| YouTube Channel

ब्रह्मबन्धुः (brahmabandhuH)

 
Apte Hindi
Hindi
ब्रह्मबन्धुः
पुं*
ब्रह्मन्-बन्धुः -
"ब्राह्मण के लिए तिरस्कार-सूचक शब्द, अयोग्य ब्राह्मण हो "
ब्रह्मबन्धुः
पुं*
ब्रह्मन्-बन्धुः -
"जो केवल जाति से ब्राह्मण हो, नाम मात्र का ब्रह्मण"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब्रह्मबन्धुः,
पुं,
(ब्रह्मणो बन्धुरिव ।) अधिक्षेपः ।निन्दितब्राह्मणः निर्द्देशः अग्राह्यनामक-ब्राह्मणः इत्यमरः १०३
तथा हि ।अधिक्षेपे निन्दायां गम्ये अधिक्षेप्यो ब्रह्मबन्धुः ।यथा ब्रह्मबन्धो ! किमेतत्ते इति अधिक्षिप्यते-ऽसौ अधिक्षेपोऽधिक्षेप्यः कर्म्मणि घञ् वा ।ब्रह्मैव बन्धुरस्य नान्यः ब्रह्मकर्म्माभावात् निन्दाअधिक्षेपे समासोऽभिधानात् ब्रह्मबन्धुः निर्द्देशेयस्य द्वेषान्नाम गृह्यते ब्रह्मबन्धुरितिनिर्द्दि-श्यते इत्यर्थः स्त्रियां (“ऊङुतः ।” ६६ ।इति ऊङ् ।) ब्रह्मबन्धूः ब्रह्मबन्धुर्ब्राह्मणजाति-विशेषे ब्राह्मणजातिविशेषे निर्द्देशे ब्रह्म-बन्धुरधिक्षेपे इति वोपालितः इति भरतः
*
(यथा, मार्कण्डेये ७५ ६० ।“ब्रह्मबन्धोः सुता त्वं बाले ! नैव तपस्विनः ।सुता त्वं मम यो देवान् कर्त्तुमन्यान् समुत्-सहे
”)तस्य दैहिकवधनिषेधो यथा, भागवते १स्कन्धे ।“वपनं द्रविणादानं स्थानान्निर्यापणन्तथा ।एष हि ब्रह्मबन्धूनां वधो नान्योऽस्ति दैहिकः