| YouTube Channel

बला (balA)

 
Apte
English
बला [balā], 1
N.
 of a powerful lore or incantation (taught by Viśvāmitra to Rāma and Lakṣmaṇa)
तौ बलाति- बलयोः प्रभावतः
R.*
 11.9. (For some description see the quotation under अतिबला).
N.
 of medicinal herbs नागबेल and जयन्ती.
The earth
Gīrvāṇa.
Comp.
 -पञ्चकम् A pentad of the five medicinal herbs
बला, महाबला, नागबला, अतिबला and राजबला. The Bhāvaprakāsacute
a however, mentions बलाचतुष्टय
बलाचतुष्टयं शीतं मधुरं बलकान्ति- कृत् । स्निग्ध्नं ग्राहि समीरास्रपित्तास्रक्षतनाशनम् ॥
Apte 1890
English
बला N. of a powerful lore or incantation (taught by Viśvāmitra to Rāma and Lakṣmaṇa)
तौ बलातिबलयोः प्रभावतः R. 11. 9. (For some description see the quotation under अतिबला).
Monier Williams Cologne
English
बला
f.
 Sida Cordifolia,
Suśr.
 (du. the plants Balā and Ati-balā, ib.)
N.
 of a partic. charm,
R.
Ragh.
 (cf. अति-ब्°)
the youngest sister in a drama,
L.
N.
 of a daughter of Dakṣa,
R.
of a daughter of Raudrāśva,
Hariv.
of a female divinity who executes the orders of the 17th Arhat of the present Avasarpiṇī,
L.
of a peasant girl,
Lalit.
Hindi
Hindi
मजबूर
Apte Hindi
Hindi
बला
स्त्री*
 - बल + अच् + टाप्
शक्तिसंपन्न ज्ञान या मन्त्रयोग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿದ್ಯೆ
प्रयोगाः - > "क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम । बलामतिबलाञ्चैव पठतः पथि राघव ॥"
उल्लेखाः - > रामा०
विस्तारः - > ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹರ್ಷಿಯು ಶ್ರೀರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಇದರ ಪಠನದಿಂದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದರು.
बला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಳ್ಳಂಗಡಲೆ
L R Vaidya
English
balA {% f. %} Name of a particular incantation, तौ बलातिबलयोः प्रभावतः R.xi.9.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
बला
स्त्री
बला, ओषधी, लक्ष्मी, मही
बलो हली बलं सैन्यं सत्यं बलं बलौषधी ।
रत्नयोनिर्बलो दैत्यो बला लक्ष्मी बला मही ॥ ८० ॥
verse 1.1.1.80
page 0006
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Balā,
(1) n. of a village chiefʼs daughter: LV 〔265.4〕
(2) n. of a rākṣasī: Māy 〔243.15〕.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बला
noun
दक्षकन्या।
"बलायाः वर्णनं पुराणेषु प्राप्यते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
चक्रेश्वर्यजितबला दुरितारिश्च कालिका ।
महाकाली श्यामा शान्ता भृकुटिश्च सुतारका ॥ ४४ ॥
अशोका मानवी चण्डा विदिता चाङ्कुशा तथा ।
कंदर्पा निर्वाणी बला धारिणी धरणप्रिया ॥ ४५ ॥
नरदत्ताथ गान्धार्यम्बिका पद्मावती तथा ।
सिद्धायिका चेति जैन्यः क्रमाच्छासनदेवताः ॥ ४६ ॥
-wordlist-
शासनदेवता (स्त्री), चक्रेश्वरी (स्त्री), अजितबला (स्त्री), दुरितारि (स्त्री), कालिका (स्त्री), महाकाली (स्त्री), श्यामा (स्त्री), शान्ता (स्त्री), भृकुटि (स्त्री), सुतारका (स्त्री), अशोका (स्त्री), मानवी (स्त्री), चण्डा (स्त्री), विदिता (स्त्री), अङ्कुशा (स्त्री), कन्दर्पा (स्त्री), निर्वाणी (स्त्री), बला (स्त्री), धारिणी (स्त्री), धरणप्रिया (स्त्री), नरदत्ता (स्त्री), गान्धारी (स्त्री), अम्बिका (स्त्री), पद्मावती (स्त्री), सिद्धायिका (स्त्री)
अमरकोशः
Sanskrit
Word: बला
Root: बला
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ youngest sister in a drama
⇒ country mallow plant [Sida Cordifolia - Bot.]
Shloka(s):
2|4|107|1 ► बला वाट्यालका घण्टारवा तु शणपुष्पिका। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|107|1 ⇢ बला (बला) (स्त्री) ⇒ youngest sister in a drama, country mallow plant [Sida Cordifolia - Bot.]
➠ 2|4|107|1 ⇢ वाट्यालकः (वाट्यालक) (पुं)
Related word(s):
जातिः ➡ ओषधिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ब(व)ला,
स्त्री,
 (कार्य्यकारित्वेन बलमस्त्यस्याः ।बल + अर्श आद्यच् ततष्टाप् ।) क्षुपविशेषः ।बाला इति वाडियाला इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।वाठ्यालकः २ । इत्यमरः । २ । ४ । १०७ ॥
समङ्गा ३ओदनिका ४ भद्रा ५ भद्रोदनी ६ खरका-ष्ठिका ७ कल्याणिनी ८ भद्रबला ९ मोटा १०पाटी ११ बलाद्या १२ । इति राजनिर्घण्टः ॥
शीतपाकी १३ बाट्या १४ वाटी १५ विनया १६वाट्याली १७ वाटिका १८ । इति शब्दरत्ना-वली ॥
अपि च ।“वाट्यालको बाठ्यपुष्पी समांसा विलला बला ।श्वेतवाडियाला इति भाषा ॥
ऋष्यप्रोक्ता त्वतिबला पीतपुष्पी महाबला ।पीतवाडीयाला ।” इति रत्नमाला ॥
अस्यागुणाः । अतितिक्तत्वम् । मधुरत्वम् । पित्ताति-सारनाशित्वम् । बलवीर्य्यप्रदत्वम् । पुष्टिकफ-रोधविशोधनञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अथबलाचतुष्टयनामादि ।“बला वाट्यालिका वाट्या सैव वाट्यालकोऽपि च ।महाबला पीतपुष्पा सहदेवी च सा स्मृता ॥
ततोऽन्यातिबला ऋष्यप्रोक्ता कङ्कतिकासह ।गाङ्गेरुकी नागबला झषा ह्रस्वा गवेधुका ॥
बलाचतुष्टयगुणाः ।बलाचतुष्टयं शीतं मधुरं बलकान्तिकृत् ।स्निग्धं ग्राहि समीरास्रपित्तास्रक्षतनाशनम् ॥
बलामूलत्वचश्चूर्णं पीतं सक्षीरशर्करम् ।मूत्रातिसारं हरति दुष्टमेतन्न संशयः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
“स्निग्धायुष्या बला वृष्या ग्राहिणी वात-पित्तजित् ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
(विद्याविशेषः । सा च ब्रह्मणः सुता । विश्वा-मित्रेण रामाय प्रदत्ता । अस्याः प्रभावात्क्षुधातृष्णादिजनितक्लेशो न भवेत् । यथा, रामा-यणे । १ । २२ । ११ -- २२ ।“अध्यर्द्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे ।रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥
गृहाण वत्स्य ! सलिलं माभूत् कालविपर्य्ययः ।मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा ॥
न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्य्ययः ।न च सुप्तं प्रमत्तं वा धर्षयिष्यन्ति नैरॄताः ॥
न बाह्वोः सदृशो वोर्य्ये पृथिव्यामस्ति कश्चन ।त्रिषु लोकेषु वा राम ! न भवेत् सदृशस्तव ॥
बलामतिबलाञ्चैव पठतस्तात राघव ! ॥
न सौभाग्ये न दाक्षिण्ये न ज्ञाने बुद्धिनिश्चये ।नोत्तरे प्रतिबक्तव्ये समो लोके तवानघ ! ॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव ।बला चातिबला चैव सर्व्वज्ञानस्य मातरौ ॥
क्षुत्पिपासे न ते राम ! भविष्येते नरोत्तम ! ।बलामतिबलाञ्चैव पठतस्तात राघव ! ॥
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाथ भवेद्भवि ॥
पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजःसमन्विते ।प्रदातुं तव काकुस्थ ! सदृशस्त्वं हि पार्थिव ! ॥
कामं बहुगुणाः सर्व्वे त्वय्येते नात्र संशयः ।तपसा सम्भृते चैते बहुरूपे भविष्यतः ॥
ततो रामो जलं पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनः शुचिःप्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर्भावितात्मनः ॥
विद्यासमुदितो रामः शुशुभे भीमविक्रमः ।सहस्ररश्मिर्भगवान् शारदीव दिवाकरः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
बला स्त्री० बलं कार्य्यत्वेनास्त्यस्याः । (बालियडा) १ क्षुपभेदे, अमरः । “बलाचतुष्टयं शीतं मधुरं बलकान्तिकृत् ।स्निग्धं ग्राहि समीरास्रपित्तास्रक्षतनाशनम् । बला-मूलत्वचश्चूर्णं पीतं सक्षीरशर्करम् । मूत्रातिसारंहरति दुष्टगेतन्न संशयः” भावप्र० । विश्वामित्रेणरामाय दत्ते २ अस्त्रविद्याभेदे अतिबलशब्दे दृश्यम् ।