| YouTube Channel

बुध्न (budhna)

 
शब्दसागरः
English
बुध्न
m.
 (-ध्नः)
1. The root of a tree.
2. The bottom of a vessel.
3. ŚIVA.
E.
 बुध् to know, Unādi
aff.
 नक्ः also ब्रध्न in the last sense.
Capeller Eng
English
बुध्न॑ (or बु॑ध्न)
m.
n.
 bottom, ground, depth, lowest
part, foot of a tree, root.
Yates
English
बुध्न (ध्नः) 1.
m.
 A root
Shiva.
Spoken Sanskrit
English
बुध्न budhna
m.
n.
 bottom
Wilson
English
बुध्न
m.
 (-ध्नः)
1 The root of a tree.
2 ŚIVA.
E.
 बुध to know, Uṇādi
aff.
 नक्
also व्रध्न.
Apte
English
बुध्नः [budhnḥ], 1 The bottom of a vessel
अर्वाग् बिलश्चमस ऊर्ध्व- बुध्नस्तस्मिन् यशो निहितं बिश्वरूपम् Bṛi.
Up.*
 2.2.3.
The foot of a tree
बुध्नानधुरवाग्भावभिया शुण्डाग्रमण्डलैः Śiva B.
The lowest part.
An epithet of Śiva. (Also बुध्न्य in the last sense).
The body.
Ved.
 The sky.
The stock of a musket (Mar. दस्ता)
सुकाष्ठोपाङ्गबुध्नं च Śukra. 4.128.
Apte 1890
English
बुध्नः 1 The bottom of a vessel.
2 The foot of a tree.
3 The lowest part.
4 An epithet of Śiva. (Also बुध्न्य in the last sense).
5 The body.
6 Ved. The sky.
Monier Williams Cologne
English
बुध्न॑ mn. (probably not connected with √ बुध्
but
cf.
Uṇ.
 iii, 5) bottom, ground, base, depth, lowest part of anything (as the root of a tree
&c.
 ),
RV.
AV.
ŚBr.
 (बु॑ध्न),
ŚrS.
ChUp.
the sky,
Nir.
the body, ib.
N.
 of a son of the 14th Manu,
VP.
often w.r. for बुध्न्य
बुध्न [cf. Gk.πυθμήν
Lat.
 fundus
Germ.
 bodam, bodem, Boden
Angl.Sax. botm
Eng.
 bottom. ]
Monier Williams 1872
English
बुध्न बुध्न, अस्, m. (said in Uṇādi-s. III.
5. to be fr. a form बुध् substituted for rt. बन्ध्,
but cf. rt. 1. बुध्), Ved. ground, base, basis [cf.
अद्रि-ब्°, अश्व-ब्°]
depth, lowest part
the bottom
of a vessel [cf. उच्चा-ब्°, ऊर्ध्व-ब्°]
the foot or
root of a tree
(according to Yāska) the sky
the
body
an epithet of Śiva
a Rudra (for बुध्न्य,
q. v.)
a wrong reading for ब्रध्न = व्रध्न
[cf. Zend bu-na, ‘bottom
’ Gr. βυθός, πυθ-μήν,
πύνδ-οξ, βθσσός, βόθρος
Lat. fundus
Old Ice-
land. bot-n
Angl. Sax. bytne, ‘the bottom of a
ship, ’ bot-m
Old Germ. bodam.]
—बुध्न-वत्,
आन्, अती, अत्, Ved. having a foot or basis.
Macdonell
English
बुध्न budh-ná,
m.
n.
 bottom, depth, lowest 🞄part
bottom of a vessel
foot of a tree
root.
Benfey
English
बुध्न बुध् + न,
m.
1. The root of a
tree.
2. Śiva
see बुध्। -- Cf. probably
A.S. bytne, the bottom of a ship.
Apte Hindi
Hindi
बुध्नः
पुं*
 - "बन्ध् + नक्, बुधादेशः"
बर्तन की तली
बुध्नः
पुं*
 - "बन्ध् + नक्, बुधादेशः"
पेड़ की जड़
बुध्नः
पुं*
 - "बन्ध् + नक्, बुधादेशः"
निम्नतम भाग
बुध्नः
पुं*
 - "बन्ध् + नक्, बुधादेशः"
शिव का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बुध्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಕ್ಷದ ಮೂಲ ಭಾಗ/ಮರದ ಬೇರು
निष्पत्तिः - > बन्ध (बन्धने) "नक्" बुधी आदेशश्च (उ० ३-५)
बुध्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾತ್ರೆಯ ತಳಭಾಗ
बुध्न
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ/ಪರಮೇಶ್ವ
विस्तारः - > "बुध्नो गिरिशमूलयोः" हेम०
L R Vaidya
English
buDna {% m. %} 1. The bottom of a vessel
2. the foot of a tree
3. an epithet of Śiva. (Also बुध्न्य in the last sense.)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शिरोनामाग्रं शिखरं मूलं बुध्नोंह्रि नाम च ।
-wordlist-
शिरोनामन् (क्ली), अग्र (क्ली), शिखर (क्ली), मूल (क्ली), बुध्न (पुं), अंह्रिनामन् (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अवाग्भाग
अवाग्भाग, बुध्न
अवाग्भागो भवेद् वुध्नः प्राग्रं तु शिखिरं शिरः ।
verse 2.1.1.181
page 0023
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: बुध्नः
Root: बुध्न
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ वृक्षमूलम्
Meaning(s):
⇒ Root
Shloka(s):
3|3|12|2 ► मूलं बुध्नोऽङ्घ्रिनामास्मादास्कन्धात्स्यात्प्रकाण्डकम्॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|12|2 ⇢ बुध्नः (बुध्न) (पुं) ⇒ Root ⇒ वृक्षमूलम्
➠ 3|3|12|2 ⇢ अङ्घ्रिनामाः (अङ्घ्रिनामन्) (पुं) ⇒ Root ⇒ वृक्षमूलम्
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बुध्नः,
पुं,
 (बध्नातीति । बन्धबन्धने “बन्धेर्व्रधिबधीच ।” उणा० ३ । ५ । इति नक् बुधादेशश्च ।)वृक्षमूलम् । इत्यमरः । २ । ४ । १२ ॥
(मूलदेशः ।अग्रभागः । यथा, अथर्व्ववेदे । २ । १४ । ४ ।“गृहस्य बुध्न आसीनास्ता इन्द्रो वज्रेणाधि-तिष्ठतु ।”)शिवः । यथा, --“निवेश्य बुध्ने चरणं स्मिताननागुरुं समारोढु मथोपचक्रमुः ।”इति हरविलासे राजशेस्वरः । इति भरतः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
बुध्न
पु०
 बन्ध--नक् बुधादेशः । १ मूले अमरः २ शिवे गरतः३ अन्तरीक्षे ऋ० ४ । १९ । ४ भाष्यम् । “पृथुबुध्नोदरा-कृतिः” वेदान्तप० । “अर्वाग्बिधश्चमस ऊर्द्ध्व बुधः” शा० भा०धृता श्रुतिः । निरुक्ते तु बुद्धा अस्मिन् धृता आप इतिअन्तरिक्षं बुध्नम्” तस्य निरुक्तिरुक्ता ।
Capeller
German
बुध्न॑ (o. बु॑ध्न)
m.
n.
 Boden, Grund, Tiefe,
Wurzel.
Grassman
German
budhná, m. [Cu. 〔329〕], Boden, Grund, das Unterste eines Gegenstandes [G.], mit dem Gegensatze ágra ({289, 7}
{937, 8}
{961, 6})
insbesondere 2〉 der Boden, auf dem Agni sich emporrichtet
3〉 die Tiefe der Gewässer (des Luftmeeres), in welcher der áhis budhnías seinen Sitz hat
4〉 bildlich der Boden, d. h. feste Grund des Reichthums (rāyás). — Vgl. a-budhná, áśva-budhna u. s. w.
-ás eṣām {24, 7} (vorher vánasya stū́pam), āsām (apā́m) {937, 8}
(kumārásya?) {961, 6}. — 2〉 {289, 7}. — 4〉 rāyás {96, 6}
{965, 3}.
-ám {315, 4} (neben kṣā́ma)
rájasas {52, 6}. — 2〉 {95, 8}. _{95, 9} (neben mahiṣásya dhā́ma).
-ā́t ságarasya {915, 4}. — 2〉 mahiṣásya {141, 3}.
-é rájasas {193, 3}
{297, 11}
tvacás {313, 14} (rájasas yónau)
apáām {903, 4}
ṛtásya {295, 7}. — 2〉 tápuṣas {273, 3}. 3〉 nadī́nām {550, 16}.
-éṣu 3〉 eṣaam {919, 5}.
Burnouf
French
बुध्न बुध्न
m.
 partie inférieure de qqc.
racine d'arbre.
Stchoupak
French
बुध्न-
m.
 ou nt. fond, sol, profondeur
partie inférieure d'un
récipient
-य- a. qui appartient aux régions profondes.