ब्रह्मसूत्रं (brahmasUtraM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritब्रह्मसूत्रं, (ब्रह्मणि वेदग्रहणकाले उपनयन-समये इत्यर्थः धृतं यत् सूत्रम् ।) यज्ञसूत्रम् ।तत्पर्य्यायः । पवित्रम् २ यज्ञोपवीतम् ३ द्बिजा-यनी ४ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
उपवीतम् ५सावित्रम् ६ सावित्रीसूत्रम् ७ । इति शब्द-रत्नावली ॥
(यथा भागवते । ८ । १८ । १४ ।“तस्योपनीयमानस्य सावित्रीं सविताब्रवीत् ।बृहस्पति र्ब्रह्मसूत्रं मेखलां कश्यपोऽददात् ॥
”तटस्थलक्षणपरं उपनिषद्वाक्यम् । ब्रह्मनिर्णय-सूत्रम् । यथा गीतायाम् । १३ । ४ ।“ऋषिभिर्बहुधागीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः ॥
”अस्य व्याख्याने श्रीधरस्वामिना यदुक्तं तदुच्यते ।“ऋषिभिर्वशिष्ठादिभिर्योगशास्त्रेषु ध्यानधार-णादिविषयत्वेन वैराग्यादिस्वरूपेण बहुधागीतं निरूपितम् । विविधैर्विचित्रैर्नित्यनैमित्तिक-काम्यकर्म्मादिविषयैञ्छन्दोभिर्वेदैर्नानापूजनीय-देवतारूपेण गीतं ब्रह्मणः सूत्रैः पदैश्चब्रह्म सूत्र्यते सूच्यते एभिरिति ब्रह्मसूत्राणियतो वा इमानि भूतानि जायन्त इत्यादीनितटस्थलक्षणपराणि सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्मे-त्यादीनि तैश्च बहुधा गीतम् । किञ्च हेतु-मद्भिः सदेव सौन्येदमग्र आसीत् कथमसतःसदजायत इति । को ह्येवान्यात् कः प्राण्यात्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात् एष ह्येवानन्द-यातीत्यादि युक्तिमद्भिः । अन्यात् अपानचेष्टांकः कुर्य्यात् प्राण्यात् प्राणव्यापारं वा कःकुर्य्यादिति श्रुतिपदयोरर्थः । विनिश्चितैरुप-क्रमोपसंहारैकवाक्यतया असन्धिग्धार्थप्रति-पादकैरित्यर्थः । तदेवमेतैर्विस्तरेणोक्तं दुःसं-ग्रहं संक्षेपतस्तुभ्यं कथयिष्यामि तत् शृण्वि-त्यर्थः । यद्वा “अथातो ब्रह्मजिज्ञासा” इत्या-दीनि ब्रह्मसूत्राणि गृह्यन्ते तान्येव ब्रह्म पद्यतेनिश्चीयते एभिरिति पदानि तैर्हेतुमद्भिरीक्ष-तेर्ना शब्दं आनन्दमयोऽभ्यासादित्यादि युक्ति-मद्भिर्विनिश्चितार्थैः ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.