| YouTube Channel

बाहुकः (bAhukaH)

 
Apte Hindi
Hindi
बाहुकः
पुं*
 - बाहु + कै + क
बन्दर
बाहुकः
पुं*
 - बाहु + कै + क
कर्कोटक के द्वारा बौना बना दिये जाने पर नल का बदला हुआ नाम
Tamil
Tamil
பா3ஹுக: : குரங்கு, நள மகாராஜா பூண்ட பெயர்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बाहुकः,
पुं,
 नलराजा । तत्पर्य्यायः । पुण्यश्लोकः२ अश्ववित् ३ नैषधः ४ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(पुष्करेण हृतराज्यो हि नलः ग्रहवैगुण्यात्विपिने दमयन्तीमपहाय प्रगच्छन् दावानल-परीतमनलभयादाक्रोशन्तं कर्कोटकनामानंनागमवलोक्य तत उद्धृतवान् । अथ प्रसन्न-स्यास्य पन्नगस्योपदेशात् ऋतुपर्णस्य राज्ञोनगरं गत्वा बाहुक इत्यभिहितस्तस्यैव राज्ञःघोटकपरिचर्य्यायां नियुक्तोऽभवत् । यदुक्तंमहाभारते । ३ । ६७ । १-७ ।“तस्मिन्नन्तर्हिते नागे प्रययौ नैषधो नलः ।ऋतुपर्णस्य नगरं प्राविशद्दशमेऽहनि ॥
स राजानमुपातिष्ठत् बाहुकोऽहमितिब्रुवन् ।अश्वानां वाहने युक्तः पृथिव्यां नास्ति मत्समः ॥
अर्थकृच्छ्रेषु चैवाहं प्रष्टव्यो नैपुणेषु च ।अन्नसंस्कारमपि च जांनाम्बन्यैर्विशेषतः ॥
यानि शिल्पानि लोकेऽस्मिन् यच्चैवान्यत् सुदु-ष्करम् ।सर्व्वं यतिष्ये तत् कर्त्तुमृतुपर्ण ! भरस्व माम् ॥
ऋतुपर्ण उवाच ।वस बाहुक ! भद्रन्ते सर्व्वमेतत् करिष्यसि ।शीघ्रयाने सदा बुद्धिर्ध्रियते मे विशेषतः ॥
स त्वमातिष्ठ योगं तं येन शीघ्रा हया मम ।भवेयुरश्वाध्यक्षोऽसि वेतनं ते शतं शताः ॥
त्वामुपस्थास्यतश्चव नित्यं वार्ष्णेयजीवलौ ।एताभ्यां रंस्यसे सार्द्धं वस वै मयि बाहुक ! ॥
”कौरव्यकुलोद्भवो नागभेदः । यथा महा-भारते । १ । ५७ । १३ ।“बाहुकः शृङ्गवेरश्च धूर्त्तकः प्रातरातकौ ।कौरव्यकुलजास्त्वेते प्रविष्टा हव्यबाहनम् ॥
”)