बधिर (badhira)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 बधिर mfn.
   (-रः-रा-रं) Deaf. 
 E.
  बन्ध् to bind,  (the hearing.) aff.
   किरच्,  deriv.
  irr
 .

Capeller Eng

English

 बधिर॑ a.
  deaf,  abstr.
   °ता† f.
 

Yates

English

 बधिर (रः-रा-रं)
a. Deaf. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   बधिर  badhira  adj.
   deaf

Wilson

English

 बधिर
mfn.
   (-रः-रा-रं) Deaf. 
E.
  बन्ध to bind,  (the hearing, ) aff.
   किरन्,  deriv.
  irr
 .

Apte

English

बधिर [badhira],  a.
  Deaf
 ध्वनिभिर्जनस्य बधिरीकृतश्रुतेः Śi.*
  13.3
 Ms.*
  7.149.

Apte 1890

English

 बधिर a. Deaf
 ध्वनिभिर्ज नस्य बधिरीकृतश्रुतेः Śi. 13. 3
 Ms. 7. 149. 

Monier Williams Cologne

English

 बधिर॑ a &c.
   See col. 3.

 बधिर॑ b mf(आ)n.  (sometimes written वधिर) deaf,  RV.
   &c.
   &c.
  

 बधिर॑ m.
  N.
  of a serpent-demon (son of Kaśyapa),  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 बधिर बधिर। See p. 673,  col. 1.

 बधिर,  अस्,  आ,  अम्,  deaf,  (sometimes written
वधिर)
 [cf. Hib. bodhar
 Cambro-Brit. byzar
Armor. byzar.]
—बधिर-ता,  f. or बधिर-त्व, 
अम्,  n. deafness.
—बधिरान्ध (°र-अन्°),  अस्,  आ, 
अम्,  deaf and blind
 (अस्),  m.,  N. of a Nāga,  son
of Kaśyapa.
—बधिरी-कृ,  cl. 8. P. A. -करोति,  -कु-
रुते,  -कर्तुम्,  to make deaf,  deafen.
—बधिरी-
कृत,  अस्,  आ,  अम्,  made deaf,  deafened.

Macdonell

English

 बधिर badh-irá,  a.
  deaf: -tā,  f.
  deafness.

Benfey

English

 बधिर बधिर,  probably बन्ध् + इर, 
adj.
  Deaf,  Pañc. v. d. 84.

Apte Hindi

Hindi

बधिर
वि* - बन् + किरच्
बहरा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

बधिर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಿವುಡ /ಶ್ರೋತ್ರೇಂದ್ರಿಯವಿಲ್ಲದವನು
निष्पत्तिः - > बन्ध (बन्धने) - "किरच्" (उ० १-५१)
व्युत्पत्तिः - > बध्नाति कर्णम्
बधिर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಿವಿಲ್ಲದವನು /ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದವನು
प्रयोगाः - > "विश्वकर्तुरवतार इति स्वं बह्वमंस्त बधिरो निगमेषु"
उल्लेखाः - > याद० २१-५

L R Vaidya

English

 baDira {% a. (f. रा) %} Deaf,  प्रकृतिबधिरानुक्तिविकलान् G.L.15,  M.vii.149.

Bopp

Latin

 बधिर (ut videtur,  a r. बन्ध् s. इर) surdus. AM. (Hib.
bodhar,  cambro - brit. byzar,  armor. byzar id.)

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  बधिर,  श्रुतिवर्जित,  विकर्ण,  कर्णहीन,  कर्णशून्य,  एड,  एडोक,  कण्व,  कल्ल,  बन्धुर,  बर्कर
adjective
 
यः श्रवणेन्द्रियदोषात् श्रोतुम् असमर्थः अस्ति।
 "बधिराणां बालानां कृते प्रदीपमहोदयः श्रुतिवर्जित-विद्यालयं प्रारब्धुम् अचिन्तयत्। "

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अकर्ण एडो बधिरो दुश्चर्मा तु द्विनग्नकः ॥ ४५४ ॥
वण्डश्च शिपिविष्टश्च खोडखोरौ तु खञ्जके ।
-wordlist-
 
अकर्ण (पुं),  एड (पुं),  बधिर (पुं),  दुश्चर्मन् (पुं),  द्विनग्नक (पुं),  वण्ड (पुं),  शिपिविष्ट (पुं),  खोड (पुं),  खोर (पुं),  खञ्जक (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

एड
एड,  बधिर
अन्धो ह्यनेडमूकः स्यादेडो वधिर उच्यते ।
verse 2.1.1.609
page 0068

पुराणम्

English

बधिर / BADHIRA. A serpent of the kaśyapa dynasty. (There is a reference to this serpent in Śloka 16,  Chapter 74,  Udyoga Parva,  M.B.).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 बधिरः,  त्रि,  (बध्नाति कर्णमिति । बन्ध + “इषिमदि-मुदीति ।” उणा० १ । ५२ । इति किरच् ।)श्रवणेन्द्रियरहितः । श्रुतिशक्तिहीनः । कालाइति भाषा । तत्पर्य्यायः । एडः २ । इत्य-मरः । २ । ६ । ४८ ॥
 कल्लः ३ श्रवणापटुः ४ ।इति शब्दरत्नावली ॥
 उच्चैःश्रवाः ५ । इतिसंक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥
 (यथा,  मनुः । ११ । ५२ ।“एवं कर्म्मविशेषेण जायन्ते सद्बिगर्हिताः ।जडमूकान्धबधिराविकृताकृतयस्तथा ॥
”बाधिर्य्यनिदानं यथा,  --“यदा शब्दवहं वायुः श्रोत आवृत्य तिष्ठति ।शुद्धः श्लेष्मान्वितो वापि बाधिर्य्यं तेन जायते ॥
”इति माधवकरः ॥
असाध्यबाधिर्य्यमाह ।“बाधिर्य्यं बालवृद्धोत्थं चिरोत्थञ्च विवर्ज्जयेत् ।”इति भावप्रकाशः ॥
 * ॥
अस्यौषधम् ।“कर्णशूले कर्णनादे बाधिर्य्ये क्षेड एव च ।चतुर्ष्वपि च रोगेषु सामात्यं भेषजं स्मृतम् ॥
शृङ्गवेरञ्च मधु च सैन्धवं तैलमेव च ।कटूष्णं कर्णयोर्धार्य्यमेतत् स्याद्बेदनापहम् ॥
 १ ॥
कर्णशूले कर्णनादे बाधिर्य्ये क्षेड एव च ।पूरणं कटुतैलेन हितं वातघ्नमौषधम् ॥
 २ ॥
शिखरिक्षारजवारितत्कृतकल्केन साधितंतैलम् ।अपहरति कर्णनादं वाधिर्य्यञ्चापि पूरणतः ॥
शिखरी अपामार्गः ॥
 ३ ॥
गवां मूत्रेण विल्वानि पिष्ट्वा तैलं विपाचयेत् ।सजलञ्च सदुग्धञ्च तद्बाधिर्य्यहरं परम् ॥
क्षीरमत्राजं ग्राह्यम् । बिल्वतैलम् ॥
 ४ ॥
” इतिभावप्रकाशः ॥
 यथा च ।“शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुलनागरम् ।शुष्कं चतुर्गुणं दद्यात्तैलमेतैर्व्विपाचयेत् ॥
बाधिर्य्यं कर्णशूलञ्च पूयस्रावश्च कर्णयोः ।क्रिमयश्च विनश्यन्ति तैलस्यास्य प्रपूरणात् ॥
” ५इति गारुडे १९७ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 बधिर त्रि०
  बन्ध--किरच् । श्रोत्रेन्द्रियरहिते श्रवणशक्तिशून्थे ।तस्यानंशिता मनुनोक्ता यथा “अनंशौ क्लीवपतितौजात्यन्धबधिरौ तथा” । ततः अरीहणा० चतुरर्थ्यांवुञ् । बाधिरक तन्निकटदेशादौ त्रि०
  । ततः दृढा० भावे वाइमनिच् पक्षे ष्यञ् । बधिरिमन् पु०
  बाधिर्य्य न०
 तद्भावे तन्निदानादि माधवकरेणोक्तं यथा “यदाशब्दबहं वायुः स्योतसावृत्य तिष्ठति । शुद्धः श्लेष्मा-न्वितो बापि बाधिर्य्यं तेन जायते” ।

Capeller

German

 बधिर॑ taub. Abstr. बधिरिता f.
 

Grassman

German

 badhirá,  a.,  taub [von bandh],  vgl. á-badhira.
-ā́ [du.] kárṇā 〰 {319, 8}.
-ā́s [m.] {785, 6} neben anakṣā́sas.

Burnouf

French

 बधिर बधिर a. (बन्ध्
 sfx. इर) sourd.

Stchoupak

French

 बधिर-
 a. sourd 
 m.
  n.
  d'un Nāga 
 -ता- f.
  surdité 
-ईकृ- rendre sourd.
बधिरान्ध- m.
  n.
  d'un Nāga.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.