Sch.

 rejection,  refusal,  Kālid.
 

 refutation,  Sarvad.
 

 panic,  fear,  Rājat.
 

 pain (See पार्श्व-भ्°)

 a piece broken off,  morsel,  fragment,  Kālid.
 
 Kād.

 a bend,  fold,  Sah. (cf.   वस्त्र-भ्°)
 a wave,  Ragh.
 
 Gīt.
 

 भङ्ग [cf.   Lith.
  bangà]

 a water-course,  channel,  L.
 

 fraud,  deceit,  L.
 

 a tortuous course,  roundabout way of speaking (=  or w.r. for भङ्गि),  Sarvad.
 

 toilet,  fashion (for भङ्गि?),  Var.
 

 =
  गमन,  L.
 

 N.
  of a serpent-demon,  MBh.
  

 (with Buddhists) the constant decay taking place in the universe,  constant flux or change

 (with Jainas) a dialectical formula beginning with स्यात्,  q.v.

 hemp,  AV.
  

Monier Williams 1872

English

 भङ्ग,  अस्,  m. breaking,  splitting,  shattering, 
breaking down,  breaking up
 a break,  breach
 frac-
ture [cf. अस्थि-भ्°]
 chasm,  fissure,  division
 break-
ing up,  the being broken up
 breaking to pieces, 
separation,  analysis,  taking to pieces
 a piece broken
off,  detached portion,  fragment [cf. मृणाल-भ्°]
falling to pieces,  fall,  downfall,  ruin,  destruction
decay (e. g. क्षण-भ्°,  momentary decay
 with
Buddhists,  the constant decay taking place in the
universe,  constant flux or change)
 defeat,  overthrow
(opposed to जय),  discomfiture
 interruption,  stop-
page,  impediment,  suspension,  non-performance [cf.
दण्ड-भ्°]
 frustration,  disappointment
 rejection, 
refusal [cf. प्रणय-भ्°]
 humiliation
 derogation, 
abatement
 taking to flight,  flight
 going,  motion
panic,  fear
 bowing,  bending,  stretching (e. g. गात्र-
भ्°,  the bending or stretching of the limbs)
 knit-
ting (the brow)
 a bend,  fold (of a garment)
 a
wave
 paralysis,  palsy,  disease
 fraud,  deceit,  false-
hood
 a water-course,  canal
 hemp
 N. of a Nāga
= भङ्गि,  a tortuous course,  roundabout mode of
acting or speaking
 (Ved.) an epithet of Soma, 
(according to Sāy. भज्यते ग्रावभिः,  or शत्रू-
णाम् भञ्जकः)
 (आ),  f. hemp (Cannabis Sativa)
the plant Convolvulus Turpethum
 an intoxicating
beverage prepared from the hemp plant
 [cf. Gr.
ἀγή
 Lith. bangà,  ‘a wave,  flood.’]
—भङ्ग-
कर,  अस्,  ई,  अम्,  causing a breach,  making a fissure
(अस्),  m.,  N. of a son of A-vikṣit
 of a son of
Sattra-jit.
—भङ्ग-कार,  अस्,  m.,  N. of a man.
—भङ्ग-नय,  अस्,  m. removal of obstacles, 
removing a difficulty in argument or reasoning.
—भङ्ग-भाज्,  क्,  क्,  क्,  experiencing a fracture, 
being broken.
—भङ्ग-वासा,  f. turmeric.
—भङ्-
ग-श्रवस्,  आस्,  m.,  N. of a man
 [cf. भङ्ग्य-
श्रवस्।]
—भङ्ग-सार्थ,  अस्,  आ,  अम्,  deceitful, 
fraudulent,  dishonest.
—भङ्गा-कट,  अम्,  n. the
pollen of hemp.
—भङ्गासुर (°ग-अस्°),  अस्,  m., 
see भाङ्गासुरि.
—भङ्गा-स्वन,  अस्,  m.,  N. of
a Rājarṣi.

Macdonell

English

 भङ्ग bhaṅg-á,  a.
  breaking (V.¹)
 m.
  breaking 🞄(also of waves),  — down or off
 plucking 🞄off
 falling out
 injury
 fracture (of bones)
 🞄separation,  analysis (of words)
 bend,  curve
 🞄collapse,  downfall,  fall,  ruin,  destruction,  decay
 🞄interruption,  disturbance
 frustration,  🞄failure
 infringement
 diminution
 non-performance 🞄(of an order)
 dispersion,  discomfiture,  🞄rout,  defeat (also in a lawsuit)
 fear
 🞄rejection,  refusal
 refutation
 fragment
 contraction,  🞄knitting (of the brows)
 fold
 wave: 🞄-kara,  a.
  breaking
 m.
  breaker,  infringer.

Benfey

English

 भङ्ग भङ्ग,  i. e. भञ्ज् + अ, 
 I. m.
 
 1. Breaking,  Pañc. iii. d. 16.
 2. A
fissure,  a broken piece,  Vikr. d. 107 (a
branch).
 3. Interruption,  Pañc. 8, 
19
 obstacle,  Vikr. 12,  17.
 4. Re-
pudiation. 
 5. Defeat,  discomfiture,  de-
struction,  Hit. 100,  3
 ruin,  Lass. 76, 
18.
 6. Disappointment,  neglect,  Hit.
ii. d. 52.
 7. Fear,  Pañc. 219,  18
iv. d. 43.
 8. Curving,  Śāk. d. 7
knitting (the brow),  Utt. Rāmac. 138, 
3.
 9. Fraud.
 10. A wave.
 11. A
water-course.
 12. Disease.
 II. f.
  गा
Hemp.
 -- Comp.
 
असु-,  m.
  danger of life, 
Bhartṛ. 2,  61.
उत्साह-,  m.
  destroying, 
breaking one's courage,  Hit. 94,  13.
गृह-,  m.
  loss of a wife,  Pañc. 225, 
17 (cf.  iii. d. 152).
दण्ड-,  m.
  hinder-
ance of punishment,  Bhāg. P. 6,  3,  2.
दन्त-,  m.
  splitting,  breaking of teeth, 
Pañc. i. d. 418. दुर्भ्°,  i. e.
दुस्-, 
adj.
  difficult to be loosened,  Hariv. 1138.
पत्र-,  m.
 ,  and f.
  गी̆,  strokes and lines
drawn on the face with fragrant pig-
ments of sandal,  musk,  etc., 
Böhtl. Ind. Spr. 622
(ग)। पुषप-,  m.
  treading
on flowers,  Nal. 25,  7 (Sch.).
पृष्ठ-, 
m.
  a sort of fighting,  MBh. 2,  908.
पोत-,  m.
  shipwreck,  Böhtl. Ind. Spr.
1072.
प्रणय-,  m.
  faithlessness,  Vikr.
d. 118.
भ्रू-,  m.
  a frown,  Vikr. d.
115
 Rājat. 5,  398. स-भ्रू-भङ्ग +
म्,  adv. knitting the brows,  Śāk. 16, 
17.
सार-, 
 I. adj.
  void of pith,  sub-
stance,  strength.
 II. m.
  destroying
vigour.
हिता-,  m.
  breaking of a dike, 
Man.  9,  274.

Apte Hindi

Hindi

भङ्गः
पुं*
  - भञ्ज्+घञ्
"टूटना,   टूट जाना,  छिन्न-भिन्न होना,  फाड़ डालना,  टुकड़े टुकड़े करना,  विभक्त करना"

भङ्गः
पुं*
  - -
"टूट,  हड्डी का टूटना,  विच्छेद"

भङ्गः
पुं*
  - -
"उखाड़ना,  काटना"

भङ्गः
पुं*
  - -
"पार्थक्य,  विश्लेषण"

भङ्गः
पुं*
  - -
"अंश,  टुकड़ा,  खण्ड,  वियुक्त अंश"

भङ्गः
पुं*
  - -
"पतन,  अधः पतन,  ध्वंस,  विनाश,  बर्बादी"

भङ्गः
पुं*
  - -
"अलग अलग करना,  तितर- वितर करना"

भङ्गः
पुं*
  - -
"हार,  पछाड़,  पराभव,  पराजय"

भङ्गः
पुं*
  - -
"असफलता,  निराशा,  हताश,  आशाभंग "

भङ्गः
पुं*
  - -
"अस्वीकृति,  इंकारी"

भङ्गः
पुं*
  - -
"छिद्र,  दरार"

भङ्गः
पुं*
  - -
"विघ्न,  बाधा,  रुकावट"

भङ्गः
पुं*
  - -
"अननुष्ठान,  निलंबन,  स्थगन"

भङ्गः
पुं*
  - -
भगदड़

भङ्गः
पुं*
  - -
"मोड़,  तह,  लहर"

भङ्गः
पुं*
  - -
"सिकुड़न,  झुकाव,  संकोच या सटाना"

भङ्गः
पुं*
  - -
"गति,  चाल"

भङ्गः
पुं*
  - -
"लकवा,  फालिज"

भङ्गः
पुं*
  - -
"जालसाजी,  धोखेवाजी"

भङ्गः
पुं*
  - -
"नहर,  जलमार्ग,  नाली"

भङ्गः
पुं*
  - -
गोलगोल या घूमघुमाकर कहने या करने का ढंग

भङ्गः
पुं*
  - -
पटसन

भङ्गः
पुं*
  - भञ्ज+घञ्
विश्व में निरन्तर होने वाला क्षय

भङ्गः
पुं*
  - भञ्ज+घञ्
‘स्यात’ से आरम्भ होने वाला तार्किक सूत्र

Shabdartha Kaustubha

Kannada

भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಡೆಯುವುದು/ಮುರಿಯುವುದು
निष्पत्तिः - > भञ्जो (आमर्दने) भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "बभौ स बृहतस्तरङ्गान् वार्यर्गलाभङ्ग इव प्रवृत्तः"
उल्लेखाः - > रघु० ५-४५
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು/ಸಂಕೋಚ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು/ಬಗ್ಗಿಸಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೆಣೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
प्रयोगाः - > "ग्रीवाभङ्गाभिरामं मुहुरनुपतति स्यन्दने बद्धदृष्टिः"
उल्लेखाः - > शाकु० १-७
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತಿಬಂಧ/ತಡೆ
प्रयोगाः - > "प्रत्यब्रवीच्चैनमिषुप्रयोगे तत्पूर्वभङ्गे वितथप्रयत्नः"
उल्लेखाः - > रघु० २-४२
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಾಜಯ/ಸೋಲು
प्रयोगाः - > "धनुषा सममाशु विद्विषां कुलमाशङ्कितभङ्गमानतिम्"
उल्लेखाः - > माघ० १६-६३
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುಂಡು/ಚೂರು
प्रयोगाः - > "चित्रद्विपा पद्मवनावतीर्णाः करेणुभिर्दत्तमृणालभङ्गाः"
उल्लेखाः - > रघु०१६-१६
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿರಸ್ಕಾರ/ನಿರಾಕರಣೆ
प्रयोगाः - > "अभ्यर्थनाभङ्गभयेन साधुर्माध्यस्थ्यमिष्टेऽप्यवलम्बतेऽर्थे"
उल्लेखाः - > कुमा० १-५२
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚೆದರಿಹೋಗುವುದು
प्रयोगाः - > "अनन्तरं च यात्राभङ्गप्रचलितस्य महतः पौनैगमजन्तस्य सङ्कुलेन विघटितायां तस्याम्"
उल्लेखाः - > मालती० १
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೀಳು/ಬಿರುಕು/ಒಡಕು
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು/ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸುವುದು
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ರೋಗ
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಲೆ/ತರಂಗ
निष्पत्तिः - > भञ्जो (आमर्दने) कर्म० "घञ्" (३-३-१९)
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಮನ/ಚಲನ
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲೆ/ಕಾಲುವೆ

भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಶ/ಅಳಿವು
प्रयोगाः - > "प्रसभं भङ्गमभङ्गुरोदयः"
उल्लेखाः - > माघ० १६-७२
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಂಚನೆ/ಮೋಸ
भङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೌಟಿಲ್ಯ/ವಕ್ರತೆ
प्रयोगाः - > "भ्रूभङ्गे रचितेऽपि दृष्टिरधिकं सोत्कण्ठमुद्वीक्षते"
उल्लेखाः - > अमरु० २८

L R Vaidya

English

 BaMga {% m. %} 1. Splitting,  shattering,  dividing,  वार्यर्गलाभंग इव प्रवृत्तः R.v.45
a break,  a breach,  a fracture
chasm,  division
breaking to pieces,  separation analysis
a piece,  a fragment,  करेणुभिर्दत्तमृणालभंगाः R.xvi.16
fall,  ruin,  destruction,  decay
failure,  frustration,  R.ii.42
defeat,  overthrow,  humiliation
interruption,  impediment,  non-performance
rejection,  refusal
taking to flight,  flight
going,  motion
a bend,  a fold,  a wave
paralysis
fraud,  falsehood
a watercourse,  a canal
a roundabout mode of acting or speaking.

Bopp

Latin

 भङ्ग m. (r. भञ्ज् s. अ)
1) fractio,  fractura. RAGH. 16. 14.
-- पुष्पभङ्ग florum contritio. N. 25. 7. (Schol. Nîl.
पुष्पसम्मर्दः). TROP. repudiatio. RAGH. 13. 78.
2) frag-
mentum. UR. 69. 4.
3) unda,  fluctus,  v. sq. (Lith. ban-
gà unda,  fluctus
 gr. ἀγή,  v. भञ्ज्.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

भङ्ग
पु
भङ्ग,  पलायन,  वीचिसंस्थ,  भञ्जन
भङ्गः पलायनं वीचिसंस्थं भङ्गश्च भञ्जनम् ॥ ७२ ॥
verse 2.1.1.72
page 0012

Indian Epigraphical Glossary

English

 bhaṅga (Chamba),  a land measure
 a share or portion.
(IA 23),  hemp.

Lanman

English

 bhaṅgá,  m. a breaking. [√bhañj,  216. 1.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 भङ्ग 2. t) zu AV. 8,  8,  3 vgl. oben ताजद्भङ्ग. — °Staub,  Pārijātam. II,  73b in कर्पूरभङ्ग = घनसारचूर्ण.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
तरङ्गे भङ्गवीच्यूर्म्युत्कलिका महति त्विह ॥ १०७५ ॥
-wordlist-
 
तरङ्ग (पुं),  भङ्ग (पुं),  वीचि (पुं),  ऊर्मि (पुं),  उत्कलिका (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वीची
वीची,  भङ्ग,  तरङ्ग
वीची भङ्गस्तरङ्गः स्यात्तन्महत्त्वे च कथ्यते ।
verse 3.1.1.653
page 0074

नाममाला

Sanskrit

भङ्ग,  तरङ्ग,  कल्लोल,  वीचि,  उत्कलिका,  आवलि,  पाली,  वेला,  तट,  उच्छ्वास,  विभ्रम
भङ्गस्तरङ्गः कल्लोलो वीचिरुत्कलिकाऽवलिः ।
पाली वेला तटोच्छ्वासौ विभ्रमोऽयमुदन्वतः ॥ २७ ॥
verse 0.1.1.27
page 0013

Mahabharata

English

Bhaṅga. § 64 (Sarpasattra): I,  57,  2150 (a serpent of Takshaka's race).

पुराणम्

English

भंग / BHAṄGA. A serpent born in the takṣaka dynasty. bhaṅga was burnt to ashes at the Serpent yajña performed by King janamejaya. (M.B.,  Chapter 57,  Verse 9).

Vedic Reference

English

 Bhaṅga,  ‘hemp, ’ is mentioned in the Atharvaveda.^1 In the
Rigveda^2 it is an epithet of Soma,  presumably^3 in the sense of
‘intoxicating, ’ which then came to designate hemp.^4
1) xi. 6,  15
 conceivably in Śāṅkh-
āyana Āraṇyaka,  xii. 14,  but not prob-
ably.
2) ix. 61,  13.
3) Schrader,  Prehistoric Antiquities,  299.
4) Hence the modern ‘Bang’ or
Bhang, ’ an intoxicant made from the
dried leaves and small stalks of hemp, 
taken either by smoking or by eating
when mixed up into a sweetmeat.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  68
Grierson,  Indian Antiquary,  23,  260
Yule and Burnell,  Hobson-Jobson,  s.v.
Bang.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भङ्गः,  पुं,
   (भज्यते इति । भञ्ज + कर्म्मणि घञ् ।)तरङ्गः । इत्यमरः । १ । १० । ५ ॥
 पराजयः ।(भन्ज् + भावे घञ् ।) भेदः । रोगविशेषः ।इति मेदिनी । गे,  १३ ॥
 (रोगविशेषार्थे यथा,  --“पातघातादिभिर्द्वेधा भङ्गोऽस्थ्नां सन्ध्यसन्धितः ।प्रसारणाकुञ्चनयोरशक्तिः सन्धिमुक्तता ॥
इतरस्मिन् भृशं शोफः सर्व्वावस्थास्वतिव्यथा ।अशक्तिश्चेष्टितेऽल्पेऽपि पीड्यमाने सशब्दता ॥
समासादिति भङ्गस्य लक्षणं बहुधा तु तत् ।भिद्यते भङ्गभेदेन तस्य सर्व्वस्य साधनम् ॥
यथास्यादुपयोगाय तथा तदुपदेक्ष्यते ।प्राप्याणुदारि यत्त्वस्थि स्पर्शे शब्दं करोति यत् ।यत्रास्थिलेशः प्रविशेन्मध्यमस्थ्नो विदारितः ।भग्नं यच्चाभिधातेन किञ्चिदेवावशेषितम् ॥
उन्नम्यमानं क्षतयत् यच्च मज्जति मज्जति ।तद्दुःसाध्यं कृशाशक्तवातलाल्पाशिनामपि ॥
भिन्नं कपालं यत्कट्यां सन्धिमुक्तं च्युतञ्च यत् ।जघनं प्रतिपिष्टञ्च भग्नं यत्तद्विवर्ज्जयेत् ॥
असंश्लिष्टकपालञ्च ललाटं चूर्णितन्तथा ।यच्च भग्नं भवेच्छङ्खशिरः पृष्ठस्तनान्तरे ।सम्यग्यमितमप्यस्थि दुर्न्यासाद्दुर्निबन्धनात् ॥
संक्षोभादपि यद्गच्छेद्विक्रियां तद्बिवर्ज्जयेत् ।आदितो यच्च दुर्ज्जातमस्थिसन्धिरथापि वा ॥
तरुणास्थीनि भुज्यन्ते भज्यन्ते नलकानि तु ॥
कपालानि विभिद्यन्ते स्फुटन्त्यन्यानि भूयसा ।अथावनतमुन्नम्यमुन्नतञ्चावपीडयेत् ॥
आञ्छेदतिक्षिप्तमधो गतञ्चोपरि वर्त्तयेत् ।आञ्छनोत्पीडनोन्नामचर्म्मसंक्षपबन्धनैः ॥
सन्धीन् शरीरगान् सर्व्वान् चलानप्यचलानपि ।इत्येतैः स्थापनोपायैः सम्यक् संस्थाप्य निश्चलम् ॥
पट्टैः प्रभूतसर्पिर्भिर्वेष्टयित्वा सुखैस्ततः ।कदम्बोदुम्बराश्वत्थसर्ज्जार्ज्जुनपलाशजैः ॥
वंशोद्भवैर्वा पृथुभिस्तनुभिः सुनिवेशितैः ।सुश्लक्ष्णैः सुप्रतिस्तम्भैर्बल्कलैः शकलैरपि ॥
कुशाह्वयैः समं बन्धं पट्टस्योपरि योजयेत् ।शिथिलेन हि वन्धेन सन्धेः स्थैर्य्यं न जायते ।गाढेनातिरुजादाहपाकश्वयथुसम्भवः ।त्र्यहात्त्र्यहादृतौ घर्म्मे सप्ताहान्मोक्षयेद्धिमे ॥
साधारणे तु पञ्चाहाद्भङ्गदोषवशेन वा ।न्यग्रोधादिकषायेण ततः शीतेन सेचयेत् ॥
तं पञ्चमूलपक्वेन पयसा तु सवेदनम् ।सुखोष्णं वावचार्य्यं स्याच्चक्रतैलं विजानता ॥
विभज्य देशं कालञ्च वातघ्नौषधसंयुतम् ।प्रततं सेकलेपांश्च विदध्याद्भृशशीतलान् ॥
गृष्टिक्षीरं स सर्पिष्कं मधुरौषधसाधितम् ।प्रातः प्रातः पिबेद्भग्नः शीतलं लाक्षया युतम् ॥
सव्रणस्य तु भग्नस्य व्रणो मधुघृतोत्तरैः ।कषायैः प्रतिसार्य्योऽथ शेषो भङ्गोदितः क्रमः ॥
लम्बानि व्रणमांसानि प्रलिप्य मधुसर्पिषा ।सन्दधीत व्रणान् वैद्यो बन्धनैश्चोपपादयेत् ॥
तान् समान् सुस्थिताज्ज्ञात्वा फलिनीरोध्र-कट्फलैः ।समङ्गाधातकीयुक्तैश्चूर्णितैरवचूर्णयेत् ॥
धातकीरोध्रचूर्णैर्वा रोहन्त्याशु तथा व्रणाः ।इति भङ्ग उपक्रान्तः स्थिरधातोरॄतौ हिमे ॥
मांसलस्याल्पदोषस्य सुसाध्यो दारुणोऽन्यथा ।पूर्व्वमध्यान्तवयसामेकद्वित्रिगुणैः क्रमात् ॥
मासैः स्थैर्य्यं भवेत् सन्धेर्यथोक्तं भजतो विधिम् ।कटीजङ्घोरुभग्नानां कपाटशयनं हितम् ॥
यन्त्रणार्थं तथाकीलाः पञ्च कार्य्या निबन्धनाः ।जङ्घोर्व्वोः पार्श्वयोर्द्बौ द्बौ तल एकश्च कीलकः ॥
श्रोण्यां वा पृष्ठवंशे वा वक्त्रस्याक्षकयोस्तथा ।विमोक्षे भग्नसन्धीनां विधिमेवं समाचरेत् ॥
सन्धींश्चिरविमुक्तांश्च स्निग्धस्विन्नान् मृदूकृतान् ।उक्तैर्विधानैर्बुद्ध्या च यथास्वं स्थानमाचरेत् ॥
असन्धिभग्ने रूढे तु विषमोल्वणसाधिते ।आपोथ्य भङ्गं यमयेत्ततो भग्नवदाचरेत् ॥
भग्नं नैति यथा पाकं प्रयतेत तथा भिषक् ।पक्वमांससिरास्नायुसन्धिः श्लेषं न गच्छति ॥
वातव्याधिविनिर्द्दिष्टान् स्नेहान् भग्नस्ययोजयेत् ॥
”इति वाभटे उत्तरस्थाने । २७ अध्यायः ॥
)कौटिल्यम् । भयम् । विच्छित्तिः । इति हेम-चन्द्रः ॥
 (विच्छित्त्यर्थे व्यवहारो यथा,  --“षड्धातुविभागो वियोगः सजीवापगमःसप्राणनिरोधः स भङ्गः स्वलोकस्वभावः । इतिचरके शारीरस्थाने पञ्चमेऽध्याये ॥
)रोगमात्रम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
 गमनम् ।जलनिर्गमः । इत्यजयपालः ॥
 (नागभेदः ।यथा,  महाभारते । १ । ५७ । ९ ।“उच्छिखः शरभा भङ्गो विल्वतेजा विरोहणः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भङ्ग पु०
  भन्ज--भावादौ घञ् । १ तरङ्गे अमरः २ पराजये ।३ खण्डे ४ रोगभेदे मेदि० ५ कौटिल्ये ६ भये ७ पत्ररचनाभेदेहेम० । ८ गमने ९ जलनिर्गमे च अजयपालः १० मातुला-याम्,  अमरः । ११ शणाख्ये १२ शस्ये त्रिवृतायां (तेउडी)१३ विजयायाञ्च (भाङ्) स्त्री । १४ रोगमात्रे पु०
  राजनि० ।

Capeller

German

 भ॑ङ्ग brechend. m.
  das Brechen,  Bruch, 
Biegung,  Krümmung,  Welle
 Unterbrechung, 
Zerstörung,  Vereitelung, 
niederlage (j.),  Untergang,  Verfall.
f.
  भङ्गा Hanf (auch भङ्ग॑).

Grassman

German

 bhaṅgá,  m.,  Durchbrecher [von bhañj],  von dem (durch die Presse und Seihe) zu den Göttern hindurchdringenden Soma. Vgl. prabhaṅgá.
-ám {773, 13}.

Burnouf

French

 भङ्ग भङ्ग m.
  (भञ्ज्) action de briser
 brisure, 
fente
		 au fig. action de rejeter,  de répudier
		 paralysie
fraude,  malhonnêteté.
		 Débris,  fragment. -- Mouvement,  marche
cours d'eau,  canal
 vague,  flot.
		 Lith. bangà. -- F. भङ्गा
chanvre,  crotolaria juncea et autres textiles.
भङ्गवासा f.
  curcuma longa,  bot.
भङ्गसार्थ a. (सम्
 अर्थ) qui fait ses affaires par la
fraude,  malhonnête.
भङ्गान m.
  esp. de poisson. 
भङ्गारी f.
  (अरि) chauve-souris.

Stchoupak

French

 भङ्ग-
 m.
  fait de briser,  de casser,  d'arracher,  d'abattre 
 brisure, 
fracture,  rupture (fig. aussi) 
 division,  interruption,  dispersion 
 fait de
frustrer 
 fait d'humilier 
 effondrement,  déchéance,  ruine,  destruction 
défaite 
 courbature,  contraction,  froncement (des sourcils) 
 défaite (d'une
armée),  perte (d'un procès),  refus,  rejet 
 fragment,  débris,  éclat 
 onde
 
 n.
  d'un Nāga.
भङ्गा-स्वन- m.
  n.
  d'un Rājarṣi.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.