| YouTube Channel

ब्रह्मावर्त (brahmAvarta)

 
शब्दसागरः
English
ब्रह्मावर्त्त
m.
 (-र्त्तः) The country to the north-west of Delhi, lying
between the rivers Saraswatī and Drishadwati.
E.
 ब्रह्म a Brāh-
man आवर्त्त abode.
Capeller Eng
English
ब्रह्मावर्त
m.
 the holy land (between Sarasvatī and
Dṛṣadvatī).
Yates
English
ब्रह्मा_वर्त्त (र्त्तः) 1.
n.
 The country to
the north-west of
Dehli.
Wilson
English
ब्रह्मावर्त्त
m.
 (-र्त्तं) The country to the north-west of Dehli,
lying between the rivers Sarasvatī, and Dṛṣadvatī.
E.
 ब्रह्म a Brahman, and आवर्त्त abode.
Monier Williams Cologne
English
ब्रह्मावर्त
m.
 ‘the holy land’,
N.
 of the country situated between the rivers Sarasvatī and Dṛṣadvatī to the
N.
W.
 of Hastinā-pura,
Mn.
 ii, 17
19
AV.
 Pariś.
&c.
 (IW. 209)
N.
 of a Tīrtha,
MBh.
 (also -तीर्थ
n.
 ,
Cat.
 )
of a son of Ṛṣabha,
BhP.
Apte Hindi
Hindi
ब्रह्मावर्तः
पुं*
 ब्रह्मन्-आवर्तः -
(हस्तिनापुर के पश्चिमोत्तर में) सरस्वती और दृषद्वती नदियों के बीच का मार्ग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ब्रह्मावर्त
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರಸ್ವತೀ ಮತ್ತು ದೃಷದ್ವತೀ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
व्युत्पत्तिः - > ब्रह्माणां ब्रह्मनिष्ठब्राह्मणानामावर्त इव
प्रयोगाः - > "सरस्वतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदन्तरम्। तं देवनिर्मितं देशं ब्रह्मावर्तं प्रचक्षते"
उल्लेखाः - > मनु० २-१७
L R Vaidya
English
brahman-Avarta {% m. %} name of the country lying between the rivers Sarasvatī and Dṛishadvatī, (सरस्वती दृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदंतराम् । तं देवनिर्मितं देशं ब्रह्मावर्तं प्रचक्षते M.ii.17), Megh.i.48.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
ब्रह्मावर्तः सरस्वत्या दृषद्वत्याश्च मध्यतः ॥ ९४९ ॥
-wordlist-
ब्रह्मावर्त (पुं)
Mahabharata
English
Brahmāvarta, a tīrtha. § 364 (Tīrthayātrāp.): III, 83, 6023, 6024 (v. Brahmaloka).--§ 372 (do.): III, 85, 8021 (v. Somaloka).
Vedic Reference
English
Brahmāvarta. See Madhyadeśa.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब्रह्मावर्त्तः,
पुं,
 (ब्रह्मणां ब्रह्मनिष्ठब्राह्मणानामा-वर्त्त इव । बहुलब्राह्मणाश्रयत्वादस्य तथा-त्वम् ।) देशविशेषः । तत्पर्य्यायः । तपोवटः २ ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
तत्परिमाणादि यथा, --“सरस्वतीदृशद्बत्योर्द्देवनद्योर्यदन्तरम् ।तद् देवनिर्म्मितं देशं ब्रह्मावर्त्तं प्रचक्षते ॥
तस्मिन् देशे य आचारः पारम्पर्य्यक्रमागतः ।वर्णानां सान्तरालानां स सदाचार उच्यते ॥
कुरुक्षेत्रञ्च मत्स्याश्च पञ्चालाः शूरसेनकाः ।एष ब्रह्मर्षिदेशो वै ब्रह्मावर्त्तादनन्तरः ॥
एतद्देशप्रसूतस्य सकाशादग्रजन्मनः ।स्वं स्वं चरित्रं शिक्षेरन् पृथिव्यां सर्व्वमानवाः ॥
इति मानवे । २ । १७-२० ॥
(तीर्थविशेषः । यथा, महाभारते । ३ । ८३ । ५० ।“ततो गच्छेत धर्म्मज्ञ ! ब्रह्मावर्त्तं नराधिप ! ।ब्रह्मावर्त्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् ॥
”अपरञ्च तत्रैव । ३ । ८४ । ४० ।“ब्रह्मावर्त्तं ततो गच्छेत् ब्रह्मचारी समाहितः ।अश्वमेधमवाप्नोति सोमलोकञ्च गच्छति ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ब्र(व्र)ह्मावर्त्त
पु०
 “सरस्वतीदृशद्वत्योर्देवनद्योर्यदन्तरम् । तंदेवनिर्मितं देशं ब्रह्मावर्त्तं प्रचक्षते” मनूक्ते १ देशभेदे२ तत्रस्थे तीर्थभेदे च भा० ब० ८३ अ० ।
Capeller
German
ब्रह्मावर्त
m.
 das heilige Land (zw. Sarasvatī
u. Dṛshadvatī).