| YouTube Channel

ब्रह्मलोक (brahmaloka)

 
शब्दसागरः
English
ब्रह्मलोक
m.
(-कः) A division of the universe, the supposed eternal resi-
dence of the spirits of the pious.
E.
ब्रह्मन् BRAHMĀ and लोक a
world.
Capeller Eng
English
ब्रह्मलोक॑
m.
the world of Brahman.
Yates
English
ब्रह्म-लोक (कः) 1.
m.
The highest
part of the universe.
Wilson
English
ब्रह्मलोक
m.
(-कः) A division of the universe, the supposed eternal
residence of the spirits of the pious.
E.
ब्रह्मन् BRAHMĀ, and लोक a world.
Monier Williams Cologne
English
ब्रह्म—लोक॑
m.
(also
pl.
) the world or heaven of Brahmā (a division of the universe and one of the supposed residences of pious spirits),
AV.
&c.
Macdonell
English
ब्रह्मलोक brahma-loká,
m.
world or heaven 🞄of Brahman (sts.
pl.
)
-laukika,
a.
inhabiting 🞄the world of Brahman
-vaktṛ,
m.
expounder 🞄of the Vedas
-vat, ad. in accordance 🞄with or like the Veda
-vadya,
n.
🞄[Page199-2] 🞄recitation of Vedic texts
-vadha,
m.
murder 🞄of a Brāhman
-vadhyā,
f.
id.: -kṛta, 🞄n. perpetrated murder of a Brāhman
-varcasá,
n.
pre-eminence in sacred knowledge, 🞄sancity
-varcas-in,
a.
pre-eminent in divine 🞄knowledge, holy
-varcas-vin,
a.
id.
🞄-vādá,
m.
discourse on sacred matters
-vādin,
a.
discoursing on sacred matters
m.
🞄theologian, Vedāntin
-vāsa,
m.
Brahmanʼs 🞄abode or heaven
(bráhma) -vāhas,
a.
to 🞄whom prayer is offered
-vit-tva,
n.
sacred 🞄knowledge, theology, philosophy
-vid,
a.
🞄knowing the Vedas
versed in magic
m.
🞄theologian, philosopher
-vidyā́,
f.
knowledge 🞄of Brahman or of sacred things
-vidvas, pt. 🞄knowing Brahman
-vivardhana,
a.
increasing 🞄sacred knowledge, ep. of Viṣṇu
-vṛkṣa,
m.
Brahman as a tree
-vṛtti,
f.
subsistence 🞄of a Brāhman
-veda,
m.
Veda of 🞄Spells, Atharva-veda
-vedi,
f.
N. of a locality
🞄-vedin,
a.
knowing the Brahman or the 🞄Vedas
-vaivarta: -ka,
n.
T. of a Purāṇa
🞄-vrata,
n.
vow of chastity: -dhara,
a.
practising 🞄—
-śāyin,
a.
resting in Brahman
🞄-śālā,
f.
Brahmanʼs hall
N. of a sacred 🞄locality
-śiras, -śīrṣan,
n.
kind of mythical 🞄missile
-saṃsad,
f.
Brahmanʼs audience-chamber
🞄-saṃstha,
a.
devoted to sacred 🞄things
-saṃhitā,
f.
collection of prayers
🞄-sattra,
n.
sacrifice of prayer
-sattrin,
a.
🞄offering a sacrifice a sacrifice of prayer
-sadana,
n.
🞄seat of the Brahman priest
abode or heaven 🞄of Brahman
-sabhā,
f.
hall or audience-chamber 🞄of Brahman
-saṃbhava,
a.
sprung 🞄from Brahman
-saras,
n.
N. of a bathing-place
🞄-savá,
m.
purification of prayer
kind 🞄of sacrificial rite
-sāt-kṛ, bring into harmony 🞄with Brahman
-sāmá, -sāmán,
n.
🞄Sāman chanted after a verse recited by the 🞄Brahman priest
-sāyujya,
n.
complete union 🞄or identification with the universal soul
🞄-sārṣṭi-tā,
f.
equality with Brahman
-sāvarṇa,
m.
N. of the tenth Manu
-sāvarṇi, 🞄m. id.
-siddhānta,
m.
T. of various astronomical 🞄works
-siddhi,
m.
N. of an ascetic
🞄-suta,
m.
son of Brahman
-suvarcalā,
f.
🞄kind of plant
decoction of this plant (drunk 🞄as a penance)
-sūtra,
n.
sacred cord worn 🞄by Brāhmans over the shoulder
sacred or 🞄theological Sūtra
T. of a Sūtra work on the 🞄Vedānta philosophy ascribed to Bādarāyaṇa 🞄or Vyāśa: -pada,
n.
statement of a theological 🞄Sūtra
a.
(ī) consisting of the statements 🞄of a theological Sūtra
-sūtrin,
a.
🞄wearing the sacred cord
-sṛj,
m.
creator 🞄of Brahman, ep. of Śiva
-soma,
m.
N. of a 🞄saint
-stamba,
m.
universe, world
-stena, 🞄m. (thief of =) one in unlawful possession of 🞄the Veda
-steya,
n.
(theft of =) unlawful 🞄acquisition of the Veda
-sthala,
n.
N. of a 🞄town and of various villages
-sva,
n.
property 🞄of a Brāhman
-hatyā́,
f.
murder of a 🞄Brāhman
-hán,
m.
murderer of a Brāhman
🞄-hṛdaya,
m.
n.
N. of a star (Capella).
Apte Hindi
Hindi
ब्रह्मलोकः
पुं*
ब्रह्मन्-लोकः -
ब्रह्मा का लोक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ब्रह्मलोक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮನ ಜಗತ್ತು/ಸತ್ಯಲೋಕ
व्युत्पत्तिः - > ब्रह्मणो लोकः
L R Vaidya
English
brahman-loka {% m. %} the world of Brahman (m.).
Bopp
Latin
ब्रह्मलोक m. (e ब्रह्मन् et लोक mundus) Brahmae coe-
lum. SU. 4. 25.
Mahabharata
English
Brahmaloka^1 (“the world of Brahman”). § 4 (Anukram.): I, 1, †172 (Nārada had seen Kṛshṇa and Arjuna in B.).-§ 98 (Aṃśāvat.): I, 65, 2545 (ºparāyaṇāḥ).--§ 133 (Dushyanta): I, 70, 2879 (ºpratikāśam āśramaṃ), 2884 (iva), 2892 (ºsthaṃ).--§ 140 (Purūravas): I, 75, 3146 (Sanatkumāra came from B.).--§ 149 (Yayāti): I, 87, 3552 (visited by Yayāti).--§ 185 (Pāṇḍu): I, 120, 4646.--§ 246 (Sundopasundop.): I, 209, 7644
210, 7657
212, 7735. --[§ 310 (Sūrya): III, 3, 175 (?sabrahmakeshu lokeshu saptasu).]--§ 322 (Dvaitavanaprav.): III, 24, 925 (Nārada, etc., always wander from Devaloka to B.).--§ 327 (Draupadīparitāpav.): III, 29, 1103 (kshamāvatāṃ Bºe lokāḥ paramapūjitāḥ).--§ 357 (Pushkara): III, 82, 4078.--§ 358 (Tīrthayātrāp.): III, 82, 4085, 5022.--§ 361 (Kurukshetra): III, 83, 5077.--§ 364 (Tīrthayātrāp.): III, 83, 6027, 6043.--§ 366 (do.): III, 83, 7011.--§ 368 (do.): III, 83, 7037, 7038, 7053, 7070 (padmavarṇena yānena Bºṃ prapadyate).--§ 370 (do.): III, 84, 8014, 8036, 8063, 8132.-§ 371 (Tuṅgaka): III, 85, 8197.--§ 496 (Skandotpatti): III, 224, 14277 (the residence of Brahmán).--§ 556 (Sañjayayānap.): V. 28, †802 (Prājāpatyaṃ tridivaṃ Bºṃ nādharmataḥ, Sañjaya, kāmayeyaṃ)
29, †833.--§ 559 (Prajāgarap.): V, 40, †1567 (abrahmaṇyaś cyavate Bºāt).-§ 560 (Sanatsujātap.): V, 42, 1602
44, 1703.--§ 574 (Bindusaras): VI, 6, 242 (yatra divyā Tripathagā prathamaṃ tu pratishṭhitā Bºād apakrāntā).--§ 574j (Mālyavat): VI, 7, 283 (ºśyutāḥ, the inhabitants of Mālyavat).--§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 16, 627 (hṛshtā Duryodhanasyārthe Bºāya dīkshitāḥ).--§ 587 (Bhīshmavadhap.): VI, 115, 5355 (ºparā bhūtvā)
118, 5515 (ºparāḥ), 5530 (ºāya tatparāḥ).--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 20, 805 (ºparishkṛtāḥ).--§ 595 (Shoḍaśarājika, v. Bhagīratha): VII, 60, 2259 (ºgataḥ, sc. Bhagīratha).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 142, 5907 (ºpuraskṛtau)
143, 5985 (yiyāsur Bºāya prāṇān prāṇeshv athājuhot).--§ 602 (Droṇavadhap.): VII, 190, 8727 (ºaṃ ninīshavaḥ)
192, 8864 (Droṇa went to B.), 8867, 8869.-§ 603 (Nārāyaṇāstramokshap.): VII, 201, 9493
202, 9646. --§ 615b (Udapāna): IX, 36, 2070 (ºjitaḥ).--§ 618 (Jalapradānikap.): XI, 1, 22 (vivṛtaṃ Bºsya dīrgham adhvānam āsthitaṃ, ) sc. Dhṛtarāshṭra)
7, 187.--§ 641 (Rājadh.): XII, 78, 2947 (those who chastise the enemies of brahmans repair to B.)
108, 3997.--§ 658b (Kṛtaghnop.): XII, 169, 6335.--§ 660b (Bhṛgu-Bharadvājas.): XII, 192, †7008 (ºaṃ śrayate), 7024 (Prajāpati, etc., attained to B.).-§ 667 (Mokshadh.): XII, 214, 7773 (samyagvṛtti, i.e. brahmacarya leads to B.).--§ 674b (Śrī-Vāsavas.): XII, 229, 8336 (ºnivāsibhiḥ, sc. ṛshibhiḥ).--§ 677 (Mokshadh.): XII, 237, 8656 (jīvayukto ratho divyo Bºe virājate)
243, 8838 (v. Bráhman)
244, 8870 (ācāryo Bºeśaḥ, cf. Nīl. and the note of PCR.).--§ 707 (do.): XII, 319, 11789 (ºgatāś caiva…maharshayaḥ).--§ 714 (Śukakṛtya): XII, 328, 12355.--§ 717 (Uparicara): XII, 338, 12845, 12856 (saśarīro gataś caiva Bºṃ, sc. Uparicara), 12858.--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 343, 13298 (Bºñ ca…Golokañ ca)
348, 13502 (B. is the lower lip of Nārāyaṇa, Goloka the upper).--§ 730 (Ānuśāsanik.): XIII, 14, 607.--§ 730 (Upamanyu): XIII, 14, 779, () 917 (Brahmalokaś ca lokānām ucyase, sc. Śiva).--§ 730 (Ānuśāsanik.): XIII, 17, 1118 (ºāvatāritaiḥ, sc. the 1000 names of Śiva), 1136.--§ 733 (do.): XIII, 25, 1747.--§ 746 (do.): XIII, 57, 2940
62, 3127 (ºgatāḥ Siddhāḥ), 3160 (ºgatāḥ), 3187, 3190
66, 3347 (ºe vasanti, sc. gāvaḥ)
75, 3631, 3640, 3658
79, 3765.--§ 750b (Bisastainyop.): XIII, 93, 4418.--§ 758 (Ānuśāsanik.): XIII, 103, 4947.--§ 759 (do.): XIII, 106, 5170
107, 5235, 5262, 5284, 5331, 5332, 5339.-§ 760 (do.): XIII, 111, 5441 (Yamasya sadane Bºsame guṇaiḥ).--§ 761 (do.): XIII, 115, 5659 (ordained for those who abstain from flesh), 5670.--§ 763b (Maitreyabhikshā): XIII, 122, 5849.--§ 766 (Ānuśāsanik.): XIII, 127, 6075. --§ 768b (Umā-Maheśvaras.): XIII, 142, 6523, 6557
143, 6576.--§ 782 (Anugītāp.): XIV, 16, 424
19, 594 (parāyaṇāḥ).--§ 786b (Nakulākhyāna): XIV, 90, 2775 (ºcārāḥ), 2794. Cf. Brahmaṇo loka(ḥ).
Brahmaloka^2, pl. (ºāḥ). § 612 (Hradaprav.): IX, 31, 1810 (only C.
B. has vrajalokān).
Brahmaloka^3 = Śiva: XIII, 917, 1257 (1000 names^2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब्रह्मलोकः, (ब्रह्मणो लोको भुवनम् ।) ब्रह्मणोभुवनम् यथा, --“सत्यस्तु सप्तमो लोको ह्यपुनर्भववासिनाम् ।ब्रह्मलोकः समाख्यातो ह्यप्रतीघातलक्षणः
”इति देवीपुराणम्
अपि ।“षड्गुणेन तपोलोकात् सत्यलोको विराजते ।अपुनर्मारका यत्र ब्रह्मलोको हि स्मृतः
”अस्य टीका जनलोकापेक्षयैव षड्गुणेनद्वादशको ह्युच्छ्रायेण तपोलोकानन्तरं सत्य-लोकः तु तपोलोकात् षड्गुणेनेति मन्त-व्यम् तथासत्याष्टचत्वारिंशत्को ह्युच्छ्राय-त्वेन ब्रह्माण्डे तस्यावकाशाभावात् सूर्य्याण्ड-गोलयोरन्तः कोट्यः स्युः पञ्चविंशतिरितिशुकोक्तेः सत्यलोक एव कक्षाभेदेन ब्रह्म-धिष्ण्यात् परं वैकुण्ठलोकादि ज्ञेयम् एवञ्चभूतलादूर्द्ध्वं पञ्चदशलक्षोत्तरास्त्रयोविंशतिकोट्योभवन्ति सत्यलोकादूर्द्ध्वञ्च पञ्चदशलक्षोनको-टिद्वयादण्डकटाह इति ज्ञेयम् अपुनर्मारकाःपुनर्मृत्युशून्याः इति विष्णुपुराणे अं अः
(ब्रह्मैव लोकः तुरीयब्रह्मस्वरूपम् यदुक्तंशतपथब्राह्मणे १४ ३१ ।“एषोऽस्य परमो लोक एषोऽस्य परम आनन्दएतस्येवानन्दस्यान्यानि भूतानि मात्रामुप-जीवन्ति यो मनुष्याणां राद्धः समृद्धोभवति अन्येषामधिपतिः सर्व्वैर्मानुष्यकैःकामैः सम्पन्नतमः मनुष्याणां परमआनन्दः अथ ये शतं मनुष्याणामानन्दाः ।स एकः पितॄणां जितलोकानामानन्दः अथये शतं पितॄणां जितलोकानामानन्दाः एककर्म्मदेवानामानन्दः ये कर्म्मणा देवत्वमभि-सम्पद्यन्ते अथ ये शतं कर्म्मदेवानामानन्दाः ।स एक आजानदेवानामानन्दो यश्च श्रोत्रियो-ऽवृजिनोऽकामहतः अथ ये शतं आजान-देवानामानन्दाः एको देवलोक आनन्दोयश्च श्रोत्रियोऽवृजिनोऽकामहतः अथ येशतं देवलोक आनन्दाः एको गन्धर्व्वलोकआनन्दो यश्च श्रोत्रियोऽवृजिनोऽकामहतः ।अथ ये शतं गन्धर्व्वलोक आनन्दाः एकःप्रजापतिलोक आनन्दो यश्च श्रोत्रियोऽवृजृणो-ऽकामहतः अथ ये शतं प्रजापतिलोकआनन्दाः एको ब्रह्मलोक आनन्दो यश्चश्रोत्रियोऽवृजिनोऽकामहतः एषः ब्रह्मलोकःसम्राट्
शिवः यथा, महाभारते १३ ।१७ १४२ ।“निर्व्वाणं ह्वादनञ्चैव ब्रह्मलोकः परागतिः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ब्र(व्र)ह्मलोक
पु०
त० ब्रह्माधिष्ठाने भुवने सत्य-लोके “सत्यस्त सप्तमो लोको ह्यपुनर्भवासिनाम् ।ब्रह्मलोकः समाख्यातो ह्यप्रतीघातलक्षणः” देवीपु० ।“षड्गुणेन तपोलोकात् सत्यलोको विराजते अपुनर्मा-रका यत्र ब्रह्मलोको हि स्मृतः” ब्रह्मेव लोकः ।२ तुरीयब्रह्मस्वरूपे ब्रह्मानन्दशब्दे दृश्यम्
Capeller
German
ब्रह्मलोक॑
m.
Brahman's Welt.