| YouTube Channel

बृंहकः-बृंहिका (bRMhakaH-bRMhikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“बृहि वृद्धौ शब्दे च”@} 2 3 अत्र शब्दः-गजशब्द एव, लोके तथैव प्रयोगात्।
‘बृहिर्--’ इति चन्द्रदुर्गौ।
‘… बृंहति बर्हति।
वृद्धौ, भाषार्थविषये बृंहयेत् बर्हयेदिति।।’ 4 इति देवः।
बृंहकः-बृंहिका, बृंहकः-बृंहिका, बिबृंहिषकः-षिका, बरीबृंहकः-हिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकदर्हतिवत् 5 ज्ञेयानि।
6 परिबृढः- 7 उपबृंहितः, 8 बर्हिः, 9 ब्रह्म।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(११२९)
02
=>
(१-भ्वादिः-७३६। अक। सेट्। पर।)
03
=>
[पृष्ठम्०९३१+ २६]
04
=>
(श्लो। १९८)
05
=>
(८६६)
06
=>
[[१। अत्रापि प्रभावभिधेये, ‘प्रभौ परिबृढः’ (७-२-२१) इति क्तप्रत्ययस्यानिट्त्वं तका- रस्य ढत्वं नकारहकारयोर्लोपश्च निपात्यते। अन्यत्र बृहितम् इत्येव। ‘बृंहितं = करिगर्जितम्।’ इति अमरः (२-८-१०७)।]]
07
=>
[[आ। ‘यानैरप्युपबृंहितो विहितवान् प्रातः प्रयातुं मनः।’ धा। का। १। ९२।]]
08
=>
[[२। ‘बृंहेर्नलोपश्च’ (द। उ। ९-३१) इतीसिप्रत्यये नलोपे रूपम्। पश्चात् गुणः। बर्हिः = वेद्यास्तरणम्।]]
09
=>
[[३। ‘बृंहिर्नोऽच्च’ (द। उ। ६-७४) इति मनिन्प्रत्यये धातूपधानकारस्य अकारे, पश्चाद् यणि रूपम्। ब्रह्म = परं तेजः, वेदश्च।]]