| YouTube Channel

बन्धूक (bandhUka)

 
शब्दसागरः
English
बन्धूक
m.
 (-कः)
1. A shrub bearing a red flower, (Pentapetes Phœnicea,
but also applied to the Ixora Bandhūca.)
2. A tree, (Pentaptera.)
3. A bastard.
E.
 बन्ध् to bind, ऊक
aff.
Capeller Eng
English
बन्धूक
m.
N.
 of a plant.
Yates
English
बन्धूक (कः) 1.
m.
 A shrub bearing a red
flower (Pentapetes phoenicea).
Wilson
English
बन्धूक
m.
 (-कः)
1 A shrub bearing a red flower, (Pentapetes Phœnicea, but also applied to the
Ixora Bandhuca.).
2 A tree, (Pentaptera.)
E.
 बन्ध to bind, ऊक
aff.
Apte
English
बन्धूकः [bandhūkḥ], [बन्ध्-ऊक]
N.
 of a tree
तवकरनिकरेण स्पष्ट- बन्धूकसूनस्तबकरचितमेते शेखरं बिभ्रतीव
Śi.*
 11.46
Ṛs.*
 3.5. -कम् A flower of this tree
बन्धूकद्युतिबान्धवो$यमधरः
Gīt.*
 1
Ṛs.*
 3.25.
Apte 1890
English
बंधूकः [बंध्-ऊक] N. of a tree
तवकरनिकरेण स्पष्टबंधूकसूनस्तबकरचितमेते शेखरं बिभ्रतीव Śi. 11. 46
Rs. 3. 5.
कं A flower of this tree
बंधूकद्युतिबांधवोऽयमधरः Gīt. 10
Rs. 3. 25
Monier Williams Cologne
English
बन्धूक
m.
 Pentapetes Phoenicea (n. its flower),
Kāv.
Kathās.
Suśr.
Terminalia Tomentosa,
L.
Monier Williams 1872
English
बन्धूक, अस्, m. a shrub bearing a red flower,
Pentapetes Phœnicea [cf. बन्धु-जीव]
Terminalia
Tomentosa
(अम्), n. the flower of Pentapetes Phœ-
nicea.
—बन्धूक-पुष्प, अस्, m. the tree Termi-
nalia Tomentosa.
—बन्धूकपुष्प-रजस्, अस्, n.
the pollen of the above flower.
Macdonell
English
बन्धूक bandhū-ka,
m.
 a tree (Pentapetes 🞄phoenicea)
n.
 its flower: -puṣpa,
n.
 flower 🞄of the Bandhūka.
Apte Hindi
Hindi
बन्धूकः
पुं*
 - बन्ध् + ऊकः
एक वृक्ष का नाम
बन्धूकम्
नपुं*
 - -
इस वृक्ष का फूल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
बन्धूक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳದ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > बन्ध (बन्धने) - "ऊकः" (उ० ४-४१)
व्युत्पत्तिः - > बध्नाति मनः
प्रयोगाः - > "नवकरनिकरेण स्पष्टबन्धूकसूनस्तबकरचितमेते शेखरं बिभ्रतीव"
उल्लेखाः - > माघ० ११-४६
विस्तारः - > "बन्धूको बन्धुजीवकः" - अम०
बन्धूक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊನ್ನೆಮರ
विस्तारः - > "बन्धूको बन्धुजीवे स्यात् बन्धूकः पीतसालके" - मेदि०
बन्धूक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾಸವಾಳದ ಹೂವು
प्रयोगाः - > "बन्धूकद्युतिबान्धवोऽयमधरः"
उल्लेखाः - > गीतगो०
L R Vaidya
English
baMDUka {% (I) m. %} Name of a tree, बंधूकपुष्परजसारुणिता च भूमिः Rt.iii.5.
baMDUka {% (II) n. %} A flower of this tree, बंधूककांतिमधुरेषु मनोहरेषु Rt.iii.25.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रियङ्गुः फलिनी श्यामा बन्धूको बन्धुजीवकः ।
-wordlist-
प्रियङ्गु (स्त्री), फलिनी (स्त्री), श्यामा (स्त्री), बन्धूक (पुं), बन्धुजीवक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
बन्धूक
बन्धूक, बन्धुजीव
बन्धूकं बन्धुजीवं स्यात्पुन्नागः सुरपर्णिका ।
verse 2.1.1.208
page 0026
अमरकोशः
Sanskrit
Word: बन्धूकः
Root: बन्धूक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ noon plant [Pentapetes Phoenicea - Bot.]
⇒ Indian-laurel [Terminalia Tomentosa - Bot.]
Shloka(s):
2|4|73|1 ► माध्यं कुन्दं रक्तकस्तु बन्धूको बन्धुजीवकः। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|73|1 ⇢ रक्तकः (रक्तक) (पुं) ⇒ red, bloody, player, amusing, fond of, pleasing, enamoured, red garment, globe-amaranth, particular zruti, passionately attached to, Sappanwood [Caesalpina Sappan - Bot.], amorous or impassioned or sporting man, noon plant [Pentapetes Phoenicea - Bot.], red castor oil plant [Ricinus Communis - Bot.], red-flowering drumstick tree [Hyperanthera Moringa - Bot.]
➠ 2|4|73|1 ⇢ बन्धूकः (बन्धूक) (पुं) ⇒ noon plant [Pentapetes Phoenicea - Bot.], Indian-laurel [Terminalia Tomentosa - Bot.]
➠ 2|4|73|1 ⇢ बन्धुजीवकः (बन्धुजीवक) (पुं)
Related word(s):
जातिः ➡ ओषधिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बन्धूकः,
पुं,
 (बध्नाति सौदर्य्येण चित्तमिति ।बन्ध + “उलूकादयश्च ।” उणा० ४ । ४१ । इतिऊकः ।) पीतशालकः । इति मेदिनी । के, १२८ ॥
पुष्पवृक्षविशेषः । वाँदुली इति वङ्गभाषा ।दोपहरिया इति हिन्दी भाषा । तत्पर्य्यायः ।रक्तकः २ बन्धूजीवकः ३ । इत्यमरः । २ । ४ । ७३ ॥
बन्धुकः ४ बन्धुः ५ बन्धुलः ६ बन्धुजीवकः ७बन्धुजीवः ८ बन्धूलिः ९ बन्धुरः १० । इतिशब्दरत्नावली ॥
रक्तः ११ माध्याह्निकः १२ ।इति भावप्रकाशः ॥
ओष्ठपुष्पः १३ अर्क-वल्लभः १४ मध्यन्दिनः १५ रक्तपुष्पः १६ राग-पुष्पः १७ हरिप्रियः १८ । अस्य गुणाः ।“असितसितपीतलोहितपुष्पविशेषात् चतुर्व्विधोबन्धूकः ।ज्वरहरो विविधारिग्रहपिशाचशमनः प्रसादनःसवितुः स्यात् ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
“बन्धूकः कफकृद्ग्राही रक्तपित्तहरो लघुः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
खधूपे, क्ली । वन्दूक इति ख्यातम् । यथा, --“बन्धूको बन्धुजीवे स्यात् खधूपे स्यान्नपुंसकम् ॥
”इति हड्डचन्द्रः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
बन्धूक
पु०
 बन्ध--ऊक । (बन्धुली) वृक्षे अमरः “बन्धूकपुष्पसङ्का-शम्” रबिप्रणाममन्त्रः । रक्तपीतादिपुष्पे मध्याह्ने प्रकाश-वति पुष्पवृक्षे २ पीतशालके मेदि० । “असितपीतलोहितपुष्पविशेषाच्चतुर्विधो बन्धूकः । ज्वरहारी बिषहारी ग्रहपिशाचशमनः प्रसादनः सबितुः स्यात्” राजनि० । “बन्धूकःकफकृद्ग्राही रक्तषित्तहरो लघुः” माबप्र० । (बन्दुक)इति ख्याते ३ खधूपे
न०
 हेमच० ।
Capeller
German
बन्धूक
m.
 N. einer Pflanze.
Stchoupak
French
बन्धूक-
m.
n.
 d'arbre, v. {%bandhu-jīva-
%} nt. sa fleur.
°पुष्प- nt. fleur du b.
°पुष्प-रजस्- son pollen.