| YouTube Channel

ब्रह्मराक्षस (brahmarAkSasa)

 
Yates
English
ब्रह्म-राक्षस (सः) 1.
m.
 A demon.
Spoken Sanskrit
English
ब्रह्मराक्षस brahmarAkSasa
m.
 kind of evil demon
ब्रह्मराक्षस brahmarAkSasa
m.
 species of plant
ब्रह्मराक्षस brahmarAkSasa
m.
 ghost of a Brahman who led an unholy life
Wilson
English
ब्रह्मराक्षस
m.
 (-सः) A demon or fiend of the Brahminical class.
E.
 ब्रह्म, and राक्षस a goblin.
Monier Williams Cologne
English
ब्रह्म—राक्षस
m.
 a kind of evil demon, the ghost of a Brāhman who led an unholy life,
Mn.
MBh.
&c.
a species of plant,
L.
Apte Hindi
Hindi
ब्रह्मराक्षसः
पुं*
 ब्रह्मन्-राक्षसः -
"एक प्रकार का भूत, पिशाच, ब्रह्मराक्षस"
ब्रह्मराक्षसः
पुं*
 ब्रह्मन्-राक्षसः -
"एक प्रकार का भूत, पिशाच, ब्रह्मराक्षस"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ब्रह्मराक्षस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಾಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ರಾಕ್ಷಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
प्रयोगाः - > "परस्य योषितं हृत्वा परस्वमपहृत्य च । अरण्ये निर्जले देशे भवति ब्रह्मराक्षसः"
संयोगं पतितैर्गत्वा परस्यैव च योषितम् । अपहृत्य च विप्रस्वं भवति ब्रह्मराक्षसः" ।
उल्लेखाः - > याज्ञ० ३-२१२ । मनु० १२-६० ।
विस्तारः - > ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪರಸ್ತ್ರೀ ಹರಣ ಪರಧನಾಪಹರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ರಾಕ್ಷಸಜನ್ಮ ಪಡೆದ ಆತ್ಮ.
L R Vaidya
English
brahman-rAkzasa {% m. %} the ghost of a Brāhmaṇa who, while living, indulges a haughty spirit, (परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च । अरण्ये निर्जल देशे भवति ब्रह्मराक्षसः Yaj.iii.212).
Indian Epigraphical Glossary
English
Brahmarākṣasa (EI 3, 16), a Brāhmaṇa defeated in dis-
putations.
Mahabharata
English
Brahmarākshasa, mostly pl. (ºāḥ). § 271 (Lokapālasabhākh.): II, 12, 508 (yajñaghnāḥ).--§ 615p (Vasishṭhāpavāha): IX, 43, 2420.--§ 749 (Ānuśāsanik.): XIII, 92, 4383.--§ 760 (do.): XIII, 111, 5445 (sg.).--§ 768b (UmāMaheśvarasaṃv.): XIII. 145, 6744.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब्रह्मराक्षसः,
पुं,
 (आदौ ब्रह्मा ब्राह्मणः पश्चात्राक्षसः कुकर्म्मभिः राक्षसयोनिं गतः ।)भूतविशेषः । यथा, --“संयोगं पतितैर्गत्वा परस्यैव च योषितम् ।अपहृत्य च विप्रस्वं भवति ब्रह्मराक्षसः ॥
”इति मानवे । १२ । ६० ॥
(स च यज्ञविनाशकारी भूतयोनिगतत्वात् ।यथा, रामायणे । १ । ११ । २१ ।“शक्योऽवाप्तुमयं यज्ञो नाशक्तेन महीक्षिता ।नचैवाश्रद्दधानेन न चाल्पद्रविणेन च ॥
छिद्रं हि मृगयन्त्यत्र यज्ञघ्ना ब्रह्मराक्षसाः ॥
”)महादेवस्य गणविशेषः । यथा, --“डाकिनीर्जातुधानांश्च वेतालान् सविनायकान् ।भूतमातृपिशाचांश्च कुष्माण्डान् ब्रह्मराक्ष-सान् ॥
”इति श्रीभागवते बाणयुद्धे ६३ अध्यायः ॥
पारिभाषिकब्रह्मराक्षसाः । यथा, --“मूर्खः स्त्री कच्छपश्चैव वाजी वधिर एव च ।गृहीतार्थं न मुञ्चन्ति पञ्चैते ब्रह्मराक्षसाः ॥
”इति व्यवहारप्रदीपः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ब्रह्मराक्षस
पु०
 ब्र(व्र)ह्मा विप्रोऽपि कुकर्मभिः राक्षसः ।कुकर्मणा विप्रयोनितो राक्षसरूपतां प्राप्ते भूतभेदे“संयोगं पतितैर्गत्वा परस्य योषितं तथा । अपहृत्यच विप्रस्वं भवति ब्रह्मराक्षसः” इति मनुः । पतितप्रति-ग्रहेऽपि तद्योनिप्राप्तिः भा० आनु० ११ अ० दर्शिता ।तच्च वाक्यं अधर्मशब्दे १२१ पृ० दर्शितं तच्च न हरि-वंशवाक्यं किन्तु अनुशासनपर्वीयमिति बोध्यम् ।पारिभाषिकब्रह्मराक्षसा यथा “मूर्खः स्त्री कच्छपश्चैववाजी बधिर एव च । गृहीतार्थं न सुञ्चन्ति पञ्चैतेब्रह्मराक्षसाः” व्यवहारप्रदीपः । २ सिवानुचरभेदे भाग०१० । ६३ अ० ।