बार्हस्पत्य (bArhaspatya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 बार्हस्पत्य mfn.
   (-त्यः-त्या-त्यं) Relating to Brihaspatī.
	 m.
  (-त्यः)
	 1. A pupil
of him. 
	 2. A materialist.
	 n.
  (-त्यं) The constellation Pushyā.

Capeller Eng

English

 बार्हस्पत्य॑ a.
  = prec.
 

Spoken Sanskrit

English

 
   बार्हस्पत्य  bArhaspatya  m.
   infidel   
   बार्हस्पत्य  bArhaspatya  m.
   materialist    
   बार्हस्पत्य  bArhaspatya  n.
   ethics morality    

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

बार्हस्पत्य [bārhaspatya],  a.
  [बृहस्पति-यक्] Relating to Bṛihaspti.

त्यः A pupil of Bṛihaspati
 Bhāg.*
  11.23.2.

A follower of Bṛihaspati who taught the rankest form of materialism,  a materialist.

An epithet of Agni.

An infidel,  materialist.

त्यम् The constellation Puṣya. 

Morality,  ethics
 the अर्थशास्त्र of Bṛihaspati.-त्याः N.
  of a school of the writers on the science of Government mentioned by Kauṭilya
 Kau. A.
 1.15.

Apte 1890

English

 बार्हस्पत्य a. [बृहस्पति-यक्] Relating to Bṛhaspati. 
त्यः 1 A pupil of Bṛhaspati. 
2 A follower of Bṛhaspati who taught the rankest form of materialism,  a materialist. 
3 An epithet of Agni. 
त्यं 1 The constellation Puṣya. 
2 Morality. 

Monier Williams Cologne

English

 बार्हस्—पत्य॑ mfn.
   id.,  AV.
   &c.
   &c.
   (with भ or नक्षत्र n.
  the constellation Puṣya,  Sūryas.
 
 with मान n.
  ‘Jupiter's measure’,  a method of reckoning time,  ib.)

 बार्हस्—पत्य॑ m.
  patr. fr.
  Bṛhas-pati (N.  of Saṃyu,  Agni,  Tapur-mūrdhan,  Bharad-vāja),  TS.
 
 ŚBr.
  
 Nir.
  &c.
  

 a pupil of B°,  BhP.
  

 an infidel,  materialist,  ib.
 Hariv.
 

 बार्हस्—पत्य॑ n.
  the Artha-śāstra of B°,  ethics morality,  Lalit.
  

 N.
  of various Sāmans,  ĀrṣBr. 

Monier Williams 1872

English

 बार्हस्पत्य,  अस्,  ती,  अम्,  relating to or coming
from Bṛhas-pati
 (अस्),  m. a pupil of Bṛhas-pati
an infidel,  a materialist
 an epithet of Śamyu
 of
Agni
 of Tapur-mūrdhan
 of Bharad-vāja
 (अम्), 
n.,  scil. भ or नक्षत्र,  the constellation Puṣya
the Artha-śāstra of Bṛhas-pati,  ethics,  morality
बार्हस्पत्यम् मानम्,  ‘Jupiter's measure of
time, ’ a method of reckoning time.
—बार्हस्पत्य-
ज्योतिर्-ग्रन्थ,  अस्,  m.,  N. of a work mentioned
in Raghu-nandana's Saṃskāra-tattva.
—बार्हस्प-
त्य-तन्त्र,  अम्,  n.,  N. of a Tantra mentioned in
the Ānanda-laharī.

Apte Hindi

Hindi

बार्हस्पत्य
वि* - बृहस्पति + यक्
बृहस्पति से संबद्ध रखने वाला

बार्हस्पत्यः
पुं*
  - -
बृहस्पति का शिष्य

बार्हस्पत्यः
पुं*
  - -
"भौतिकबाद के उग्ररूप के शिक्षक बृहस्पति का अनुयायी,  भौतिकवादी"

बार्हस्पत्यम्
नपुं*
   - -
पुण्यनक्षत्र

Shabdartha Kaustubha

Kannada

बार्हस्पत्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಸ್ತಿಕ/ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುವವನು
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > बार्हस्पत्यं बृहस्पतिना प्रोक्तं शास्त्रमधीयमानत्वेनास्त्यस्य
विस्तारः - > ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಚಾರ್ವಾಕಮತಪ್ರವರ್ತಕನಾದುದರಿಂದ ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೆಲ್ಲರು ನಾಸ್ತಿಕರು.
बार्हस्पत्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಿಂದ ಹೆಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸ್ತ್ರ
निष्पत्तिः - > "ण्यः (४-३-१०१)
व्युत्पत्तिः - > बृहस्पतिना प्रोक्तम्
बार्हस्पत्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಕಾರ್ಯ/ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಧರ್ಮ
निष्पत्तिः - > "यक्" (५-१-१२८)
व्युत्पत्तिः - > बृहस्पतेः कर्म

L R Vaidya

English

 bArhaspatya {% (I) a. (f. त्या) %} Relating to Bṛihaspati.

 bArhaspatya {% (II) m. %} 1. A pupil of Bṛihaspati
 2. a materialist
 3. a follower of Bṛihaspati who taught a forn of materialism.

 bArhaspatya {% (III) n. %} The constellation Pushya.

Indian Epigraphical Glossary

English

 bārhaspatya (IA 11),  name of a reckoning.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 बार्हस्पत्य n. (nach dem Ko. m.!?) ° = बृहस्पतीनां समूह,  S I,  411,  2.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वैशेषिकः स्यादौलूक्यो बार्हस्पत्यस्तु नास्तिकः ॥ ८६२ ॥
चार्वाको लौकायतिकश्चैते षडपि तार्किकाः ।
-wordlist-
 
वैशेषिक (पुं),  औलूक्य (पुं),  बार्हस्पत्य (पुं),  नास्तिक (पुं),  चार्वाक (पुं),  लौकायतिक (पुं),  तार्किक (पुं)

Mahabharata

English

Bārhaspatya (= Bārhaspata). § 537 (Rāma-Rāvaṇa-y.): III,  285,  16370 (Vārhaspatyaṃ vidhiṃ kṛtvā).--§ 608 (Karṇap.): VIII,  46,  2149 (Vārhaspatyaḥ…mahā-vyūhaḥ). --§ 641 (Rājadh.): XII,  59,  2205 (Vārhaspatyaṃ yad ucyate,  i.e. the abridgement of Bāhudantaka,  which was undertaken by Bṛhaspati).--§ 746 (Ānuśāsan.): XIII,  76,  †3688 (Vārhaspatyaṃ vākyam).

पुराणम्

English

बार्हस्पत्य / BĀRHASPATYA. The Nītiśāstra of brahmā. bṛhaspati condensed and codified the laws of Ethics by brahmā. This was compiled by bṛhaspati. This book contains three thousand chapters. Mention is made about this Book in mahābhārata,  śānti Parva,  Chapter 59,  Stanza 84.

Vedic Reference

English

 Bārhas-patya,  ‘descendant of Bṛhaspati, ’ is the patronymic
of the mythical Śaṃyu.^1
1) Taittirīya Saṃhitā,  ii. 6,  10,  1
 v. 2,  6,  4
 Satapatha Brāhmaṇa,  i. 9, 
1,  24
 Nirukta,  iv. 21,  etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 बार्हस्पत्यः,  पुं,
   (बार्हस्पत्यं बृहस्पतिप्रोक्तं शास्त्रंअधीयमानत्वेनास्त्यस्येति । अर्श आदित्वा-दच् ।) नास्तिकः । यथा,  हेमचन्द्रः ।“स्याद्वादवाद्यार्हतः स्याच्छून्यवादी तु सौगतः ।नैयायिकस्त्वक्षपादो योगः सांख्यस्तु कापिलः ॥
वैशेषिकः स्यादौलूक्यो बार्हस्पत्यस्तु नास्तिकः ।चार्व्वाको लौकायतिकश्चैते षडपि तार्किकाः ॥
”(बृहस्पतिना प्रोक्तमिति । बृहस्पति + ण्यः ।)नीतिशास्त्रे,  क्ली । इति केचित् ॥
 बृहस्पतेरिद-मिति वा । बृहस्पति + “दित्यदित्यादित्यपत्यु-त्तरपदाण् ण्यः ।” ४ । १ । ८५ । इति ण्यः ।)बृहस्पतिसम्बन्धिनि,  त्रि ॥

Capeller

German

 बार्हस्पत्य॑ dass.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.