बृह् (bRh)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 1 बृह् (वृह्),  बृह॑ति (वृह॑ति),  pp.
   बृढ (वृढ॑)
pluck,  tear out.  — आ tear off,  root out.  उद् & समुद् draw forth.
नि throw down
 C.
  the same,  destroy,  annihilate. प्र tear out or
off,  snatch away
 tear asunder,  destroy
 M.
  = उपप्र M.
  draw towards
one's self,  attract.  वि rend asunder,  break up,  split,  destroy, 
remove. सम् rend asunder,  draw out (together).

 2 बृह् बृह॑ति (only बृह॑न्त् q.v.
 ) & बृंहति,  बृंह°ते
C.
  बृंह॑यति,  °ते,  pp.
   बृंहित (q.v. ) make great or big, 
strengthen,  augment,  further.  — अभि C.
  strengthen,  increase, 
augment.  उप the same
 I.
  (बर्बृहि) press or embrace close. समुप
C.
  strengthen,  supply,  complete. परि A.
  M.
  enclose,  encircle,  make
tight or firm,  strengthen,  fortify. C.
  strengthen,  augment.  सम् join
firmly together.  C.
  संवर्हयति join together,  attach (dat.  )
संबृंहयति strengthen,  encourage. — Cf.  उपबृंहित,  परिबृढ, 
परिवृढ.

 3 बृह् (वृह्) बृंहति (वृंहति),  pp.
   बृंहित (q.v. ) roar. 

 4 †बृह् v. बृ॑हस्प॑ति.

Apte

English

बृह् [bṛh],  1,  6 P.
  (बर्हति,  बृहति)

To grow,  increase,  expand.

To roar. -With उद् 1. to lift,  raise
 उद्बबर्ह शरं नीलस्तस्य गात्रगतं तदा Rām.*
  4.23.17
 Mb.
 *  1.197.32
 उद्बबहात्मनश्चैव मनः सदसदात्मकम् Ms.*
  1.14
 Bk.*
  14.18.-नि to destroy,  remove
 कृतः कृतार्थो$स्मि निबर्हितांहसा Śi.*
  1.29.

Apte 1890

English

 बृह् {c1c} {c6c} P. (बर्हति,  बृहति) 1 To grow,  increase,  expand. 
2 To roar. WITH उद् {1} to lift,  raise
 Ms. 1. 14
 Bk. 14. 88. 
नि to destroy,  remove
 Śi. 1. 29. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Monier Williams Cologne

English

 1. बृह् or वृह्,  cl.
  6. P.
  (Dhātup.   xxviii,  57) बृह॑ति
 वृह॑ति (pf.  बबर्ह,  वव॑र्ह
 fut. वर्क्ष्यति,  वर्हिष्यति
 वर्ढा,  वर्हिता
 aor.
  बर्हीत्,  अवृक्षत्
 ind.
 p.
  व्रिढ्वा,  वर्हित्वा,  वृ॑ह्य,  बर्हम्,  व॑र्हम्
 Ved.
   inf.
   वृहस्:
Pass.
  वृह्यते 
 aor.
  वर्हि), 
to tear,  pluck,  root up (without a prep.   only with मूलम्,  TS.
 
 Āpast.
 ) :
Caus.
  बर्ह॑यति (See नि-√ बृह्) :
Desid.
  विवृक्षति,  विवर्हिषति Gr.
 :
Intens.
  वरीवर्ढि,  वरीवृह्यते,  ib.

 2. बृह् or बृंह् cl.
  1. P.
  (Dhātup.   xvii,  85) बृंहति (also °ते,  ŚBr.
   and बृहति,  AV.
  
 pf.  बबर्ह,  AV.
  
 A.
  p.
  बबृहाण॑,  RV.
  ), 
to be thick,  grow great or strong,  increase (the finite verb only with a prep.  ) :
Caus.
  बृंहयति,  °ते (also written वृ°),  to make big or fat or strong,  increase,  expand,  further,  promote,  MBh.
  
 Kathās.
 
 Pur.
 
 Suśr.
 
 बर्हयति See सम्-√ बृह्:
Intens.
  बर्बृहत्,  बर्बृहि See उप-√ बृह्.

 3. बृह् prayer. See बृ॑हस्-पति.

 4. बृह् or बृंह् (also written वृह् or वृंह्). cl.
  1. P.
  (Dhātup.   xvii,  85) बृंहति (or बर्हति
 3. pl.
  pf.  Ā. बबृंहिरे,  Śiś.
  xvii,  31), 
to roar,  bellow,  trumpet (said of an elephant),  MBh.
  
 Hariv.
  &c.
  
 also cl.
  10. P.
  (Dhātup.   xxxiii,  95) to speak
to shine.

Monier Williams 1872

English

 बृह् 1. बृह्,  cl. 6. P. बृहति,  &c.,  to make
effort,  to raise,  &c. See rt. 1. वृह्।

 बृह् 2. बृह् (in the later literature written
वृह्,  see rt. 2. वृह्),  cl. 6. P. बृहति,  बृं-
हति,  बर्हितुम्,  Ved. to grow,  increase.

 3. बृह् in बृहस्-पति,  col. 2.

Macdonell

English

 बृह् bṛh,  prayer,  in bṛh-as-pati.

Apte Hindi

Hindi

बृह्
"भ्वा* पर* ,  ,  तुदा* पर* ,  " - -
"उगना,  बढ़ना,  फैलाना"

बृह्
"भ्वा* पर* ,  ,  तुदा* पर* ,  " - -
दहाड़ना

L R Vaidya

English

 bfh {% (I) vi. 1P (pres. बर्हति) %} to grow,  to increase,  to expand.With उद्-,  to raise up,  Bt.xiv.9.

 bfh {% (II) vi. 6P (pres. बृंहति) %} To grow,  to increase,  Bt.iii.49.

Lanman

English

 √1bṛh,  collateral form of √vṛh,  ‘pluck, ’ q. v.

 √2bṛh (bṛṃhati,  -te
 babárha
 bṛḍhá
caus. bṛṃháyati,  -te). be thick,  great, 
strong,  in bṛhánt,  q. v.
 caus. make great, 
strengthen.

 bṛ́h,  f. prayer,  conceived as a swelling and
filling of the heart in devotion. [√2bṛh.]

Kridanta Forms

Sanskrit

बृह् (बृ꣡हँ꣡ वृद्धौ बृहिँर् वृहिँर् वृद्धौ शब्दे च इत्येके - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  बर्हणम्
अनीयर् =  बर्हणीयः - बर्हणीया
ण्वुल् =  बर्हकः - बर्हिका
तुमुँन् =  बर्हितुम्
तव्य =  बर्हितव्यः - बर्हितव्या
तृच् =  बर्हिता - बर्हित्री
क्त्वा =  बर्हित्वा
ल्यप् =  प्रबृह्य
क्तवतुँ =  बृहितवान् - बृहितवती
क्त =  बृहितः - बृहिता
शतृँ =  बर्हन् - बर्हन्ती

बृह् (बृ꣡हूँ꣡ उद्यमने इत्येके - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् =  बर्हणम्
अनीयर् =  बर्हणीयः - बर्हणीया
ण्वुल् =  बर्हकः - बर्हिका
तुमुँन् =  बर्हितुम् / बर्ढुम्
तव्य =  बर्हितव्यः / बर्ढव्यः - बर्हितव्या / बर्ढव्या
तृच् =  बर्हिता / बर्ढा - बर्हित्री / बर्ढ्री
क्त्वा =  बर्हित्वा / बृढ्वा
ल्यप् =  प्रबृह्य
क्तवतुँ =  बृढवान् - बृढवती
क्त =  बृढः - बृढा
शतृँ =  बृहन् - बृहन्ती / बृहती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  बृह्
मूलधातुः:
   बृह
धात्वर्थः:
  वृद्धौ
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  बर्हति
अनुबन्धादिविशेषः:
  
टिप्पनी: वृह,  वृद्धौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (भ्वा०-पर०- अक०-सेट् ।) वर्हति । वृहिर्ध्वनर्द्ध्योरित्यने- नैवेष्टसिद्धेऽस्य पाठो वृद्धौ इरनुबन्धवर्ज्जनार्थः । किन्तु अनेनैवेष्टसिद्धे तत्र ऋद्धि ग्रहणं परत्रा- नुवृत्त्यर्थमेव । अयं धातुः कैश्चिन्य मन्यते । इति दुर्गादासः ॥

धातुः:
  बृह्
मूलधातुः:
   बृहिर्
धात्वर्थः:
  ध्वने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  बर्हति
अनुबन्धादिविशेषः:
  
टिप्पनी: वृह,  इ ध्वने । ऋद्धौ । सप्तमस्वरी ॥ (भ्वा०-पर०- अक०-सेट् ।) इ,  वृंह्यते । ववृंहिरे गजपतयः । इति माघः ॥ आत्मनेपदं प्रमादादिति वल्लभः ॥ ध्वनश्चेति हस्तिकर्त्तृकः । वृंहितं करिगर्जित- मित्यमरसिंहात् । वृंहितं करिगर्जायां शब्द- मात्रेऽपि कथ्यते । इति शब्दमहार्णवात् । कदाचिदन्यकर्त्तृकोऽपि । तेन श्रीहर्षचरिते सिंहवृंहितमिति बाणभट्टप्रयोगः । इति दुर्गा- दासः ॥

धातुः:
  बृह्
मूलधातुः:
   बृहू
धात्वर्थः:
  उद्यमने
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  वेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  बृहति
अनुबन्धादिविशेषः:
  
टिप्पनी: वृह,  श ऊ उद्यमे । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (तुदा०- पर०-अक०-वेट् ।) श,  वृहति । ऊ,  अवर्हीत् । अवृक्षत् । इति दुर्गादासः ॥

Grassman

German

 √bṛh,  dicht,  gross,  stark sein.
Mit úpa Intens.: jemandem [D.] den Arm [A.] fest anlegen,  ihn dicht umschlingen
 vgl. upabárhaṇa.
sám Caus. eng zusammenfügen,  eng verbinden mit [D.].
Stamm bṛh (siehe Part.).
Stamm des Intens. bárbṛh (betont nur {415, 5}):
-hat upa yā́ dós vīrā́ya {415, 5}.
-hi úpa vṛṣabhā́ya bāhúm {836, 10}.
Stamm des Caus. barhaya (vgl. barh):
-ā sám háriaśvāya āpī́n {547, 12}.
Part. bṛhát dicht,  stark gross (siehe für sich).
Part. Perf. babṛhāṇá stark,  dicht seiend:
-ásya ádres {395, 12}.
Verbale bṛ́h
in der Bedeutung „Gebet“ als Erhebung oder Concentrirung des Gemüthes in bṛ́has-páti = bráhmaṇas páti
 ebenso liegt es mit der Bedeutung „kräftig,  erhaben“ dem Superlativ bárhiṣṭha zu Grunde,  mit der gewöhnlichen Vokalsteigerung im Superl.

Burnouf

French

 *बृह् बृह्
 बृंह् बृंह्
 cf.  वृह्,  वृंह्।

Stchoupak

French

 १ बृह्-
 {%bṛṃhayati -te 
 bṛṃhita- %} -- augmenter,  faire
accroître,  agrandir,  fortifier 
 a. v. augmenté 
 fortifié 
 nt. v.
वृंहित-।

 २ बृह्-
 v. वृह्-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.