| YouTube Channel

बलाहक (balAhaka)

 
शब्दसागरः
English
बलाहक
m.
 (-कः)
1. A mountain.
2. A cloud.
3. One of the Nāgas or
infernal serpents.
4. The name of a demon.
5. A kind of crane.
6. Name of one of the seven clouds which arise at the end of the
world.
E.
 बल strength, अ the negative prefix to हा to abandon,
aff.
 क्वुन्, this word is differently derived also, and preferably
written वलाहक, q. v.
Capeller Eng
English
बलाहक॑
m.
 cloud
N.
 of a serpent-demon etc.
Yates
English
बला_हक (कः) 1.
m.
 A mountain
a
cloud
a serpent
a demon.
Wilson
English
बलाहक
m.
 (-कः)
1 A mountain.
2 A cloud.
3 One of the Nāgas or infernal serpents.
4 The name of a demon.
E.
 बल strength, अ the negative prefix to हा to abandon,
aff.
E.
 क्वुन् strength, this word is differently derived also, and preferably
written वलाहक, q. v.
Apte
English
बलाहकः [balāhakḥ], 1 A cloud
बलाहकच्छेदविभक्तरागामकालसंध्यामिव धातुमत्ताम्
Ku.*
 1.4.
A kind of crane.
A mountain.
N.
 of one of the seven clouds appearing at the destruction of the world.
One of the four horses of Viṣṇu.
A kind of snake
अथ कम्बला$श्वतर-धृतराष्ट्र- बलाहकाः । इत्यादयो$परे नागास्तत्तत्कुलसमुद्भवाः ॥ Abh. Ch.1311.
Apte 1890
English
बलाहकः 1 A cloud
बलाहकच्छेदविभक्तरागामकालसंध्यामिव धातुमत्तां Ku. 1. 4.
2 A kind of crane.
3 A mountain.
4 N. of one of the seven clouds appearing at the destruction of the world.
5 One of the four horses of Viṣṇu.
Monier Williams Cologne
English
बलाहक॑ or वलाहक॑,
m.
 (Naigh. i, 10) a rain or thunder-cloud, any cloud,
MBh.
Kāv.
&c.
 (ifc. f(आ). )
one of the 7 clouds appearing at the destruction of the world,
Cat.
a mountain,
L.
Cyperus Rotundus,
L.
a kind of crane (= बलाक),
L.
a kind of snake,
Suśr.
a kind of metre,
Col.
N.
 of a serpent-demon,
MBh.
Hariv.
Pur.
of a commander,
Kād.
of one of the 4 horses of Viṣṇu, ib.
of a brother of Jayad-ratha,
MBh.
of a Daitya,
L.
of a mountain,
Kathās.
Monier Williams 1872
English
बलाहक बलाहक। See वलाहक।
Macdonell
English
बलाहक balāha-ká,
m.
 rain or thundercloud
🞄cloud
one of seven clouds appearing 🞄at the destruction of the world
kind 🞄of serpent
N. of a mountain.
Benfey
English
बलाहक बलाहक, also वला°
वला°,
m.
1. A cloud, MBh. 1, 1289
Śiś. 4, 54.
2. A mountain.
3. A Nāga.
4. A demon, Draup. 2, 13.
Apte Hindi
Hindi
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
बादल
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
एक प्रकार का बगुला या सरस
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
पहाड़
बलाहकः
पुं*
 - बल + आ + हा + क्कुन्
प्रलयकालीन सात बादलों में से एक
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
बादल
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
एक पर्वत
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
विष्णु का एक घोड़ा
बलाहकः
पुं*
 - बल्+ आ+हा+ क्वुन्
साँप की एक प्रकार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बलाहक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
निष्पत्तिः - > ओहाङ् (गतौ) - "क्वुन्" (उ० २-३७)
व्युत्पत्तिः - > बलाकाभिः हायते गम्यते
L R Vaidya
English
balAhaka {% m. %} 1. A cloud, बलाहकच्छेदविभक्तरागामकालसंध्यामिव धातुमत्ताम् K.S.i.4
2. name of one of the seven clouds which arise at the end of the world
3. a kind of crane
4. a mountain.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१७, अत्यष्टि, घटा, घन, जीमूत, तोयद, बलाह, बलाहक, मेघ, मैत्र, वलाह, वलाहक, विधृति
Bopp
Latin
बलाहक m. nom. pr. DR. 2. 13.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Balāhaka, m. = the horse Valāha, q.v.: Mvy 〔4774〕.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
बलाहक m. ° = बलम् आ समन्तात् घ्नन्तीति बलाहनः, बलाहन एव बलाहकाः … शूराः, Yudh. 7, 114.
बलाहक m. N. pr. eines Befehlshabers, Kād. (1883) 77, 7
78, 11
82, 2 etc. — Name eines °Masseurs, S I, 403, 5.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नभ्राट्तडित्वान्मुदिरो घनाघनोऽभ्रं धूमयोनिस्तनयित्नुमेघाः ।
जीमूतपर्जन्यबलाहका घनो धाराधरो वाहदमुग्धरा जलात् ॥ १६४ ॥
-wordlist-
नभ्राज् (पुं), तडित्वत् (पुं), मुदिर (पुं), घनाघन (पुं), अभ्र (क्ली), धूमयोनि (पुं), स्तनयित्नु (पुं), मेघ (पुं), जीमूत (पुं), पर्जन्य (पुं), बलाहक (पुं), घन (पुं), धाराधर (पुं), जलवाह (पुं), जलद (पुं), जलमुच् (पुं), जलधर (पुं)
--source--
अथ कम्बलाश्वतरधृतराष्ट्रबलाहकाः ।
इत्यादयोऽपरे नागास्तत्तत्कुलसमुद्भवाः ॥ १३११ ॥
-wordlist-
कम्बल (पुं), अश्वतर (पुं), धृतराष्ट्र (पुं), बलाहक (पुं)
--source--
बलाहकः स्याद्बलाको बलाका बिसकण्ठिका ।
-wordlist-
बलाहक (पुं), बलाक (पुं), बलाका (स्त्री), बिसकण्ठिका (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अभ्र
अभ्र, अब्द, घन, मेघ, स्तनयित्नु, पयोधर, धाराधर, धूमयोनि, जीमूत, बलाहक
अभ्रमब्दो घनो मेघः स्तनयित्नुः पयोधरः ।
धाराधरो धूमयोनिर्जीमूतश्च बलाहकः ॥ ५८ ॥
verse 1.1.1.58
page 0008
नाममाला
Sanskrit
घनाघन, घन, मेघ, जीमूत, अभ्र, बलाहक, पर्जन्य, मिहिर, नभ्राट्
अम्बुद
verse 0.1.1.18
page 0008
Mahabharata
English
Balāhaka^1 (a Nāga). § 268 (Varuṇa-sabhāv.): II, 9, 361 (nāgau Dhṛtarāshṭra-ºau, in the palace of Varuṇa).
Balāhaka^2 (one of Kṛshṇa's pārshṇivāhas). § 552 (Goharaṇap.): IV, 45, 1416 (Uttara says his right pārshṇivāha is better than B.).--§ 596 (Pratijñāp.): VII, 79, 2812.-§ 599 (Jayadrathavadh.): VII, 147, 6344 (kāmagaiḥ Śaibya-Sugrīva-Meghapushpa-Balāhakaiḥ).--§ 617 (Aishīkap.): X, 13, 649.--§ 639 (Rājadh.): XII, 53, 1917.
Balāhaka^3 (brother of Jayadratha). § 522 (Draupadīharaṇap.): III, 265, 15599.
पुराणम्
English
बलाहक १ / BALĀHAKA I. (VALĀHAKA). A serpent famous in the Purāṇas. This serpent stays in the durbar hall of varuṇa, worshipping him. (M.B., Sabhā Parva, Chapter 9, Stanza 9).
बलाहक २ / BALĀHAKA II. (VALĀHAKA). A brother of jayadratha the King of sindhu. He helped jayadratha in kidnapping draupadī. (M.B., Vana Parva, Chapter 265, Stanza 12).
बलाहक ३ / BALĀHAKA III. (VALĀHAKA). A famous horse yoked on the right side of the chariot of śrī kṛṣṇa. Mention is made about this horse in M.B., virāṭa Parva, Chapter 45, Stanza 23.
बलाहक ४ / BALĀHAKA IV. A king. Once śiva gave this king a vision of him in the shape of a cow-calf. After that in the place where śiva appeared as calf a śivaliṅga arose. It began to grow to the extent of an atom daily. But the growth ceased, when an outcaste who became so by Karma (action) visited it. (skandha purāṇa 3-2-27).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब(व)लाहकः,
पुं,
 (बलेन हीयते इति ।बल + हा + क्वुन् । यद्बा, वारीणां वाहकः ।पृषोदरादित्वात् साधुः ।) मेघः । (यथा, कुमारे । १ । ४ ।“बलाहकच्छेदविभक्तरागा-मकालसन्ध्यामिव धातुमत्ताम् ॥
”)मुस्तकः । इत्यमरः । १ । ३ । ६ ॥
पर्व्वतः ।दैत्यविशेषः । नागविशेषः । इति मेदिनी ॥
(यथा, महाभारते । २ । ९ । ९ ।“कम्बलाश्वतरौ नागौ धृतराष्ट्रबलाहकौ ॥
”बलाहकसर्पस्तु दर्व्वीकरणामन्तर्गतः । इतिसुश्रुते कल्पस्थाने ४ अध्यायः ॥
) रमागर्भोद्भवःकल्किदेवपुत्त्रः । यथा, --“तथा रमा सिते पक्षे वैशाखे द्बादशीदिने ।जामदग्न्याद्व्रतं चक्रे पूर्णं वर्षचतुष्टयम् ॥
पट्टसूत्रं करे बद्ध्वा भोजयित्वा द्विजान् बहून् ॥
भुक्त्वा हविष्यं क्षीराक्तं सुमिष्टं स्वामिना सह ॥
बुभुजे पृथिवीं सर्व्वामपूर्व्वां स्वजनैर्वृता ।सा पुत्त्रौ सुषुवे साध्वी मेवमालबलाहकौ ॥
देवानामुपकर्त्तारौ यज्ञदानतपोव्रतौ ।महोत्साहौ महावीर्य्यौ सुभगौ कल्किसम्मतौ ॥
”इति कल्किपुराणे ३१ अध्यायः ॥
श्रीकृष्णरथाश्वविशेषः । यथा, --“स्यन्दनस्तु शतानन्दः सारथिश्चास्य दारुकः ।तुरङ्गाः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ॥
”इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथाच भागवते । १० । ५३ । ५ ।“स चाश्वैः शव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ।युक्तं रथसुपानीय तस्थौ प्राञ्जलिरग्रतः ॥
”जयद्रथस्य भ्रातृविशेषः । यथा, महाभारते ।३ । २५४ । १२ ।“जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्तेसौवीरराजः सुभगे ! स एषः ।तस्यापरे भ्रातरोऽदीनसत्त्वाबलाहकानीकविदारणाद्याः ॥
”नदविशेषः । स तु लवणसमुद्रगामी । यथा, मात्स्ये । १२० । ७२ ।“बलाहकश्च ऋषभश्चक्रो मैनाक एव च ।विनिविष्टाः प्रतिदिशं निमग्ना लवणाम्बुधिम् ॥
”कुशद्वीपस्थपर्व्वतविशेषः । यथा, तत्रैव । १२१ । ५५ ।“बलाहकस्तृतीयस्तु जात्यञ्जनमयो गिरिः ॥
”तारापीडस्य राज्ञः स्वनामख्यातो बलाधि-कारी । यथा, कादम्बर्य्यां चन्द्रापीडविद्या-भ्यासकथने । “चन्द्रापीडमानेतुं राजा बलाधि-कृतं बलाहकनामानं आहूय बृहत्तुरगबल-पदातिपरिवृतमतिप्रशस्तेऽहनि प्राहिणोत् ॥
”)
Capeller
German
बलाहक॑
m.
 Wolke
männl. Name.
Stchoupak
French
बलाहक-
m.
 nuée d'orage, nuage en général
n.
 d'un Nāga
d'un
chef
d'un cheval de Viṣṇu
d'un frère de Jayadratha
d'une montagne.