ब्रह्मात्मभूः (brahmAtmabhUH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiब्रह्मात्मभूः
ब्रह्मन्-आत्मभूः -
घोड़ा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritब्रह्मात्मभूः, (ब्रह्मण आत्मनः शरीरात् भव-तीति । ब्रह्मात्मन् + भू + क्विप् ।) अश्वः । इतिशब्दमाला ॥
(अस्य ब्रह्मशरीरजातत्वमुक्तंबृहदारण्यकौपनिषदि । १ । २ । ६-७ । तद् यथा, --“प्राणा वै यशोवीर्य्यं तत्प्राणेषूत्क्रान्तेषु शरीरंश्वयितुमध्रियत तस्य शरीर एव मन आसीत् ।सोऽकामयत मेध्यं म इदं स्यादात्मन्व्यनेन स्या-मिति । ततोऽश्वः समभवद्यदश्वत्तन्मेध्यम-भूदिति तदेवाश्वमेधस्याश्वमेधत्वम् ।” अत्रशाङ्करभाष्यं यथा, --“प्राणाश्चक्षुरादयः । वै यशो यशोहेतुत्त्वात्तेषुहि सत्सुख्यातिर्भवति । तथा वीर्य्यं बलमस्मिन्शरीरे । नह्युत्क्रान्तप्राणो यशस्वी बलवान्भवति । तस्मात् प्राणा एव यशो वीर्य्यं चास्मिन्शरीरे । तदेवं प्राणलक्षणं यशोवीर्य्यमुदक्रामत्उत्क्रान्तवत् तदेवं यशोवीर्य्यभूतेषु प्राणेषुत्-क्रान्तेषु शरिरान्निष्क्रान्तेषु तच्छरीरं प्रजापतेःश्वयितुमुच्छूनभावङ्गन्तुमध्रियतामेध्यञ्चाभवत् ।तस्य प्रजापतेः शरीरान्निर्गतस्यापि तस्मिन्नेवशरीरे मन आसीत् । यथा कस्यचित् प्रियेविषये दूरङ्गतस्यापि मनो भवति तद्बत् । सतस्मिन्नेव शरीरे गतमनाः सन् किमकरोदिति ॥
उच्यते सोऽकामयत कथं मेध्यं मेधार्हं यज्ञियंमे ममेदं शरीरं स्यात् । किञ्चात्मन्वी आत्मवां-श्चानेन शरीरेण शरीरवान् स्यामिति प्रविवेश ।यस्मात्तच्छरीरं मद्वियोगाद्गतयशोवीर्य्यं सदश्व-दश्वयत्ततस्तस्मादश्वः समभवत् । ततोऽश्वनामाप्रजापतिरेव साक्षादत्र स्तूयते । यस्माच्च पुन-स्तत्प्रवेशात् गतयशोवीर्य्यत्वादमेध्यं सन्मेध्यम-भूत् तदेव तस्मादेवाश्वमेधस्याश्वमेधनाम्नः क्रतो-रश्वमेधत्वमश्वमेधनाम लाभः ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.