| YouTube Channel

बाणिज्य (bANijya)

 
शब्दसागरः
English
बाणिज्य nf. (-ज्यं-ज्या) Trade, traffic, commerce.
E.
 बणिज् a trader, with
ष्यञ्
aff.
or बाणिज् the same,
aff.
 यत् ।
Yates
English
बाणिज्य (ज्यः-ज्या) 1.
m.
f.
 Trade.
Wilson
English
बाणिज्य
mf. (-ज्यं-ज्या) Trade, traffic, commerce.
E.
 बणिज् a trader, with ष्यञ्
aff.
 or बाणिज् the same,
aff.
 यत्.
Monier Williams 1872
English
बाणिज्य, अम्, n. merchandize, trade, traffic, com-
merce.
Benfey
English
बाणिज्य बाणिज्य, i. e. बणिज् + य,
n.
Trade, Hit. 46, 14 (°येन, for traffic).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बा(वा)णिज्यं,
क्ली,
 (बणिजो भावः कर्म्म वा । बणिज्+ ष्यञ् ।) वैश्यवृत्तिभेदः । इत्यमरः ॥
बणिजःकर्म्म भावो वा । बाणिज्येत्यपि दृश्यते । इतिभरतः ॥
तत्पर्य्यायः । सत्यानृतम् २ बाणिज्या ३बणिक्पथः ४ । इति जटाधरः ॥
(यथा, मार्कण्डेये । ५१ । ५४ ।“कृष्यां बाणिज्यलाभे च शान्तिं कुर्व्वन्तु मेसदा ॥
”)क्रयविक्रयरूपस्य तस्य विवरणादि यथा, --“मानेन तुलया वापि योऽशमष्टमकं हरेत् ।दण्डं स दाप्यो द्विशतं वृद्धौ हानौ च कल्पि-तम् ॥
”यः पुनर्बणिक् ब्रीहिकार्पासादेः पण्यस्याष्टम-मंशं कूटमानेन कूटतुलया वान्यथापहरत्यसौपणानां द्विशतं दण्डनीयः । अपहृतस्य पुन-र्द्रव्यस्य वृद्धौ हानौ च दण्डस्यापि वृद्धिहानीकल्प्ये ॥
“भेषजस्नेहलवणगन्धधान्यगुडादिषु ।पण्येषु प्रक्षिपन् हीनं पणान् दाप्यस्तु षोडश ॥
”मेषजमौषधद्रव्यं स्नेहो घृतादिः गन्धद्रव्यमुशी-रादि आदिशब्दाद्धिङ्गुमरिचादि । एतेष्वसार-द्रव्यं विक्रयार्थं मिश्रयतः षोडशपणो दण्डः ॥
किञ्च ।“मृच्चर्म्ममणिसूत्रायःकाष्ठवल्कलवाससाम् ।अजातौ जातिकरणे विक्रेयाष्टगुणो दमः ॥
”न विद्यते बहुमूल्या जातिर्यस्मिन् मृच्चर्म्मादिकेतदजातिः तस्मिन् जातिकरणे विक्रयार्थं गन्ध-वर्णरसान्तरसञ्चारणेन बहुमूल्यजातीयसादृश्य-सम्पादने यथा मल्लिकामोदसञ्चारणेन मृत्ति-कायां सुगन्धामलकमिति । मार्जारचर्म्मणिवर्णोत्कर्षापादनेन व्याघ्रचर्म्मेति स्फटिकमणौवर्णान्तरकरणेन पद्मराग इति कार्पासिके सूत्रेगुणोत्कर्षाधानेन पट्टसूत्रमिति कार्ष्णायसेवर्णोत्कर्षाधानेन रजतमिति विल्वकाष्ठे चन्द-नामोदसञ्चारणेन चन्दनमिति कक्कोले त्वगाख्यंलवङ्गमिति कार्पासिके वाससि गुणोत्कर्षा-धानेन कौशेयमिति विक्रेयस्यापादितस्य दृश्य-मृच्चर्म्मादेः पण्यस्याष्टगुणो दण्डो वेदितव्यः ॥
“समुद्गपरिवर्त्तञ्च सारभाण्डञ्च कृत्रिमम् ।आधानं विक्रयं वापि नयतो दण्डकल्पना ॥
भिन्ने पणे तु पञ्चाशत् पणे तु शतमुच्यते ।द्विपणे द्बिशतो दण्डो मूल्यवृद्धौ च वृद्धिमान् ॥
”मुद्गं पिधानं मुद्गेन सह वर्त्तत इति समुद्गंकरण्डकम् । परिवर्त्तनं व्यत्यासः । योऽन्यदेवमुक्तानां पूर्णं करण्डकं दर्शयित्वा हस्तलाघवे-नान्यदेव स्फटिकानां पूर्णकरण्डकं समर्पयतियश्च सारं भाण्डं कस्तूरिकादिकं कृत्रिमं कृत्वाविक्रयमाधिं वा नयति तस्य दण्डकल्पना वक्ष्य-माणा वेदितव्या । कृत्रिमकस्तूरिकादेर्मूल्य-भूते पणे भिन्ने न्यूने न्यूनपणमूल्यमिति । यावत्त-स्मिन् कृत्रिमे विक्रीयते पञ्चाशत्पणो दण्डःपणमूल्ये पुनः शतं द्बिपणमूल्ये द्बिशतो दण्डइत्येवं मूल्यवृद्धौ दण्डवृद्धिरुन्नेया ॥
* ॥
बणिजःप्रत्याह ।“सम्भूय कुर्व्वतामर्घं सबाधङ्कारुशिल्पिनाम् ।अर्घस्य ह्रासं वृद्धिं वा जानतां दम उत्तमः ॥
”राजनिरूपितार्घस्य ह्रासं वृद्धिं वा जानन्तो-ऽपि बणिजः सम्भय मिलित्वा कारूणां रजका-दीनां शिल्पिनां चित्रकरादीनां सबाधं पीडा-करमर्घान्तरं लाभलोभात् कुर्व्वन्तः पणसहसंदण्डनीयाः ॥
* ॥
किञ्च ।“सम्भूय बणिजां पण्यमनर्घेणोपरुन्धताम् ।विक्रीणतां वा विहितो दण्ड उत्तमसाहसः ॥
”ये पुनर्बणिजो मिलित्वा देशान्तरादागतंपण्यमनर्घण हीनमूल्येन प्रार्थयमाना उप-रुन्धन्ति महार्घण वा विक्रीणते तेषामुत्तम-साहसो विहितो दण्ड्यो मन्वादिभिः ॥
* ॥
केनपुनरर्घेण पणितव्यमित्याह ।“राजनि स्थाप्यते योऽर्घः प्रत्यहं तेन विक्रयः ।क्रयो वा निस्रवस्तस्माद्बणिजां लाभकृत् स्मृतः ॥
”राजनि सन्निहिते सति यस्तेनार्घः स्थाप्यतेनिरूप्यते तेनार्घेण प्रतिदिनं क्रयो विक्रयो वाकार्य्यः । निर्गतः स्रषो निस्रवोऽवशेषः तस्मा-द्राजनिरूपिताद्यो निस्रवः स एव बणिजांलाभकारी न पुनः स्वच्छन्दपरिकल्पितात् ।मनुना चार्घ्यकरणे विशेषो दर्शितः ।“पञ्चरात्रे पञ्चरात्रे पक्षे मासे तथा गते ।कुर्व्वीत चैषां प्रत्यक्षमर्घसंस्थापनं नृप ! ॥
”इति ।किञ्च ।“स्वदेशपण्ये च शतं बणिक् गृह्णीत पञ्चकम् ।दशकं पारदेश्ये तु यः सद्यः क्रयविक्रयी ॥
”स्वदेशप्राप्तपण्यं गृहीत्वा यो विक्रीणीतेऽसौपञ्चकं शतं पणशते पणपञ्चकं लाभं गृह्णीयात् ।परदेशप्राप्ते पुनः पण्ये शतपणमृल्ये दशपणान्लाभं गृह्णीयात् । यस्य पण्यग्रहणदिवस एवविक्रयः सम्पद्यते । यः पुनः कालान्तरेऽपिविक्रीणीते तस्य कालोत्कर्षवशाल्लाभोत्कर्षःकल्प्यः । एवञ्च यथार्घे निरूपिते पणशतेपञ्चपणो लाभो भवति तथैवार्घे राज्ञा स्वदेश-पण्यविषये स्थापनीयः ॥
* ॥
परदेशपण्येअर्घनिरूपणप्रकारमाह ।“पण्यस्योपरि संस्थाप्य व्ययं पण्यसमुद्भवम् ।अर्घोऽनुग्रहकृत् कार्य्यः क्रेतुर्विक्रेतुरेव च ॥
”देशान्तरादागते पण्ये देशान्तरगमनप्रत्या-गमनभाण्डग्रहणशुल्कादिस्थानेषु यावानुप-युक्तोऽर्थस्तावन्तमर्थं परिगणय्य पण्यमूल्येन सहमेलयित्वा यथा पणशते दशपणो लाभः सम्प-द्यते तथा क्रेतृविक्रे त्रोरनुग्रहकार्य्योऽर्घो राज्ञास्थापनीयः ॥
* ॥
प्रासङ्गिकं परिसमाप्याधुनाविक्रीयासम्प्रदानम्प्रक्रमते । तत्स्वरूपं नारदे-नाभिहितम् ।“विक्रीय पण्यं मूल्येन क्रेतुर्यन्न प्रदीयते ।विक्रीयासम्प्रदानं तद्विवादपदमुच्यते ॥
”तत्र विक्रेयद्रव्यस्य चराचरभेदेन द्बैविध्यमभि-धाय पुनः षड् विधत्वं तेनैव प्रत्यपादि ।“लोकेऽस्मिन् द्विविधं पण्यं जङ्गमं स्थावरंतथा ।षड्विधस्तस्य तु बुधैर्दानादानविधिः स्मृतः ॥
गणिकं तुलिमं मेयं क्रियया रूपतः श्रिया ॥
”इति ॥
गणिकं क्रमुकफलादि । तुलिमं कुङ्कुमादि ।मेयं शाल्यादि । क्रियया वाहदोहादिरूपयो-पलक्षितमश्वमहिष्यादि । रूपतः पण्याङ्ग-नादि । श्रिया दीप्त्या मरकतपद्मरागादि ॥
* ॥
इत्येतत् षट्प्रकारमपि पण्यं विक्रीयासंप्रय-च्छतो दण्डमाह ।“गृहीतमूल्यं यः पण्यं क्रेतुर्न्नैव प्रयच्छति ।सोदयं तस्य दाप्योऽसौ दिग्लाभं वा दिगागते ॥
”गृहीतं मूल्यं यस्य पण्यस्य विक्रेत्रा तद्गृहीत-मूल्यं तद्यदि विक्रेत्रा प्रार्थयमानाय स्वदेश-बणिजे क्रेत्रे न समर्पयति । तच्च पण्यं यदिक्रयकाले बहुमूल्यं सत् कालान्तरेऽल्पमूल्येनैवलभ्यते तदार्घह्रासकृतो य उदयो वृद्धिः पण्यस्यस्थावरजङ्गमात्मकस्य तेन सहितं पण्यं विक्रेताक्रेत्रे दापनीयः । यदा मूल्यह्रासकृतः पण्य-स्योदयो नास्ति किन्तु क्रयकाले यावदेव यतोमूल्यस्येयत्पण्यमिति प्रतिपन्नं तावदेव तदातत् पण्यमादाय तस्मिन् देशे विक्रीणानस्य योलाभस्तेनोदयेन सहितं द्विकं त्रिकमित्यादिप्रतिपादितवृद्धिरूपोदयेन वा सहितं क्रेतृ-वाञ्छावशाद्दापनीयः ॥
* ॥
यथाह नारदः ।“अर्घश्चेदवहीयेत सोदयं पण्यमावहेत् ।स्थानिनामेष नियमो दिग्लाभं दिग्विचारिणाम् ॥
”इति ॥
यदा त्वर्घमहत्त्वेन पण्यस्य न्यूनभावस्तदातस्मिन् पण्ये वस्त्रगृहादिके य उपभोगःतदाच्छादनसुखनिवासादिरूपो विक्रेतुस्तत्-सहितं पण्यमसौ दाप्यः । यथाह नारदः ।“विक्रीय पण्यं मूल्येन यः क्रेतुर्न प्रयच्छति ।स्थावरस्य क्षयं दाप्यो जङ्गमस्य क्रियाफलम् ॥
”इति ॥
विक्रेतुरुपभोगः क्षय उच्यते । क्रेतुः सम्बन्धि-त्वेन क्षीयमाणत्वान्न पुनः कुड्यपातशस्यघाता-दिरूपः । तस्य तु ।“उपहन्येत वा पण्यं दह्येतापह्रियेत वा ।विक्रेतुरेव सोऽनर्थो विक्रीयासंप्रयच्छतः ॥
”इत्यनेनोक्तत्वात् ।यदा त्वसौ क्रेता देशान्तरात् पण्यग्रहणार्थ-मागतस्तदा तत् पण्यमादाय देशान्तरे विक्री-णानस्य यो लाभस्तेन सहितं पण्यं विक्रेताक्रेत्रे दापयितव्यः । अयञ्च क्रीतपण्यसमर्पण-नियमोऽनुशयाभावे द्रष्टव्यः । सति त्वनुशयेक्रीत्वा विक्रीय वा किञ्चिदित्यादि मनूक्तंवेदितव्यम् ॥
* ॥
किञ्च ।“विक्रीतमपि विक्रेयं पूर्व्वक्रेतर्य्यगृह्णति ।हानिश्चेत् क्रेतृदोषेण क्रेतुरेव हि सा भवेत् ॥
”यदा पुनर्जातानुशयः क्रेता पण्यं न जिघृक्षतितदा विक्रीतमपि पण्यं अन्यत्र विक्रे यम् । यदापुनर्विक्रेत्रा दीयमानं क्रेता न गृह्णाति तच्चपण्यं राजदैविकेनोपहतं तदा क्रेतुरेवासौहानिर्भवेत् । पण्याग्रहणरूपेण क्रेतृदोषेणनाशितत्वात् ॥
* ॥
अपि च ।“राजदैवोपघातेन पण्ये दोषमुपागते ।हानिर्विक्रेतुरेवासौ याचितस्याप्रयच्छतः ॥
”यदा पुनः क्रेत्रा प्रार्थ्यमानमपि पण्यं विक्रेतान समर्पयति अजातानुशयोऽपि तच्च राज-दैविकेनोपहतं भवति तदासौ हानिर्विक्रेतुरे-वातोऽन्यददुष्टं पण्यं विनष्टसदृक्षं क्रेत्रे देयम् ॥
किञ्च ।“अन्यहस्ते च विक्रीतं दुष्टं वा दुष्टवद्यदि ।विक्रीणीते दमस्तत्र मूल्यात्तु द्विगुणो भवेत् ॥
”यः पुनर्विनैवानुशयमेकस्य हस्ते विक्रीतं पुनरन्यस्य हस्ते विक्रीणीते सदोषं वा पण्यं प्राच्छा-दितदोषं विक्रीणीते तदा तत्पण्यमूल्यात् द्बिगुणोदमो वेदितव्यः । * । नारदेनाप्यत्र विशेषोदर्शितः ।“अन्यहस्ते तु विक्रीय योऽन्यस्मै तत्प्रयच्छति ।द्रव्यं तद्द्विगुणं दाप्यो विनयं तावदेव तु ॥
निर्द्दोषं दर्शयित्वा तु सदोषं यः प्रयच्छति ।स मूल्याद्द्विगुणं दाप्यो विनयं तावदेव ते ॥
”इति ॥
सर्व्वश्चायं विधिर्दत्तमूल्ये पण्ये द्रष्टव्यः । अदत्त-मूल्ये पुनः पण्ये वाङ्मात्रक्रये क्रेतृविक्रेत्रो-र्नियमकारिणः समयादृते प्रवृत्तौ निवृत्तौ वा नकश्चिद्दोषः ॥
* ॥
यथाह नारदः ।“दत्तमूल्यस्य पण्यस्य विधिरेष प्रकीर्त्तितः ।अदत्तेऽन्यत्र समयान्न विक्रेतुरविक्रयः ॥
” इति ॥
विक्रयानुशयोऽभिहितः क्रीतानुशयस्वरूपं तुप्राक् प्रपञ्चितमधुना तदुभयसाधारणं धर्म्म-माह ।“क्षयं वृद्धिं च बणिजा पण्यानामविजानता ।क्रीत्वा नानुशयः कार्य्यः कुर्व्वन् षड्भागदण्ड-भाक् ॥
”परीक्षितक्रीतपण्यानां क्रयोत्तरकालं क्रय-कालपरिमाणतोऽर्घकृतां वृद्धिमपश्यता क्रेत्रा-नुशयो न कार्य्यः । विक्रेत्रा च महार्घनिबन्धनंपण्यक्षयमपश्यता नानुशयितव्यम् । वृद्धिक्षय-परिज्ञाने पुनः क्रेतृविक्रेत्रोरनुशयो भवतीतिव्यतिरेकादुक्तम्भवति । अनुशयकालावधिश्चनारदेनोक्तः ।“क्रीत्वा मूल्येन यः पण्यं दुःक्रीतं मन्यते क्रयी ।विक्रेतुः प्रतिदेयं तत् तस्मिन्नेवाह्न्यविक्षतम् ॥
द्धितीयेऽह्नि ददत् क्रेता मूल्यात्त्रिंशांशमा-वहेत् ।द्विगुणन्तु तृतीयेऽह्नि परतः क्रेतुरेव तत् ॥
”इति ॥
अपरीक्षितक्रयविक्रये पुनः पण्यवैगुण्यनिबन्ध-नानुशयावधि दशैकपञ्चसप्ताहेत्यादिना दर्शितएव । तदनया वाचो युक्त्या वृद्धिक्षयपरिज्ञान-स्यानुशयकारणत्वमवगम्यते । यथा पण्यपरी-क्षाविधिबलात् पण्यदोषाणां अतः पण्यदोषेतद्वृद्धिक्षयकारणत्रितयाभावेऽनुशयकालाभ्य-न्तरेऽपि यद्यनुशयं करोति तदा पण्यषड् भागंदण्डनीयः । अनुशयकारणसद्भावेऽपि अनुशय-कालातिक्रमेणानुशयं कुर्व्वतोऽप्ययमेव दण्डः ।उपभोगेनाविनश्वरेषु स्थिरार्थेष्वनुशयकालाति-क्रमेणानुशयं कुर्व्वतो मनूक्तो दण्डो द्रष्टव्यः ।“परेण तु दशाहस्य न दद्यान्नापि दापयेत् ।आददानो ददच्चैव राज्ञा दण्ड्यः शतानि षाट् ॥
”इति मिताक्षरायां विक्रीयासम्प्रदानं नामप्रकरणम् ॥
अथ बृहस्पतिः ।“कुषीदकृषिबाणिज्यं प्रकुर्व्वीतास्वयं कृतम् ।आपत्काले स्वयं कुर्व्वन् नैनसा लिप्यते द्विजः ॥
लब्धलाभः पितॄन् देवान् ब्राह्मणांश्चैव पूजयेत् ।ते तुष्टास्तस्य तं दोषं शमयन्ति न संशयः ॥
बणिक् कुषीदी दद्यात्तु वस्त्रगोकाञ्चनादिकम् ।बणिक् कुषीद्यदोषः स्यात् ब्राह्मणानाञ्च पूज-नात् ॥
”इत्याह्निकतत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
बाणिज्य
न०
 बणिजो भावः, कर्म वा ब्राह्मणादित्वात् ष्यञ् ।क्रयविक्रयादौ बाणिज्येन गतस्य मे गृहपतेर्वार्त्तापिन श्रूयते” सा० ३ परि० ।तत्र विहितनिषिद्धानि भिता० उक्तानि यथा“मानेन तुलथा वापि योऽंशमष्टमकं हरेत् । दण्डंसदाप्यो द्विशतं वृद्धौ हानौ च कल्पितम्” । यः पुन-र्वणिक् व्रीहिकार्पासादेः पण्यस्याष्टममंशं कूटमानेनकूटतुलया वाऽन्यथापहरत्यऽसौ पणानां द्वशा दण्ड-नीयः । अपहृतस्य पुनर्द्रव्यस्य वृद्धौ हानौ च दण्ड-स्यापि वृद्धिहानी कल्प्ये । “भेषजस्नेहलवणगन्धधान्यगुडादिषु । पण्येषु प्रक्षिपन् हीनं एणान् दाप्यस्तु षो-डश” याज्ञ० । भेषजमौषधद्रव्य स्नेहो वृतादिः । गन्धद्रव्यमुशीरादि आदिशब्दाद्धिङ्गुमरिचादि । एवेष्वसार-द्रव्यं विक्रयार्थं मिश्रयतः षोडशपणो दण्डः । किञ्च ।“मृच्चर्सदमणिसूत्रायःकाष्ठबल्कलवाससाम् । अजातौ जाति-करणे विक्रेयाष्टगुणोदमः” य ज्ञ० । “न बिद्यते बहुमूल्या-जातिर्यस्मिन् मृच्चर्मादिके तदजाति तस्मिन् जातिकरणेविक्रयार्थं गन्धवर्णरसान्तरसञ्चारणेन बहुमूल्यजातीयसादृश्यसम्पादने यथा मल्लिकामोदपञ्चारणेन मृत्तिकायांसुगन्धापादनमिति । मार्जारचर्मणि बर्णोत्कर्पापादनेनन्यःघ्रचर्मेति स्फटिकमणौ वर्णान्तरकरणेन पद्मरागइति कार्पातिके मृले गुग्पोत्कर्षामनेत्र पट्टस्मूलामतिकार्ष्णायसे वर्णोत्कर्षाधानेन रजतमिति बिल्वकाष्ठे चन्दनामोदसञ्चारणेन बन्दनमिति कक्कौले त्वगाख्यं लवङ्ग-मिति कार्पासिके बाससि गुणोत्कर्षाधानेन कौशेयमितिविक्रेयस्मापादितस्य दृश्यस्य मृच्चर्मादेः पण्यस्याष्टगुणोदण्डो वेदितव्यः । “समुद्गपरिवर्त्तञ्च सारभिआण्डञ्च कृत्त्रि-मम् । आधानं विक्रयं वापि नयतो दण्डकल्पनाभिन्ने पणे तु पञ्चाशत्पणे तु शतमुच्यते । द्विपणे द्विशतोदण्डो मूल्यवृद्धौ च वृद्धिमान्” याज्ञः । मुद्गं पिधानंमुद्गेन सह वर्त्तत इति समुद्गं करण्डकम् । परिवर्त्तनंव्यत्यासः । योऽन्यदेवमुक्तानां पूर्णं करण्डकं दर्शयित्वाहस्तलाघवेनान्यदेव स्फटिकानां पूर्णकरण्डकं समर्पयतियश्च सारं भाण्डं कस्तूरिकादिकं कृत्रिमं कृत्वा विक्रय-माधिं बा नयति तस्य दण्डकल्पना वक्ष्यमाणा वेदितव्या ।कृत्त्रिमकस्तूरिकादेर्मूल्यभतं पणे भिन्ने न्यूने न्यूनपणमूल्यमिति” ।“लोकेऽस्मिन् द्विविधं पण्यं जङ्गमं स्थावरं तथा ।षड्विधस्तस्य तु बुधैर्दानादानविधिः स्मृतः । गणिकन्तुलित मेयं क्रियया रूपतः श्रियेति” गणित क्रमुकफलादितुमितं कुङ्कुमादि मेयं शाल्यादि क्रियय बाहदोहादि-रूपयोपलक्षितमश्वमहिष्यादि । रूपतः पण्यङ्गनोदिश्रिया दीप्त्यामरकतपद्मरागादि । इत्येतत् षट् प्रकारमपिपण्यम्” मिता० । तस्य विप्रैरापदि स्वयं कार्य्यत्वं वि-दधे वृहस्पतिः “कुषीदकृषिबाणिज्य प्रकर्वीतास्वयंकृतम् । आपत्काले स्वय कुर्वन् नैनसा लिप्यते दिव्ज ।लब्धलाभः पितॄन् देवःन् ब्राह्मणांश्चैव पूकयेत् । तेतुष्टास्तस्य त दाषं शमयन्ति न संशयः । बणिक् कुषीदी-दद्यात्तु वस्त्रगोकाञ्चनादिकम् । कृषीबलोऽन्नपानादियानशय्याशनानि च । पण्येभ्यो विंशक दत्त्वा पशु-स्वर्णादिकं शतम् । बणिक् कुषीद्यदोषः स्यात् ब्राह्मणा-नाञ्च पूजनात्। राज्ञे बत्त्वा तु षड्भागं देवतानाञ्चविशकम्” आ० त० । अधिक कृषिशब्दे २२०५ पृ० दृश्यम् ।