| YouTube Channel

बीजम् (bIjam)

 
Apte
English
बीजम् [bījam], 1 Seed (fig. also), seedcorn, grain
अरण्य- बीजाञ्जलिदानलालिताः
Ku.*
 5.15
बीजाञ्जलिः पतति कीटमुखावलीढः
Mk.*
 1.9
R.*
 19.57
Ms.*
 9.33.
A germ, element.
Origin, source, cause
बीजप्रकृतिः
Ś.*
 1.1 (v. l. ).
Semen virile
यदमोघमपामन्तरुप्तं बीजमज त्वया
Ku.*
 2.5, 6.
The seed or germ of the plot of a play, story
&c.
see S. D.* 318.
Marrow.
Algebra.
The mystical letter forming the essential part of theMantra of a deity.
Truth, divine truth.
A receptacle, place of deposit.
Calculation of primary germs.
Analysis.
The position of the arms of a child at birth. -जः The citron tree. (बीजाकृ means
To sow with seed
व्योमनि बीजाकुरुते
Bv.*
 1.98.
To plough over after sowing).
Comp.
 -अक्षरम् the first syllable of a Mantra. -अङ्कुरः a seed-shoot, first shoot
अपेक्षते प्रत्ययमुत्तमं त्वां बीजाङ्कुरः प्रागुदयादिवाम्भः
Ku.*
 3.18
Pt.*
 1.223. (-रौ) seed and sprout. ˚न्यायः the maxim of seed and sprout
see under न्याय. -अङ्घ्रिकः a camel. -अध्यक्षः an epithet of Śiva. -उपहारिणी a witch. -अम्लम् the fruit of Spondias Magnifera (Mar. कोकंबी). -अर्थ
a.
 desirous of procreation. -अश्वः a stallion. -आढ्यः, -पूरः, -पूरकः the citron tree. (-रम्, -रकम् the fruit of citron. -उत्कृष्टम् good seed
अबीज- विक्रयी चैव बीजोत्कृष्टं तथैव च
Ms.*
 9.291. -उदकम् hail.-उप्तिः
f.
 sowing seed. ˚चक्रम् a kind of astrological diagram for indicating good or bad luck following on the sowing of seed. -कर्तृ
m.
 an epithet of Śiva. -कृत्
a.
 producing semen. (n. ) an aphrodisiac.
कोशः, कोषः the seed-vessel.
the seed-vessel of the lotus. (-शी) a pod, legume. -क्रिया algebraic operation or solution.
गणितम् analysis of primary causes.
the science of Algebra.
N.
 of the 2 nd part of सिद्धान्तशिरोमणि.-गर्भः Trichosanthes Dioeca (Mar. पडवळ). -गुप्तिः
f.
 a pod, legume. -दर्शकः a stage-manager. -द्रव्यम् primary or original matter. -धान्यम् coriander (Mar. धने).-निर्वापणम् sowing seed. -न्यासः making known the germ of the plot of a play. -पादपः Semecarpus Anacardium (Mar. बिब्बा). -पुरुषः the progenitor of a family. -पुष्पः, -पूरणः the citron tree
Rām.*
 2.91.3.-पुष्पिका Andropogon Saccharatus (Mar. जोंधळा, ऊंस).-पेशिका the scrotum. -प्रदः a procreator, generator.-प्रभावः the power of the seed
यस्माद्बीजप्रभावेण तिर्यग्जा ऋषयो$भवन्
Ms.*
 1.72. -प्ररोहिन् a, growing from seed.-प्रसूः the earth. -फलकः the citron tree. -मतिः
f.
 a mind capable of analysis, the power of penetrating into the very first principles. -मन्त्रः a mystical syllable with which a Mantra begins. -मातृका the pericarp of a lotus. -मात्रम् only as much as is required for seed (for the preservation of a family). -रत्नम् a kind of seed. -रुहः grain, corn.
वपनम् a field.
the act of sowing seed. -वरः a kidney-bean (Mar. उडीद).
वापः a sower of seed
an agriculturist (कृषीवल)
कालं प्रतीक्षस्व सुखोदयस्य पङ्क्तिं फलानामिव बीजवापः
Mb.
 * 3.34. 19.
sowing seed. -वाहनः an epithet of Śiva. -सूः The earth. -सेक्तृ
m.
 a procreator, progenitor
cf.
Ms.*
 9.51 (com. ) -स्नेहः the Palāśa tree (Mar. पळस).-हरा, -हारिणी a witch.
Apte Hindi
Hindi
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
"बीज, बीज का दाना, अनाज"
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
"जीवाणु, तत्त्व"
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
"मूल, स्रोत, कारण"
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
"वीर्य, शुक्र"
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
"किसी नाटक की कथावस्तु का बीज, कहानी आदि"
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
गूदा
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
बीजगणित
बीजम्
नपुं*
 - वि + जन् + ड उपसर्गस्य दीर्घः बवयोरभेदः
बीजमंत्र
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
"बीज, बीज का दाना"
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
"बीजाणु, तत्त्व"
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
"मूल, स्रोत"
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
वीर्य
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
कथावस्तु का बीज
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
बीजगणित
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
सचाई
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
आशय
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
प्राथमिक जननाणु का संकलक
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
विश्लेषण
बीजम्
नपुं*
 - "वि+जन्+ड, उपसर्गस्य दीर्घः"
जन्म के समय शिशु के हाथों की मुद्रा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बीजम्
noun
कस्यापि कार्यस्य कृते चिन्तनादीनां कृते वा यः प्रेरयति।
"मनोहरस्य व्यवहारेण शीलायाः मनसि घृणायाः बीजानि उत्पन्नानि।"
Synonyms:
 बीजम्, बीजकम्, वपनम्, रोहिः
noun
पुष्पवृक्षाणां धान्यादीनां फलानां वा सः भागः यस्मात् तादृशाः एव नूतनाः वृक्षाः धान्यं वा उत्पाद्यते।
"कृषकः क्षेत्रे गोधूमानां बीजं वपति।"
Synonyms:
 बीजम्, अष्टिः
noun
फलस्य कठिनावरणयुक्तं बृहद्बीजम्।
"आम्रं खादित्वा तेन बीजं रोपितम्।"
Synonyms:
 वीर्यम्, शुक्रम्, धातुः, तेजः, रेतः, बीजम्
noun
पुरुषशरीरस्थः सन्ततिनिर्माणे आवश्यकः रसाद्यननुरुपकार्यकरणशक्तिवान् चरमधातुः
"वृष्यं वीर्यं वर्धयति"
Synonyms:
 बीजम्, बीजकम्, वपनम्
noun
अन्नस्य दलम्।
" व्याधः वृक्षस्य अधस्तात् बीजानि विकीर्णवान्।"
Synonyms:
 तत्वम्, मूलवस्तू, मूलम्, भूतम्, बीजम्, अभिभूतम्, मात्रम्, विषयः, तन्मात्रम्, अवयवः
noun
जगतः मूलकारणम्।
"साङ्ख्यदर्शनस्य मते पञ्चविंशति तत्वानि सन्ति।"
Tamil
Tamil
பீ3ஜம் : விதை, உயிர் அணு, மந்திரத்தின் முக்கிய எழுத்து, வீர்யம், ஆரம்பம், தொடக்கம்.