बोबुधकः-धिका (bobudhakaH-dhikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“बुध अवगमने”@} 2 3 ‘तत्त्वं बुध्यते’ इति धर्मकीर्त्ति प्रयोगात्, ‘क्रमादमुं नारद इत्यबोधि सः।।’ 4 इति माघप्रयोगाच्च सकर्मकत्वमप्यस्यास्तीति ज्ञायते।
परं तु ‘अत्र बुधादीनां चतुर्णाम्, ‘अणावकर्मकात्--’ 5 इत्येव सिद्धे, वचनमिदम् अचित्तवत्कर्तृकार्थम्।’ इति प्रतिपादयतो वृत्तिकारादेरेतदनभिमत- मिति ज्ञायते।
मा।
धा।
वृत्तौ तु ‘अयमर्थभेदेन सकर्मकोऽकर्मकश्च।’ इति समाहितम्।]] ‘बुध्यते बोधतीत्येवं बुधेरवगमे द्वयम्।’ 6 इति देवः।
7 बोधकः-धिका, बोधकः-धिका, 8 बुभुत्सकः-त्सिका, बोबुधकः-धिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि दैवादिकक्षुध्यतिवत् 9 ज्ञेयानि।
10 बुद्धः, 11 बुधानः, 12 बुबुधानः।
01 (११२२)
02 (४-दिवादिः-११७२। अक। अनि। आत्म।)
03 [[[अ]
04 (शि। व। १। ३)
05 (१-३-८८)
06 (श्लो। ११९)
07 [पृष्ठम्०९२८+ २९]
08 [[१। सन्नन्ताण्ण्वुलि, ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वे, भष्भावे चर्त्वे च रूपम्।]]
09 (३१५)
10 [[२। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति संज्ञायाम् क्तप्रत्ययः। बुध्यतीति बुद्धः = सिद्धार्थः।]]
11 [[३। ‘युधिबुधिदृशेः किच्च’ (द। उ। ५-३३) इत्यानच्प्रत्ययः, किच्च। कित्त्वान्न गुणः। बुधानः = आचार्यः।]]
12 [[४। ‘मुचिबुधिभ्यां सन्वच्च’ इति मा। धा। वृत्त्युपात्तेन औणादिकसूत्रेण आनच्प्रत्यये, तस्य सन्वद्भावात् द्वित्वे, कित्त्वे च रूपम्। बुबुधानः = बोद्धुमिच्छुः।]]
1 {@“बुधिर् बोधने”@} 2 ‘बुधिरो बोधनार्थस्य बोधते बोधतीत्यपि।।’ 3 इति देवः।
चान्द्राः, क्षीरस्वामी च ‘बुध--’ इत्यनिरितं पठन्ति।
बोधकः-धिका, बोधकः-धिका, बुबोधिषकः-बुबुधिषकः-षिका, बोबुधकः-धिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककोलतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 बोधयमानः, 6 विबोध्यः, 7 तत्त्वबोधः- 8 तत्त्वबोधिनी।
01 (११२३)
02 (१-भ्वादिः-८७५। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। ११९)
04 (२३१)
05 [[५। ‘बुधयुध--’ (१-३-८६) इत्यत्र, अकर्मकैः युध-नश-जनैः साहचर्यात् तादृशस्या- कर्मकस्यैव ग्रहणमिति, सकर्मकोऽयं न तत्र विवक्षितः। तेनास्मात् ‘णिचश्च’ (१-३-७४) इत्यस्य प्रवृत्त्या यथासम्भवं ण्यन्तात् शता शानच्च भवतीति विशेषः।]]
06 [[आ। ‘या नेदितोर्वीपरिशर्धिवीचीविमृद्धवृक्षादिविबोध्यशैत्या।।’ धा। का। २। २६।]]
07 [[६। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यणि रूपमेवम्।]]
08 [[७। ताच्छील्ये णिनिप्रत्यये रूपमेवम्। स्त्रियां ङीप्।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.