| YouTube Channel

बधिरः (badhiraH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बधिरः, बधिरा, एडः, एडा, एडोकः, एडोका, कण्वः, कण्वा, कल्लः, कल्ला
noun
यः कर्णहीनः अस्ति।
"एषा बधिराणां पाठशाला वर्तते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
बधिरः, त्रि, (बध्नाति कर्णमिति । बन्ध + “इषिमदि-मुदीति ।” उणा० १ । ५२ । इति किरच् ।)श्रवणेन्द्रियरहितः । श्रुतिशक्तिहीनः । कालाइति भाषा । तत्पर्य्यायः । एडः २ । इत्य-मरः । २ । ६ । ४८ ॥
कल्लः ३ श्रवणापटुः ४ ।इति शब्दरत्नावली ॥
उच्चैःश्रवाः ५ । इतिसंक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥
(यथा, मनुः । ११ । ५२ ।“एवं कर्म्मविशेषेण जायन्ते सद्बिगर्हिताः ।जडमूकान्धबधिराविकृताकृतयस्तथा ॥
”बाधिर्य्यनिदानं यथा, --“यदा शब्दवहं वायुः श्रोत आवृत्य तिष्ठति ।शुद्धः श्लेष्मान्वितो वापि बाधिर्य्यं तेन जायते ॥
”इति माधवकरः ॥
असाध्यबाधिर्य्यमाह ।“बाधिर्य्यं बालवृद्धोत्थं चिरोत्थञ्च विवर्ज्जयेत् ।”इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
अस्यौषधम् ।“कर्णशूले कर्णनादे बाधिर्य्ये क्षेड एव च ।चतुर्ष्वपि च रोगेषु सामात्यं भेषजं स्मृतम् ॥
शृङ्गवेरञ्च मधु च सैन्धवं तैलमेव च ।कटूष्णं कर्णयोर्धार्य्यमेतत् स्याद्बेदनापहम् ॥
१ ॥
कर्णशूले कर्णनादे बाधिर्य्ये क्षेड एव च ।पूरणं कटुतैलेन हितं वातघ्नमौषधम् ॥
२ ॥
शिखरिक्षारजवारितत्कृतकल्केन साधितंतैलम् ।अपहरति कर्णनादं वाधिर्य्यञ्चापि पूरणतः ॥
शिखरी अपामार्गः ॥
३ ॥
गवां मूत्रेण विल्वानि पिष्ट्वा तैलं विपाचयेत् ।सजलञ्च सदुग्धञ्च तद्बाधिर्य्यहरं परम् ॥
क्षीरमत्राजं ग्राह्यम् । बिल्वतैलम् ॥
४ ॥
” इतिभावप्रकाशः ॥
यथा च ।“शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुलनागरम् ।शुष्कं चतुर्गुणं दद्यात्तैलमेतैर्व्विपाचयेत् ॥
बाधिर्य्यं कर्णशूलञ्च पूयस्रावश्च कर्णयोः ।क्रिमयश्च विनश्यन्ति तैलस्यास्य प्रपूरणात् ॥
” ५इति गारुडे १९७ अध्यायः ॥