| YouTube Channel

बलाका (balAkA)

 
शब्दसागरः
English
बलाका
f.
 (-का) A sort of crane.
E.
 बल strength, अक् to go,
aff.
 अच्
it is
preferably written वलाका.
Yates
English
बलाका (का) 1.
f.
 A sort of crane.
Wilson
English
बलाका
f.
 (-का) A sort of crane.
E.
 बल strength, अक् to go,
aff.
 अच्
it is preferably written
वलाका.
Monier Williams Cologne
English
बलाका a
f.
 See below.
बला॑का b
f.
 a crane (more usual than °क
m.
 q.v.),
VS.
&c.
&c.
a mistress, loved woman,
L.
 (Megh. 9 ?)
N.
 of a woman g. बह्व्-आदि.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 12,
पादेऽक्षराणि-
 3
मात्राः - 5
मात्रा-विन्यासः
द दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
बलाका
स्त्री*
 - बल + अक् + स्त्रियां टाप् च
बगुला
बलाका
स्त्री*
 - बल + अक् + स्त्रियां टाप् च
"प्रिया, कान्ता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बलाका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ /ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಬಕಪಕ್ಷಿ
निष्पत्तिः - > बल (संवरणे) - "आकः" (उ० ४-१४)
व्युत्पत्तिः - > बलते इति
प्रयोगाः - > "सेविष्यन्ते नयनसुभगं खे भवन्तं बलाकाः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-९
L R Vaidya
English
balAkA {% f. %} 1. A crane, घन इव तरलबलाके Git.G.v., Yaj.i.173
2. a mistress.
Bopp
Latin
बलाका v. वलाका.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बलाका
noun
बह्वादि गणेषु एका स्त्री ।
"बलाका गृहे स्वयंपाकम् अकरोत्"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ngang skya
१) धार्तराष्ट्र २) बलाका
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
बलाहकः स्याद्बलाको बलाका बिसकण्ठिका ।
-wordlist-
बलाहक (पुं), बलाक (पुं), बलाका (स्त्री), बिसकण्ठिका (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
बलाका
बलाका, विस्रकण्ठिका
वको वकोटो विज्ञेयो बलाका विस्रकण्ठिका ।
verse 2.1.1.250
page 0031
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: बलाका
Root: बलाका
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ बलाका इति बकभेदः
Meaning(s):
⇒ Species of small crane
Shloka(s):
2|3|10|1 ► बको बकोटः कह्वोऽथ बलाका बिसकण्ठिका। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|10|1 ⇢ बलाका (बलाका) (स्त्री) ⇒ Species of small crane ⇒ बलाका इति बकभेदः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ बकः1
जातिः ➡ पक्षी
Mahabharata
English
Balākā (a tīrtha). § 733 (Ānuśāsan.): XIII, 25, 1706.
Vedic Reference
English
Balākā, ‘crane, ’ is mentioned in the list of victims at the
Aśvamedha (‘horse sacrifice’) in the Yajurveda Saṃhitās.^1
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 16, 1
Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 14, 3, 14
Vājasaneyi Saṃhitā, xxiv. 22, 23. Cf.
Zimmer, Altindisches Leben, 92.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब(व)लाका,
स्त्री,
 (बलते इति । बल संवरणे + बला-कादयश्च ।” उणा० ४ । १४ । इति अक । यद्बा, बलेन अकतीति । बल + अक कुटिलगतौ +पचाद्यच् ।) बकजातिविशेषः । (यथा, मनुः ।५ । १४ ।“बकञ्चैव बलाकाञ्च काकोलं खञ्जरीटकम् ॥
”)तत्पर्य्यायः । विषकण्ठिका २ । इत्यमरः । २ ।५ । २५ ॥
विषकण्ठी ३ बलाकी ४ । इतिशब्दरत्नावली ॥
कारायिका ५ लिङ्गलिका ६ ।इति जटाधरः ॥
विषकण्ठी ७ शुष्काङ्गा ८दीर्घकन्धरा ९ धर्म्मान्ता १० कामुकी ११ श्येता१२ मेघानन्दा १३ जलाश्रया १४ । बलेन शक्त्यादूरमूर्द्धमकति । वल वल्ल संवरणे बलाकादय-श्चेत्याकन् वलाका । इति रायमुकुटकृतव्युत्पत्ति-द्बयेन पवर्गीयबकारादिरन्त्यवकारादिश्चायंशब्दः ॥
* ॥
अस्या मांसगुणाः । वायुनाशित्वम् ।स्निग्धत्वम् । सृष्टमलत्वम् । वृष्यत्वम् । कफपित्त-हरत्वम् । हिमत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
सारस-हंसबलाकाचक्रक्रौञ्चादयो जले प्लवनात् प्लव-संज्ञाः कथितास्ते तन्मांसं गुरूष्णञ्च बलदायि ।अपि च ।“अन्ये बकबलाकाद्या गुरवः प्राणिभक्षणात् ।”इति राजनिर्घण्टः ॥
अन्यच्च ।“हंससारसकाचाक्षबकक्रौञ्चसरारिकाः ।नन्दीमुखी सकादम्बा बलाकाद्याः प्लवाः स्मृताः ।प्लवन्ते सलिले यस्मादेते तस्मात् प्लवाः स्मृताः ॥
प्लवाः पित्तहराः स्निग्धा मधुरा गुरवो हिमाः ।वातश्लेष्मप्रदाश्चापि बलशुक्रकराः सराः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(कामुकी । इति शाश्वतः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
बलाका स्त्री० बल--संवरणे आक । १ वकपङ्क्तौ २ वके विष-कण्ठिकायां ३ वकभेदे ४ कामुक्यां च शाश्वतः ।
Burnouf
French
बलाका बलाका
f.
 grue [oiseau].
बलाकिन्
m.
 np. d'un fils de Dhṛtarāṣṭra.