| YouTube Channel

बल् (bal)

 
Yates
English
बल् (कि) बलति बलयति 1. 10.
a. To
live
to hoard, to obstruct wealth.
(ङ) बलते 1.
d. To kill
go. (क, ङ)
बालयते 10.
d. (क) To explain.
बालयति 10.
a. To rear a child.
Apte
English
बल् [bal], I. 1
P.
 (बलति)
To breath or live.
To hoard grain. -II. 1
U.
 (बलति-ते)
To give.
To hurt, injure, kill.
To speak.
To see, mark, -III. 1
U.
 (बलयति-ते) To live. -IV.* 1 Ā. (बालयते) To describe.
Caus.
 (बालयति-ते) To nourish, support.
Apte 1890
English
बल् {vI.v} {c1c} P. (बलति) 1 To breathe or live.
2 To hoard grain. {vII.v} {c1c} U. (बलति-ते) 1 To give.
2 To hurt, injure, kill.
3 To speak.
4 To see, mark. {vIII.v} {c10c} U. (बलयति-ते) To live. {vIV.v} {c10c} A. (बालयते) To describe.
Caus. (बालयति-ते) To nourish, support.
Monier Williams Cologne
English
1. बल् only
Intens.
 बल्बलीति, to whirl round in a circle,
ŚBr.
2. बल्
cl.
 1.
P.
 बलति, to breathe, live,
Dhātup.
 xx, 10
‘to hoard grain’ or ‘to prevent wealth’ (धान्यावरोध), ib.
to be distressed (?),
Gīt.
Ā. बलते (v.l. for भलते), to mention
to hurt
to give, xiv, 24
cl.
 10.
P.
 बलयति, to live, xxxii, 84
बालयति
aor.
 अबीबलत्, to nourish, rear, xxxii, 68
Ā. बालयते (v.l. for भाल्°), to explain, describe, xxxiii, 27.
भल् (or बल्)
cl.
 1. Ā. भलते, to describe or expound or hurt or give,
Dhātup.
 xiv, 24
cl.
 10. Ā. भालयते, to describe or behold
to throw up (?), xxxiii, 27 (cf. नि-, निर्-, शम्-√ भल्).
Monier Williams 1872
English
बल् 1. बल् [cf. rt. वल्], only occurring
in Intens. बल्बलीति, &c., Ved. to whirl
round in a circle.
बल् 2. बल् [cf. rt. भल्], cl. 1. P. ब-
लति, बबाल, &c., to breathe, live
to
hoard grain
to prevent or obstruct wealth
A.
बलते, to speak
to hurt, to kill
to give, (in this
sense a various reading for rt. भल्)
to describe
[cf. rt. भल्]
cl. 10. P. बलयति, -यितुम्, to
breathe, live
बालयति, -यितुम्, to support, nourish,
foster, cherish, bring up, rear
A. बालयते (a various
reading for भालयते), to explain, describe.
Macdonell
English
बल् BAL, only intv. balbalīti, whirl (ŚB.¹).
Benfey
English
† बल् बल्। i. 1, Par.
1. To live.
2. To hoard grain. i. 10, Par.
I.
बालय (Caus.), To nourish.
II.
बलय, To live. -- Cf. भल्।
Apte Hindi
Hindi
बल्
भ्वा* पर* - -
"सांस लेना, जीना"
बल्
भ्वा* पर* - -
अनाज संग्रह करना
बल्
"भ्वा* उभ* , " - -
देना
बल्
"भ्वा* उभ* , " - -
"चोट पहुँचाना, क्षति पहुँचाना मार डालना"
बल्
"भ्वा* उभ* , " - -
बोलना
बल्
"भ्वा* उभ* , " - -
"देखना, चिह्न लगाना"
बल्
"भ्वा* प्रेर* , " - -
"पालना-पोसना, भरणपोषण करना"
L R Vaidya
English
bal {% (I) vi. 1P (pres. बलति) %} 1. To live
2. to hoard grain.
bal {% (II) vt. 1U (pres. बलति-ते) %} 1. To speak
2. to give
3. to hurt, to kill.
Bopp
Latin
1. बल् 1. P. (धान्यावरोधे K. धान्यावरोधे जीवने V.)
opulentiam, fortunam alcjs impedire, perturbare
vivere.
2. बल् 1. A. (दानवधनिरूपेषु) abscindere (दान a दो?)
ferire, occidere
explorare, investigare. Cf. भल् 1. A.,
बिल्, भिल्.
3. बल् 10. P. बालयामि (भृतौ K.) sustentare, nutrire. K.:
बालयति बालम् पिता. (Cf. भृ i. e. भर्.)
4. बल् 10. P. बलयामि (निरूपणे K. निरूपे V.) explo-
rare, investigare. V. 2. बल्.
Kridanta Forms
Sanskrit
बल् (ब꣡लँ꣡ प्राणने धान्यावरोधे च धान्यावरोधने च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = बलनम्
अनीयर् = बलनीयः - बलनीया
ण्वुल् = बालकः - बालिका
तुमुँन् = बलितुम्
तव्य = बलितव्यः - बलितव्या
तृच् = बलिता - बलित्री
क्त्वा = बलित्वा
ल्यप् = प्रबल्य
क्तवतुँ = बलितवान् - बलितवती
क्त = बलितः - बलिता
शतृँ = बलन् - बलन्ती
बल् (ब꣡लँ꣡ प्राणने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = बलनम्
अनीयर् = बलनीयः - बलनीया
ण्वुल् = बलकः - बलिका
तुमुँन् = बलयितुम्
तव्य = बलयितव्यः - बलयितव्या
तृच् = बलयिता - बलयित्री
क्त्वा = बलयित्वा
ल्यप् = प्रबलय्य
क्तवतुँ = बलितवान् - बलितवती
क्त = बलितः - बलिता
शतृँ = बलयन् - बलयन्ती
शानच् = बलयमानः - बलयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 बल्
मूलधातुः:
 बल
धात्वर्थः:
 प्राणने, धान्यावरोधे च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 बलति
धातुः:
 बल्
मूलधातुः:
 बल
धात्वर्थः:
 प्राणने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 बलयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 ज्ञपादित्वात् मित्
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. बल् + °आ s. आबलता.
*बल् Yudh. 1, 89? (अबलत् बबल्ल. कस्मै? रणाय.)
4, 96 बबले.
Burnouf
French
*बल् बल्। बलामि 1
p. बबाल। Vivre.
Rentrer du grain, le mettre dans le coffre. -- Au moy. बले, cf.
भल्। -- बलयामि 10, vivre. -- Au moy. बलये, cf.
भल्। -- Lat. valeo. cf. बालयामि।
*बल् बल्। बलामि 1. Nuire à la prospérité de
qqn. (?) ac.