| YouTube Channel

बलाहकः (balAhakaH)

 
Apte
English
बलाहकः [balāhakḥ], 1 A cloud
बलाहकच्छेदविभक्तरागामकालसंध्यामिव धातुमत्ताम्
Ku.*
 1.4.
A kind of crane.
A mountain.
N.
 of one of the seven clouds appearing at the destruction of the world.
One of the four horses of Viṣṇu.
A kind of snake
अथ कम्बला$श्वतर-धृतराष्ट्र- बलाहकाः । इत्यादयो$परे नागास्तत्तत्कुलसमुद्भवाः ॥ Abh. Ch.1311.
Apte 1890
English
बलाहकः 1 A cloud
बलाहकच्छेदविभक्तरागामकालसंध्यामिव धातुमत्तां Ku. 1. 4.
2 A kind of crane.
3 A mountain.
4 N. of one of the seven clouds appearing at the destruction of the world.
5 One of the four horses of Viṣṇu.
Apte Hindi
Hindi
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
बादल
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
एक प्रकार का बगुला या सरस
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
पहाड़
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
प्रलयकालीन सात बादलों में से एक
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
बादल
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
एक पर्वत
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
विष्णु का एक घोड़ा
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
साँप की एक प्रकार
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बलाहकः
noun
नागविशेषः।
"बलाहकस्य वर्णनं पुराणेषु प्राप्यते।"
Synonyms:
 बलाहकः
noun
जयद्रथस्य भ्राता।
"बलाहकस्य वर्णनं पुराणेषु प्राप्यते।"
Synonyms:
 बलाहकः
noun
दैत्यविशेषः।
"बलाहकस्य वर्णनं पुराणेषु प्राप्यते।"
Synonyms:
 बलाहकः
noun
पौराणिकः अश्वः।
"बलाहकः कृष्णस्य रथाश्वेषु एकः आसीत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब(व)लाहकः,
पुं,
 (बलेन हीयते इति ।बल + हा + क्वुन् । यद्बा, वारीणां वाहकः ।पृषोदरादित्वात् साधुः ।) मेघः । (यथा, कुमारे । १ । ४ ।“बलाहकच्छेदविभक्तरागा-मकालसन्ध्यामिव धातुमत्ताम् ॥
”)मुस्तकः । इत्यमरः । १ । ३ । ६ ॥
पर्व्वतः ।दैत्यविशेषः । नागविशेषः । इति मेदिनी ॥
(यथा, महाभारते । २ । ९ । ९ ।“कम्बलाश्वतरौ नागौ धृतराष्ट्रबलाहकौ ॥
”बलाहकसर्पस्तु दर्व्वीकरणामन्तर्गतः । इतिसुश्रुते कल्पस्थाने ४ अध्यायः ॥
) रमागर्भोद्भवःकल्किदेवपुत्त्रः । यथा, --“तथा रमा सिते पक्षे वैशाखे द्बादशीदिने ।जामदग्न्याद्व्रतं चक्रे पूर्णं वर्षचतुष्टयम् ॥
पट्टसूत्रं करे बद्ध्वा भोजयित्वा द्विजान् बहून् ॥
भुक्त्वा हविष्यं क्षीराक्तं सुमिष्टं स्वामिना सह ॥
बुभुजे पृथिवीं सर्व्वामपूर्व्वां स्वजनैर्वृता ।सा पुत्त्रौ सुषुवे साध्वी मेवमालबलाहकौ ॥
देवानामुपकर्त्तारौ यज्ञदानतपोव्रतौ ।महोत्साहौ महावीर्य्यौ सुभगौ कल्किसम्मतौ ॥
”इति कल्किपुराणे ३१ अध्यायः ॥
श्रीकृष्णरथाश्वविशेषः । यथा, --“स्यन्दनस्तु शतानन्दः सारथिश्चास्य दारुकः ।तुरङ्गाः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथाच भागवते । १० । ५३ । ५ ।“स चाश्वैः शव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ।युक्तं रथसुपानीय तस्थौ प्राञ्जलिरग्रतः ॥
”जयद्रथस्य भ्रातृविशेषः । यथा, महाभारते ।३ । २५४ । १२ ।“जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्तेसौवीरराजः सुभगे ! स एषः ।तस्यापरे भ्रातरोऽदीनसत्त्वाबलाहकानीकविदारणाद्याः ॥
”नदविशेषः । स तु लवणसमुद्रगामी । यथा, मात्स्ये । १२० । ७२ ।“बलाहकश्च ऋषभश्चक्रो मैनाक एव च ।विनिविष्टाः प्रतिदिशं निमग्ना लवणाम्बुधिम् ॥
”कुशद्वीपस्थपर्व्वतविशेषः । यथा, तत्रैव । १२१ । ५५ ।“बलाहकस्तृतीयस्तु जात्यञ्जनमयो गिरिः ॥
”तारापीडस्य राज्ञः स्वनामख्यातो बलाधि-कारी । यथा, कादम्बर्य्यां चन्द्रापीडविद्या-भ्यासकथने । “चन्द्रापीडमानेतुं राजा बलाधि-कृतं बलाहकनामानं आहूय बृहत्तुरगबल-पदातिपरिवृतमतिप्रशस्तेऽहनि प्राहिणोत् ॥
”)