धातुः: क्षुध्
मूलधातुः: क्षुध
धात्वर्थः: बुभुक्षायाम्
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: क्षुध्यति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

क्षुधँ क्षुध  (अर्थः)  बुभुक्षायाम्
( क्षुध्यति चुक्षोघ क्षोद्धा ) इत्यादि (क्षुत्) सम्पदादित्वांत्क्विप् ( क्षुधितः ) इति "तदस्य सञ्जातम्'' इतीतचि 82

क्षुधँ क्षुध  बुभुक्षायाम् 
- क्षुध्यति  चुक्षोध  क्षोत्ता  क्षोत्स्यति  अक्षुधत्  क्षुत्  क्षुधा  क्षुधितः 84

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“क्षुध बुभुक्षायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> क्षोधकः-धिका, क्षोधकः-धिका, <a href="#foot_krm03">3</a> चुक्षुत्सकः-त्सिका, चोक्षुधकः-धिका;</li> <li> क्षोद्धा-द्ध्री, क्षोधयिता-त्री, चुक्षुत्सिता-त्री, चोक्षुधिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> क्षुध्यन् <a href="#foot_krm05">5</a> -न्ती, क्षोधयन्-न्ती, चुक्षुत्सन्-न्ती;</li> <li> -- क्षोत्स्यन्-न्ती-ती, क्षोधयिष्यन्-न्ती-ती, चुक्षुत्सिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- -- क्षोधयमानः, -- चोक्षुध्यमानः;</li> <li> -- क्षोधयिष्यमाणः, -- चोक्षुधिष्यमाणः;</li> <li> क्षुत्-क्षुध्-क्षुधौ-क्षुधः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm06">6</a> क्षुधितम्-तः, क्षोधितः, चुक्षुत्सितः, चोक्षुधितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> क्षुधः, <a href="#foot_krm08">8</a> क्षोधुकः, क्षोधः, चुक्षुत्सुः, चोक्षुधः;</li> <li> क्षोद्धव्यम्, क्षोधयितव्यम्, चुक्षुत्सितव्यम्, चोक्षुधितव्यम्;</li> <li> क्षोधनीयम्, क्षोधनीयम्, चुक्षुत्सनीयम्, चोक्षुधनीयम्;</li> <li> क्षोध्यम्, क्षोध्यम्, चुक्षुत्स्यम्, चोक्षुध्यम्;</li> <li> ईषत्क्षोधः-दुःक्षोधः-सुक्षोधः;</li> <li> -- -- क्षुध्यमानः, क्षोध्यमानः, चुक्षुत्स्यमानः, चोक्षुध्यमानः;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> क्षोधः, क्षोधः, चुक्षुत्सः, चोक्षुधः;</li> <li> क्षोद्धुम्, क्षोधयितुम्, चुक्षुत्सितुम्, चोक्षुधितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> क्षुत्-क्षुधा, क्षोधना, चुक्षुत्सा, चोक्षुधा;</li> <li> क्षोधनम्, क्षोधनम्, चुक्षुत्सनम्, चोक्षुधनम्;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> क्षुधित्वा <a href="#foot_krm12">12</a> क्षोधित्वा क्षोधयित्वा, चुक्षुत्सित्वा, चोक्षुधित्वा;</li> <li> सङ्क्षुध्य, प्रक्षोद्ध्य, प्रचुक्षुत्स्य, प्रचोक्षुध्य;</li> <li> क्षोधम् २, क्षुधित्वा २-क्षोधित्वा २, क्षोधम् २, क्षोधयित्वा, चुक्षुत्सम् २, चुक्षुत्सित्वा २, चोक्षुधम् २;</li> <li> चोक्षुधित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३१५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-११९०। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वम्। तेनाङ्गस्य गुणो न। चर्त्वम्। एवमेव सर्वत्र सन्नन्ते प्रक्रिया बोध्या।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[२। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः ङिद्वद्भावात् अङ्गस्य गुणो न। ‘शप्श्यनोर्नित्यम्’ (७-१-८१) इति नित्यं नुम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[आ। ‘शक्यन् गर्वमशक्यमानमनसाम् आस्विद्यदास्योऽक्रुधं क्षुध्यद्भक्तदमाप मालिकवरं शुद्धं स सिद्धेप्सितम्।।’ धा। का। २-६३। ‘का त्वमेकाकिनी भीरु निरन्वयजने वने। क्षुध्यन्तोऽप्यघसन् व्यालास्त्वामपालां कथं न वा।।’ भ। का। ५-६६।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘वसतिक्षुधोरिट्’ (७-२-५२) इति क्त्वानिष्ठयोः नित्यम् इट्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) लक्षणः कप्रत्ययः कर्तरि।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। ‘लषपत--’ (३-२-१५४) इत्यादिना विहितः उकञ् अस्यापीष्यते--इति क्षीरस्वामी।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [पृष्ठम्०३३०+ २२]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[१। ‘स्त्रियां क्तिन्’ (३-३-९४) इत्यधिकारे ‘सम्पदादिभ्यः क्विप्’ (वा। ३-३-९४) इति क्विप्, क्तिनोऽपवादः। ‘आपं चैव हलन्तानाम्’ इत्यनेन टाप्। ‘या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता।’ इति देवीमाहात्म्यम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[२। ‘वसतिक्षुधोरिट्’ (७-२-५२) इतीट् क्त्वायाम्। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[आ। ‘पवितोऽनुगुणैर्वातैः शीतैः पूत्वा पयोनिधौ। बभञ्जाध्युषितं भूयः क्षुधित्वा पत्रिभिर्वनम्।।’ भ। का। ९-३९।]]</li></ul>

क्षुध् (क्षु॒धँ꣡ बुभुक्षायाम् - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = क्षोधनम्
अनीयर् = क्षोधनीयः - क्षोधनीया
ण्वुल् = क्षोधकः - क्षोधिका
तुमुँन् = क्षोद्धुम्
तव्य = क्षोद्धव्यः - क्षोद्धव्या
तृच् = क्षोद्धा - क्षोद्ध्री
क्त्वा = क्षोधित्वा / क्षुधित्वा
ल्यप् = प्रक्षुध्य
क्तवतुँ = क्षुधितवान् - क्षुधितवती
क्त = क्षुधितः - क्षुधिता
शतृँ = क्षुध्यन् - क्षुध्यन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

क्षुधँ क्षुध बुभुक्षायाम्
- क्षुध्यति, अक्षुधत्, क्षोद्धा  उकञ् (द्र0 32154) इष्यते-क्षोधुकः  वसतिक्षुधोरिट् (7252) क्त्वानिष्ठयोः-क्षुधितः, क्षुधित्वा क्षोधित्वा, रलो व्युपधाद् (1226) इति वा कित्त्वम्  78

क्षुध - बुभुक्षायाम् (दिवा० पर० अक० अनि०) क्षुध्यति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಊಟವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸು

बुभुक्षायाम् (bubhukSAyAm)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)