| YouTube Channel

फाण्ट (phANTa)

 
शब्दसागरः
English
फाण्ट
mfn.
 (-ण्टः-ण्टा-ण्टं) Readily prepared, made by an extemporaneous
easy process, (decoction, &c.)
n.
 (-ण्टं)
1. Diluted decoction, decoc-
tion, easily prepared.
2. The first particles of butter that are
produced by churning.
E.
 फण् to prepare easily,
aff.
 क्त,
deriv.
irr
 .
Yates
English
फाण्ट (ण्टः-ण्टा-ण्टं)
a. Readily pre-
pared (by decoction, &c.)
n.
 Di-
luted decoction
first particles
of butter produced by churning.
Spoken Sanskrit
English
फाण्ट phANTa
adj.
 one who does not exert himself or takes things easy
फाण्ट phANTa
adj.
 readily or easily prepared
फाण्ट phANTa
adj.
 made or won by an easy process
फाण्ट phANTa
adj.
 obtained by straining or filtering
फाण्ट phANTa
m.
 pounded medicinal substances mixed with four parts of hot water and then filtered
फाण्ट phANTa
m.
 infusion
फाण्ट phANTa
m.
 decoction
फाण्ट phANTa
n.
 first particles of butter that are produced by churning
Wilson
English
फाण्ट
mfn.
 (-ण्टः-ण्टा-ण्टं) Readily prepared, made by an
extemporaneous easy process, (decoction, &c.).
n.
 (-ण्टं)
1 Diluted decoction, decoction easily prepared.
2 The first particles of butter that are produced by churning.
E.
 फण to prepare easily,
aff.
 क्त,
deriv.
irr
 .
Apte
English
फाण्ट [phāṇṭa],
a.
 Made by an easy process, readily or easily prepared (as a decoction). -टः, -टम् An infusion, decoction
फाण्टमनायाससाध्यः कषायविशेषः Sk.
फाण्टचित्रास्त्र- पाणयः
Bk.*
 9.17. (see the commentary
यदशृतमपिष्टं कषायमुदकसंपर्कमात्राद्विभक्तरसम् ईषदुष्णं तदल्पप्रयाससाध्यत्वात् फाण्ट- मित्युच्यते ।)
क्षुणद्रव्यफले सम्यक् जलमुष्णं विनिक्षिपेत् । पात्रे चतु- ष्पलमितं ततस्तु स्रावयेज्जलम् । सो$यं चूर्णद्रवः फाण्टो भिषग्भिरभिधीयते Vaidyaka. -ण्टम् The first particles of butter produced by churning.
Apte 1890
English
फांट a. Made by an easy process, readily or easily prepared (as a decoction).
टः
टं An infusion, decoction
फांटमनायाससाध्यः कषायविशेषः Sk.
फांटचित्रास्त्रपाणयः Bk. 9. 17 (see the commentary).
टं The first particles of butter produced by churning.
Monier Williams Cologne
English
फाण्ट mf(आ)n. (contracted from फाणित
cf.
Pāṇ.
 vii, 2, 18) obtained by straining or filtering, Ṛgvidh.
made or won by an easy process, readily or easily prepared,
L.
one who does not exert himself or takes things easy,
L.
फाण्ट
m.
 an infusion, decoction, pounded medicinal substances mixed with four parts of hot water and then filtered,
ŚārṅgS.
 (also °टक,
m.
 ),
Bhaṭṭ.
फाण्ट
n.
 the first particles of butter that are produced by churning,
ŚBr.
Kauś.
Monier Williams 1872
English
फाण्ट, अस्, आ, अम् (a contraction of फाणित),
obtained by straining or filtering, readily or easily
prepared, anything made by an easy process (as a
decoction &c.)
(अस्), m. an infusion, decoction,
pounded medicinal substances mixed with four parts
of hot water and filtered
(अम्), n. the first particles
of butter that are produced by churning.
—फाण्टा-
हृत (°ट-आह्°), अस्, m., N. of a man
a patronymic
from Phāṇṭāhṛti
(आस्), m. pl. the pupils of Phāṇ-
ṭāhṛti.
—फाण्टाहृतायन, अस्, m. a patronymic
from Phāṇṭāhṛti.
—फाण्टाहृति, इस्, m., N. of a
man
see Pāṇ. IV. 1, 150.
Macdonell
English
फाण्ट phāṇṭa [phāṇ(i)ta],
a.
 obtained by filtered 🞄infusion
m.
 filtered infusion of pounded 🞄drugs with four parts of hot water
n.
 first 🞄particles of butter obtained by churning.
Benfey
English
फाण्ट फाण्ट, i. e. फण्, Caus., + त,
I. ptcple. of the pf. pass. of the causal
of फण्, Readily or easily prepared.
II.
m.
 Diluted decoction
III.
n.
 The
first particle of butter that are pre-
pared by churning.
Apte Hindi
Hindi
फाण्ट
वि* - "फण्+क्त, नि० साधुः"
"सुगम प्रक्रिया द्वारा निर्मित, आसानी से बनाया हुआ"
फाण्टः
पुं*
 - -
"अर्क, काढ़ा"
फाण्टम्
नपुं*
 - -
"अर्क, काढ़ा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
फाण्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಕುದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಷಾಯ
निष्पत्तिः - > फण (गतौ) - "क्तः" (३-२-१०२)
व्युत्पत्तिः - > फण्यते इति
प्रयोगाः - > "अम्लिष्टनादा निरगुः फाण्टचित्रास्त्रपाणयः"
उल्लेखाः - > भट्टि० ९-१७
विस्तारः - > "फाण्टोऽतिक्वाथजो रसः" - वैज०
फाण्ट
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
L R Vaidya
English
PAMwa {% (I) a. (f. टा) %} Made by an easy process.
PAMwa {% (II) m. %} Anything obtained by straining or filtering, a decoction, फांटचित्रास्त्रपाणयः Bt.ix.17.
Kridanta Forms
Sanskrit
फण् (फ꣡णँ꣡ गतौ गतिदीप्त्योः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = फणनम्
अनीयर् = फणनीयः - फणनीया
ण्वुल् = फाणकः - फाणिका
तुमुँन् = फणितुम्
तव्य = फणितव्यः - फणितव्या
तृच् = फणिता - फणित्री
क्त्वा = फणित्वा
ल्यप् = प्रफण्य
क्तवतुँ = फणितवान् / फाण्टवान् - फणितवती / फाण्टवती
क्त = फणितः / फाण्टः - फणिता / फाण्टा
शतृँ = फणन् - फणन्ती
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दोला प्रेङ्खोलनं प्रेङ्खा फाण्टं कृतमयत्नतः ॥ १४८१ ॥
-wordlist-
दोला (स्त्री), प्रेङ्खोलन (क्ली), प्रेङ्खा (स्त्री), फाण्ट (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अनायास
अनायास, फाण्ट
अनायासार्थकं फाण्टमन्तर्गडु निरर्थकम् ।
verse 4.1.1.774
page 0088
Vedic Reference
English
Phāṇṭa in the Śatapatha Brāhmaṇa^1 is said to denote the
first particles of butter produced by churning, ‘creamy butter.’
1) iii. 1, 3, 8. Cf. Eggeling, Sacred Books of the East, 26, 14, n. 1.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
फाण्टं, त्रि, (फण्यते स्मेति । फण गतौ + “क्षुब्ध-स्यान्तध्वान्तेति ।” ७ । २ । १८ । इति निपा-तनात् साधुः ।) अनायासकृतम् । इत्यमरः ।७ । १ । ९४ ॥
कषायभेदः । यथा, --“क्षिप्त्वोष्णतोये मृदितः फाण्ट इत्यमिधीयते ।”अपि च ।“क्षुण्णद्रव्यपले सम्यक् जलमुष्णं विनिःक्षिपेत् ।पात्रे चतुःपलमिति ततस्तु स्रावयेज्जलम् ॥
सोऽयं चूर्णद्रवः फाण्टो भिषग्भिरभिधीयते ॥
”इति वैद्यकपरिभाषा ॥
(तथास्य प्रस्तुतविधिः ।“सद्योऽभिष्णु पूतस्तु फाण्टन्तन्मानकल्पने ॥
”इति वाभटकल्पस्थाने षष्ठेऽध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
फाण्ट
न०
 फण--क्त नि० । १ अनायासेन कृते अमरः । “क्षिप्त्वोष्ण-तोये मृदितः फाण्ट इत्यभिधीयते” इत्युक्ते २ क्वाथभेदे
पु०
 ।“क्षुण्णद्रव्यफले मम्यक् जलमुष्णं विनिःक्षिपेत् । पात्रे-चतुःपलमितं ततस्तु स्रावयेज्जलम् । सोऽयं चूर्णद्रवःफाण्टः भिषग्भिरभिधीयते” वैद्यक० ।