| YouTube Channel

बीभत्सनम् (bIbhatsanam)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“बध बन्धने”@} 2 ‘यत्तु बीभत्सते तत् स्याद् वैरूप्येऽर्थे बधेः सनि।।’ 3 इति देवः।
4 बीभत्सकः-त्सिका, 5 बीभत्सकः-त्सिका, 6 बीभत्सिषकः-षिका, 7 बाधकः-धिका
बीभत्सिता-त्री, बीभत्सयिता-त्री, बीभत्सिषिता-त्री, बाधयिता-त्री
-- बीभत्सयन्-न्ती, बीभत्सयिष्यन्-न्ती-ती
बीभत्समानः, बीभत्सयमानः, बीभत्सिषमाणः
बीभत्सिष्यमाणः, बीभत्सयिष्यमाणः, बीभत्सिषिष्यमाणः
8 बीभत्सितम्-तः-तवान्, बीभत्सितः, बीभत्सिषितः-तवान्
बीभत्सुः, 9 बीभत्सनः, बीभत्सयिषुः, बीभत्सिषुः
बीभत्सितव्यम्, बीभत्सयितव्यम्, बीभत्सिषितव्यम्
10 बीभत्सनीयम्, बीभत्सनीयम्, बीभत्सिषणीयम्
बीभत्स्यम्, बीभत्स्यम्, बीभत्सिष्यम्
ईषद्बीभत्सः-दुर्बीभत्सः-सुबीभत्सः
-- -- बीभत्स्यमानः, बीभत्स्यमानः, बीभत्सिष्यमाणः
बीभत्सः, बीभत्सः, बीभत्सिषः
बीभत्सितुम्, बीभत्सयितुम्, बीभत्सिषितुम्
बीभत्सा, बीभत्सयिषा, बीभत्सिषा
बीभत्सनम्, बीभत्सनम्, बीभत्सिषणम्
बीभत्सित्वा, बीभत्सयित्वा, बीभत्सिषित्वा
प्रबीभत्स्य, प्रबीभत्स्य, प्रबीभत्सिष्य
बीभत्सम् २, बीभत्सित्वा २, बीभत्सम् २, बीभत्सयित्वा २, बीभत्सिषम्
बीभत्सिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१०९६)
02
=>
(१-भ्वादिः-९७३। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १२०)
04
=>
[[२। ‘मान्बधदान्शान्भ्यो दीर्घश्चाभ्यासस्य’ (३-१-६) इत्यत्र ‘बधेर्वैरूप्ये’ इति वचनात् वैरूप्यार्थे स्वार्थे नित्यसनि, अभ्यासस्य इत्वे दीर्घे च, ‘एकाचो बशो भष्--’ (८-२-३७) इति भष्भावेन भकारे, धकारस्य चर्त्वे रूपम्। एवं सर्वत्र प्रक्रिया ज्ञेया।]]
05
=>
[[३। स्वार्थसन्नन्तात् ण्यन्ते ण्वुलि, ‘णेरनिटि’ (६-४-५१) इति णिलोपे रूपमेवम्।]]
06
=>
[[४। स्वार्थसन्नन्तादिच्छासनि रूपमेवम्। असरूपप्रत्ययत्वात् इच्छासन्नन्तस्यापि प्रयोग इष्टः। तदुक्तं भाष्ये (३-१-७) ‘सरूपः प्रत्ययो नेष्टः सन्नन्तान्न सनिष्यते।।’ इति।]]
07
=>
[[५। ‘अवयवे कृतं लिङ्गं समुदायस्य विशेषकं भवति।’ (भाष्यम्। ३-१-७) इति वचनात् बध इत्यत्रोक्तस्यानुदात्तेत्त्वस्य स्वार्थसनोऽभावे अर्थान्तरे बन्धनादिरूपे चुरादि- त्वमिति, तत्पक्षे ण्यन्तात् क्रमेण रूपाणि यथायथमूह्यानि।]]
08
=>
[[B। ‘स खल्वबीभत्सितवृत्तिरर्चां तवारभेतापि कृपां लभेत।।’ धा। का। २। ३८।]]
09
=>
[[६। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिको युच्।]]
10
=>
[पृष्ठम्०९१७+ २५]