| YouTube Channel

ब्रह्मबन्धु (brahmabandhu)

 
शब्दसागरः
English
ब्रह्मबन्धु
m.
 (-न्धुः)
1. The epithet or appellative of a BRĀHMAN.
2. A
term of abuse.
E.
 ब्रह्म BRAHMĀ and बन्धु a friend.
Yates
English
ब्रह्म-बन्धु (न्धुः) 2.
m.
 The epithet of
a
brāhman
a term of abuse.
Wilson
English
ब्रह्मबन्धु
m.
 (-न्धुः)
1 The epithet or appellative of a Brahman.
2 A term of abuse.
E.
 ब्रह्म BRAHMĀ, and बन्धु a friend.
Monier Williams Cologne
English
ब्रह्म—बन्धु
m.
 an unworthy or merely nominal Brāhman (Sāy. ‘a Brāhman who omits his Saṃdhyā devotions’),
AitBr.
ChUp.
GṛŚrS.
&c.
 (°धू
f.
 ,
Gaut.
Gobh.
°धु-ता
f.
 ,
MBh.
compar.
 and
superl.
 °धू-तर, °धू-तम,
Pāṇ.
 vi, 3, 44, Sch.)
Apte Hindi
Hindi
ब्रह्मबन्धुः
पुं*
 ब्रह्मन्-बन्धुः -
"ब्राह्मण के लिए तिरस्कार-सूचक शब्द, अयोग्य ब्राह्मण हो "
ब्रह्मबन्धुः
पुं*
 ब्रह्मन्-बन्धुः -
"जो केवल जाति से ब्राह्मण हो, नाम मात्र का ब्रह्मण"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ब्रह्मबन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೊಚಿತವಾದ ಯಾವ ಆಚಾರವು ಇಲ್ಲದವನು/ನಿಂದ್ಯನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
व्युत्पत्तिः - > ब्रह्मा विप्रः बन्धुरुत्पादको यस्य ब्रह्मा ब्राह्मणजातिः बन्धुरस्य वा
प्रयोगाः - > "वपनं द्रविणादानं स्थानान्निर्वसनं तथा । एष हि ब्रह्मबन्धूनां वधो नान्योऽस्ति दैहिकः"
उल्लेखाः - > भाग० १-७-५७
ब्रह्मबन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ದೇಶ/ತೋರಿಸುವುದು/ದ್ವೆಶಾದಿಗಳಿಂದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದೇಶಮಾಡಿ ಹೇಳುವುದು
ब्रह्मबन्धु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಧಿಕ್ಷೇಪ/ತಿರಸ್ಕಾರ
विस्तारः - > "ब्रह्मबन्धुरधिक्षेपे निर्देशे" अम० ।
"ब्रह्म बन्धुरधिक्षिप्ते निर्देशे ब्राह्मणस्य ना" मेदि० ।
L R Vaidya
English
brahman-baMDu {% m. %} 1. a contemptuous Brāhmaṇa
2. a Brāhmaṇa who is so only by caste
3. command or instruction given by a Brāhmaṇa.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शिश्विदानः कृष्णकर्मा ब्रह्मबन्धुर्द्विजोऽधमः ।
-wordlist-
शिश्विदान (पुं), कृष्णकर्मन् (पुं), ब्रह्मबन्धु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ब्रह्मबन्धु
ब्रह्मबन्धु, अधम-द्विज
शस्त्राजीवः काण्डस्पृष्टो ब्रह्मबन्धुर्द्विजोऽधमः ॥ ४०५ ॥
verse 2.1.1.405
page 0047
Vedic Reference
English
Brahma-bandhu (‘priest fellow’) denotes, in a deprecatory
sense, an ‘unworthy priest, ’ ‘priest in name only, ’ in the
Aitareya Brāhmaṇa^1 and the Chāndogya Upaniṣad.^2 Cf.
Rājanyabandhu.
1) vii. 27.
2) vi. 1, 1. Cf. Lāṭyāyana Śrauta
Sūtra, viii. 6, 28
Kātyāyana Śrauta
Sūtra, xxii. 4, 22
Śāṅkhāyana Śrauta
Sūtra, xvi. 29, 9
Weber, Indische
Studien, 10, 99, 100.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब्रह्मबन्धुः,
पुं,
 (ब्रह्मणो बन्धुरिव ।) अधिक्षेपः ।निन्दितब्राह्मणः । निर्द्देशः । अग्राह्यनामक-ब्राह्मणः । इत्यमरः । ३ । ३ । १०३ ॥
तथा हि ।अधिक्षेपे निन्दायां गम्ये अधिक्षेप्यो ब्रह्मबन्धुः ।यथा ब्रह्मबन्धो ! किमेतत्ते इति । अधिक्षिप्यते-ऽसौ अधिक्षेपोऽधिक्षेप्यः कर्म्मणि घञ् वा ।ब्रह्मैव बन्धुरस्य नान्यः । ब्रह्मकर्म्माभावात् निन्दाअधिक्षेपे समासोऽभिधानात् । ब्रह्मबन्धुः निर्द्देशेयस्य द्वेषान्नाम न गृह्यते स ब्रह्मबन्धुरितिनिर्द्दि-श्यते इत्यर्थः । स्त्रियां (“ऊङुतः ।” ४ । १ । ६६ ।इति ऊङ् ।) ब्रह्मबन्धूः । ब्रह्मबन्धुर्ब्राह्मणजाति-विशेषे च । ब्राह्मणजातिविशेषे निर्द्देशे ब्रह्म-बन्धुरधिक्षेपे इति वोपालितः । इति भरतः ॥
* ॥
(यथा, मार्कण्डेये । ७५ । ६० ।“ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं बाले ! नैव तपस्विनः ।सुता त्वं मम यो देवान् कर्त्तुमन्यान् समुत्-सहे ॥
”)तस्य दैहिकवधनिषेधो । यथा, भागवते १स्कन्धे ।“वपनं द्रविणादानं स्थानान्निर्यापणन्तथा ।एष हि ब्रह्मबन्धूनां वधो नान्योऽस्ति दैहिकः ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ब्र(व्र)ह्मबन्धु
पु०
 ब्रह्मा विप्रो बन्धुरुत्पादको यस्य ब्रह्मणोविप्रस्य बन्धरिव वा । १ विप्राचाररहिते निन्द्यकर्मकारिणिजात्या विप्रे २ विप्रतुल्ये भट्टादौ च । “अस्मत्कुलीनो-ऽननूच्य ब्रह्मबन्धुरिव भवति” छा० उ० । “हे सौम्या-ऽननूच्यानधीत्य ब्रह्मवन्धिर्व भवतीति ब्राह्मणान् बन्धून्व्यपदिशति न स्वयं ब्राह्मणवृत्तः” इति भा० । विप्र-वंश्यापकृष्टब्राह्मणस्यापि दैहिकदण्डनिषेधो यथा“वपनं द्रविणादानं स्थानान्निर्वासनन्तथा । एषहि ब्रह्मबन्धूनां बधो नान्योऽस्ति दैहिकः” भाग० १ स्क०