| YouTube Channel

भक्ष् (bhakS)

 
शब्दसागरः
English
भक्ष् r. 1st and 10th cls. (-भक्षति भक्षयति-ते)
1. To eat.
2. To waste.
3. To bite.
Capeller Eng
English
भक्ष् भक्षति भक्ष°ते older भक्ष॑यति,
भक्ष॑य°ते,
pp.
भक्षित॑ (q.v. ) partake of, enjoy, eat, drink,
devour, consume, waste, destroy.
C.
भक्ष॑यति *cause a
pers.
(instr.
or
acc.
) to eat (acc. )
cf.
also
S.
D.
बिभक्षिषति & बिभक्षयिषति
wish to eat or devour. परि enjoy or drink (esp. what belongs to
another), eat, feed on. सम् enjoy or devour (together).
Yates
English
भक्ष् (कि) भक्षति, यति 1. 10.
a. To eat.
Apte
English
भक्ष् [bhakṣ], 1
U.
(भक्षयति-ते, भक्षित)
To eat, devour
यथामिषं जले मत्स्यैर्भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि
Pt.*
1.
To use up, consume.
To waste, destroy.
To bite.
Apte 1890
English
भक्ष् {c10c} U. (भक्षयति-ते, भक्षित) 1 To eat, devour
यथामिषं जले मत्स्यैर्भक्ष्यते श्वापदैर्भावि Pt. 1.
2 To use up, consume.
3 To waste, destroy.
4 To bite.
Monier Williams Cologne
English
भक्ष् (prob. a secondary form
fr.
भज्, or
Nom.
fr.
भक्ष॑
cf.
also भिक्ष् and भञ्ज्)
cl.
10.
P.
(Dhātup. xxxii, 22) भक्ष॑यति (rarely Ā. °ते), and in later language also
cl.
1. Ā.
P.
(Dhātup. xxi, 27) भक्षति, °ते (pf. भक्षयाम् आस,
MBh.
&c.
fut. भक्षयिष्यति, °ते, ib.
aor.
अबभक्षत्,
ŚBr.
Pass.
अभक्षि,
BhP.
inf.
भक्षयितुम्,
MBh.
, °क्षितुम्,
Pañcat.
ind.
p.
भक्षयित्वा,
MBh.
-भक्ष्य, ib.
-भक्षम्,
ŚāṅkhŚr.
),
to eat or drink, devour, partake of (with
acc.
, in
Ved.
also with
gen.
in the older language usually of fluids, in the later only exceptionally so),
RV.
&c.
&c.
to sting, bite,
Kathās.
to consume, use up, waste, destroy,
Mn.
MBh.
&c.
to drain the resources of, impoverish,
Kām.
:
Caus.
भक्ष॑यति See above
to cause anything (acc. ) to be eaten by (acc. or instr.),
Pāṇ.
i, 4, 52,
Vārtt.
7,
Pat.
:
Desid.
बिभक्षिषति or °क्षयिषति, to wish to eat or devour,
MBh.
ĀpŚr.
, Sch. (cf. बिभक्षयिषु).
Monier Williams 1872
English
भक्ष् भक्ष् (probably connected with
rts. भज् and भञ्ज्), cl. 10. P. भक्ष-
यति, and in the later language rarely also cl. 1. P. A.
भक्षति, -ते, भक्षयामास, भक्षयिष्यति,
अबभक्षत्, भक्षयितुम्, भक्षितुम्, to eat,
eat up, devour, (in these senses rarely used in
the Veda)
to drink, quaff (mostly Ved.)
to con-
sume, bring to nought, destroy
to use up, waste,
impoverish
to bite: Caus. भक्षयति, -यितुम्
(see Vārttika VIII. to Pāṇ. I. 4, 52), to cause to
eat, feed any one (acc.) with anything (inst.):
Desid. बिभक्षयिषति, to desire to eat, wish to
devour
[cf. Zend baz, ‘to distribute
bagh-a-s,
‘a piece
bakhsh, ‘to attain:’ Gr. φαγ-εῖν, φαγ-
ᾶ-ς, φαγ-όν-ες, perhaps also φακός, φάσηλος: Lat.
fām-es for fag-mes, fa-ba for fag-ba, bacca for
bacsa: Goth. basi, ‘a berry, fr. basya = भक्ष्य,
q. v.]
Macdonell
English
भक्ष् BHAK-Ṣ, [secondary form of 🞄√ bhaj], Ⅰ. bhakṣa (C.: very rare), 🞄cs. bhakṣáya, P. (V., C.), Ā. (rare, Br., E.) 🞄[Page200a-2] 🞄eat, devour (ac.
V. also partitive g.), partake 🞄of (in V. generally of fluids, in C. almost 🞄exclusively of solids)
bite
corrode, destroy
🞄eat up (= drain the resources of)
consume, 🞄use up (money, treasure): pp. -bhakṣita, 🞄eaten, etc.
des. bibhakṣ-iṣa, bibhakṣay-iṣa, P. wish to eat or devour. pari, cs. 🞄consume (E.). sam, cs. devour, consume.
Benfey
English
भक्ष् भक्ष्, akin to भज् and
भञ्ज्, i. 1, Par. Ātm. , and i. 10, Par. (in
epic poetry also Ātm. ),
1. To devour,
Man. 5, 50.
2. To eat, MBh. 3, 1741.
3. To enjoy, Pañc. 137, 20.
4. To bite,
Pañc. 62, 23
Kathās. 4, 69. Ptcple.
of the fut. pass. भक्ष्य, Eatable,
allowed to be eaten, Man. 1, 113.
n.
1.
Food, Pañc. 199, 13.
2. Dainty food,
Man. 9, 268
3, 227.
Comp.
अ-,
adj.
unfit, or not allowed, to be eaten,
Man. 1, 113.
सर्व-,
adj.
1. eating
anything (a child). 2. omnivorous.
Desider. of i. 10, बिभक्षयिष, To
desire to devour, MBh. 1, 5951. -- With
सम् सम्, To devour, MBh. 3, 422. --
Cf. ϕαγεῖν, perhaps ϕακός, ϕάσηλος
Lat. fames, perhaps bacca.
Apte Hindi
Hindi
भक्ष्
"चुरा*उभ*, , " - -
"खाना, निगलना"
भक्ष्
"चुरा*उभ*, , " - -
"उपयोग में लाना, उपभोग करना"
भक्ष्
"चुरा*उभ*, , " - -
"बर्बाद करना, नष्ट करना"
भक्ष्
"चुरा*उभ*, , " - -
काटना
L R Vaidya
English
Bakz {% vt. 10U (pp. भक्षित
pres. भक्षयति-ते) %} 1. To eat, to devour, M.iv.63, v.17
2. to use up, to waste
3. to bite.
Bopp
Latin
भक्ष् 1. P. A. 10. P. interdum A. edere, vorare. H. 2. 14.: ए-
षाम् उत्कृत्य मांसानि…भक्षयिष्यावः सहितौ
4.
10.: त्वया भक्षयता नरान्
N. 12. 20.: भक्षयत्य् एष
मां रौद्रः
IN. 1. 26.: फलानिच सुगन्धीनि भक्षितानि
MAH. 3. 409.: वः सर्वान् भक्षयिष्ये
R. Schl. I. 9. 34.:
फलान्य् आश्रमजातानि भक्षयस्व. -- भक्षित n. ci-
bus. HIT. 50. 20. -- Desid. बिभक्षयिषामि (gr. 554.).
H. 2. 27.: भ्रात्रा…बिभक्षयिषता मांसं युष्माकम्.
(Cf. भलक्ष्, प्लक्ष्, भुज्. -- भक्ष् ortum esse videtur e
भज् - primitive भग् - unde भुज् attenuato in
cf.
gr. ΦΑΓ, ἔϕαγον
ϕάσηλος et ϕαϰός nituntur formâ
भक्ष्, abjectâ gutturali vel sibilante
ita goth. basi n.
bacca (nostrum Beere) them. basja = भक्ष्य q. v.
lat.
bacca per assimil. e bacsa
fortasse etiam bucca, nisi
pertinet ad मुख, ab edendo nominatum est, attenuato
a in u sicut in scr. भुज्
maxilla e baxilla explicari
posset, mutatâ mediâ in nasalem ejusdem organi
fauc-s
aut huc aut ad भुज् referri potest
Ag. Benary, Röm.
Lautlehre p. 155., fa-mes et fa-ba huc trahit, ita ut mu-
tilata sint e fag-mes, fag-ba
cf. Pott. p. 271.
de hib.
maise «food, victuals» v. मांस.)
c. सम् i. q. simpl. MAH. 3. 422.
Lanman
English
√bhakṣ (bhákṣati, -te
bhakṣitá
bhákṣitum
-bhákṣya
bhakṣáyati [1041^2]).
(partake, enjoy, i. e.) eat
consume
devour.
[old desid. of √bhaj, 108g end: cf.
bhikṣ, and for mg, √2aś, ‘eat.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
भक्ष् (भ꣡क्षँ॑ अदने इति मैत्रेयः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = भक्षणम्
अनीयर् = भक्षणीयः - भक्षणीया
ण्वुल् = भक्षकः - भक्षिका
तुमुँन् = भक्षितुम्
तव्य = भक्षितव्यः - भक्षितव्या
तृच् = भक्षिता - भक्षित्री
क्त्वा = भक्षित्वा
ल्यप् = प्रभक्ष्य
क्तवतुँ = भक्षितवान् - भक्षितवती
क्त = भक्षितः - भक्षिता
शतृँ = भक्षन् - भक्षन्ती
शानच् = भक्षमाणः - भक्षमाणा
भक्ष् (भ꣡क्षँ꣡ अदने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = भक्षणम्
अनीयर् = भक्षणीयः - भक्षणीया
ण्वुल् = भक्षकः - भक्षिका
तुमुँन् = भक्षयितुम्
तव्य = भक्षयितव्यः - भक्षयितव्या
तृच् = भक्षयिता - भक्षयित्री
क्त्वा = भक्षयित्वा
ल्यप् = प्रभक्ष्य
क्तवतुँ = भक्षितवान् - भक्षितवती
क्त = भक्षितः - भक्षिता
शतृँ = भक्षयन् - भक्षयन्ती
शानच् = भक्षयमाणः - भक्षयमाणा
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
भक्ष्
मूलधातुः:
भक्ष
धात्वर्थः:
अदने
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
भक्षति
धातुः:
भक्ष्
मूलधातुः:
भक्ष
धात्वर्थः:
अदने
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
भक्षयति-ते
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
भक्ष्, भुज्, खाद्, अश्
verb
अन्नस्य शीघ्रगत्या गल-बिलाधः-संयोगानुकूल-व्यापारः।
"सिंहः शशकम् अभक्षयत्।"
Capeller
German
भक्ष्, भक्षति, °ते, älter भक्ष॑यति, °ते genießen,
verzehren, essen, fressen
trinken (fast nur in der älteren Spr.).
p. p. भक्षित॑. Caus. भक्ष॑यति = Simpl.
(s. o.), auch *jemd. (Instr.) etw. (Acc.)
genießen lassen. परि anfressen, auffressen,
verzehren.
Grassman
German
√bhakṣ [aus bhaj erweitert], vertheilen
aus dieser Bedeutung und der mit ihr im zend. bakhsh parallel gehenden „Antheil erhalten“ hat sich (wie im griech. φάγω = bhaj) die spätere des Geniessens, Trinkens und später des Essens entwickelt
und in bhakṣá, bhákṣaṇa tritt sie schon im RV. hervor.
Impf. abhakṣaya:
-am kaláśān {993, 3}.
Burnouf
French
*भक्ष् भक्ष् [sorte de dés. de भज्, भुज्].
भक्षामि, भक्षे 1 et भक्षयामि 10. Manger, dévorer. Gr.
ἔφαγον.
Stchoupak
French
भक्ष्-
{%bhakṣati -te
bhakṣayati -te
abhakṣi %} (भक्ष्यते
बिभक्षयिषति)
बिभक्षिषति{% (?)
bhakṣita- bhakṣitum %} --
manger, absorber, consommer, boire, dévorer, fig. épuiser, détruire
mordre.