फल्गु (phalgu)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 फल्गु॑ (f.  फल्गु॑,  फ°ल्गू॑ & फ°ल्ग्वी) reddish
 small, 
minute,  weak (abstr.   °ता† f.
 )
 f.
  du.
  N.
  of a lunar mansion. 

Yates

English

 फल्गु (ल्गुः) 2.
f.
  The opposite leaved
fig-tree
 name of a river
 false-
hood
 a red powder
 spring
season. 
a. Sapless
 vain
 weak.

Spoken Sanskrit

English

फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  weak
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  pithless
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  worthless
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  red
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  unprofitable
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  feeble
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  unsubstantial
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  insignificant
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  reddish
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  useless
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  minute
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  small
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 adj.
  	-	  dry
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 f.
  	-	  spring season
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 f.
  	-	  falsehood lie
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 f.
  	-	  hairy fig tree  [ Ficus Oppositifolia - Bot. ]
फल्गु 	-	 phalgu 	-	 f.
  	-	  red powder usually of the root of wild ginger

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 फल्गु
mfn.
   (-ल्गुः-ल्गुः-ल्गु)
1 Pithless,  sapless.
2 Vain,  unprofitable,  unmeaning,  useless.
3 Weak,  feeble.
f.
  (-ल्गुः)
1 The oppositeleaved fig tree,  (F. oppositi-folia,  Rox.)
2 The name of a river which is said to run underneath Gaya.
3 Falsehood,  false or lying speech.
4 A red powder,  usually of the root of wild ginger,  coloured with sappan wood, 
and thrown over one another by the Hindus,  at the Holi festival.
5 The spring season. 
E.
  फल to bear fruit,  Uṇādi aff.
   गुक्

Apte

English

फल्गु [phalgu],  a.
  [फल्-उ गुक् च Uṇ.*
  1.18]

Pithless,  unessential
 unsubstantial
 सारं ततो ग्राह्यमपास्य फल्गु Pt.*
  1.

Worthless,  useless,  unimportant
 'फल्गु तुच्छमसारं च' Yādava. 
 तरीषु तत्रत्यमफल्गु भाण्डम् Śi.*
  3.76.

Small,  minute
 नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृताः Bhāg.*
  8.3.22.

Vain,  unmeaning.

Weak,  feeble,  flimsy
 फल्गूनि तत्र महतां जीवो जीवस्य जीवनम् Bhāg.*
  1.13.47.

Untrue.

Beautiful,  lovely. -ल्गुः f.
 

The spring season. 

The opposite-leaved fig-tree (Mar.  बोखाडा).

N.
  of a river at Gayā.

A red powder of wild ginger (Mar.  गुलाल) thrown by the Hindus over one another at the Holi festival.

(du. ) (In astrol.
 ) N.
  of a नक्षत्र. Comp.
   -उत्सवः the vernal festival,  commonly called Holi.-द a.
  avaricious. -वाक् a falsehood,  lie. -वाटिका the opposite-leaved fig-tree.

Apte 1890

English

 फल्गु a. [फल् 
उ गुक् च Uṇ. 1. 18] 1 Pithless,  unessential
 unsubstantial
 सारं ततो ग्राह्यमपास्य फल्गु Pt. 1. 
2 Worthless,  useless,  unimportant
 Śi. 3. 76. 
3 Small,  minute. 
4 Vain,  unmeaning. 
5 Weak,  feeble,  flimsy. 
6 Untrue. 
7 Beautiful,  lovely. 
ल्गुः f. 1 The spring season. 
2 The opposite-leaved fig-tree. 
3 N. of a river at Gayā. 
4 A red powder of wild ginger (Mar. गुलाल) thrown by the Hindus over one another at the Holi festival. 
Comp. 
उत्सवः the vernal festival,  commonly called Holi. 
वाटिका the opposite-leaved fig-tree. 

Monier Williams Cologne

English

 फल्गु॑ mf(ऊ॑,  or वी)n.  reddish,  red,  TS.
 

 small,  minute,  feeble,  weak,  pithless,  unsubstantial,  insignificant,  worthless,  unprofitable,  useless,  VS.
  &c.
   &c.
  

 फल्गु॑ f.
  Ficus Oppositifolia,  L.
 

 a red powder usually of the root of wild ginger (coloured with sappan wood and thrown over one another by the Hindūs at the Holī festival
 cf.
   फल्गूत्सव),  W.
 

 the spring season,  L.
 

 (scil.  वाच्) a falsehood,  lie,  L.
 

 N.
  of a river flowing past Gayā,  MBh.
  
 Hariv.
 

 फल्गु॑ f.
  du.
  (in astrol.
 ) N.
  of a Nakṣatra.

Monier Williams 1872

English

 फल्गु फल्गु,  उस्,  उस् (ऊस्,  Vājasaneyi-saṃ-
hitā XXIV. 4),  उ (said to be fr. rt. फल्
 perhaps
fr. rt. स्फुर्ज्),  reddish (this meaning is Vedic and
is doubtful
 cf. फल्गुन)
 small,  minute
 pithless, 
sapless,  unsubstantial,  (opposed to सार)
 worthless, 
vain,  unprofitable,  unmeaning,  useless
 flimsy,  weak, 
feeble,  insignificant
 untrue
 (उस्),  f. the opposite-
leaved fig-tree,  Ficus Oppositifolia
 a red powder
usually of the root of wild ginger (coloured with
sappan wood and thrown over one another by the
Hindūs at the Holī festival
 cf. फल्गूत्सव,  हो-
लाका)
 the spring season
 N. of a river flowing past
Gayā
 (ऊ),  f. du.,  N. of a Nakṣatra.
—फल्गु-
ता,  f. or फल्गु-त्व,  अम्,  n. worthlessness,  vain-
ness,  vanity,  uselessness,  insignificance.
—फल्गु-
तीर्थ,  अम्,  n.,  N. of a sacred bathing-place near
Gayā.
—फल्गु-द,  अस्,  आ,  अम्,  giving little,  nig-
gardly
 (आ),  f.,  N. of a river (= फल्गु)।
—फल्गु-प्रासह,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. having little
strength.
—फल्गु-वत्,  आन्,  अती,  अत् (?),  insignificant, 
worthless,  weak.
—फल्गु-वाटिका,  f. the opposite-
leaved fig-tree,  Ficus Oppositifolia.
—फल्गु-वृन्त, 
अस् or अम्,  m. or n. (?) ,  a species of Symplocos.
—फल्गु-वृन्ताक,  अस्,  m. a species of Colosan-
thes.
—फल्गु-हस्तिनी,  f.,  N. of a poetess.
—फल्-
गूत्सव (°गु-उत्°),  अस्,  m. the vernal festival,  com-
monly called Holī,  in honour of Kṛṣṇa,  at which
the people throw a red powder over one another.

Macdonell

English

 फल्गु phalgú,  (ú,  ū́,  or v-ī) reddish (V.)
 🞄pithless,  feeble
 insignificant,  worthless,  vain
 🞄minute,  tiny: -tā,  f.
  insignificance
 worthlessness,  🞄vanity.

Benfey

English

 फल्गु फल्गु,  i. e. स्फुर्ज् + अ, 
 I. adj.
 
 1. Pithless,  sapless.
 2. Vain,  worth-
less,  Pañc. pr. d. 10.
 3. Weak,  Hit.
iii. d. 79.
 II. f.
 
 1. The opposite-leaved
fig-tree.
 2. The spring season. 
 3.
Falsehood.

Apte Hindi

Hindi

फल्गु
वि* - "फल्+उ, गुक् च"
"बिना गूदे का, रसहीन, तत्वरहित, सारविहीन"

फल्गु
वि* - -
"अयोग्य, निरर्थक, महत्वहीन"

फल्गु
वि* - -
"अल्प, सुक्ष्म्"

फल्गु
वि* - -
"निर्मूल, व्यर्थ"

फल्गु
वि* - -
"दुर्बल, बलहीन, निस्सार"

फल्गुः
स्त्री*
  - -
वसन्तऋतु

फल्गुः
पुं*
  - -
गूलर का वृक्ष

फल्गुः
पुं*
  - -
गया के पास एक नदी

Shabdartha Kaustubha

Kannada

फल्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಲ್ಹತ್ತಿ ಗಿಡ /ಬ್ರಹ್ಮಮೇಡಿ
निष्पत्तिः - > फल (निष्पत्तौ) - "उः" गुक् च (उ० १-१८)
विस्तारः - > "काकोदुम्बरिका फल्गुः" - अम०
फल्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನದಿ
फल्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಸಂತ ಋತು
फल्गु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಸಂತೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ (ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ) ಪರಸ್ಪರ ಎರಚಾಡುವ ಓಕಳಿ(ಗುಲಾಲು)
फल्गु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಾರವಿಲ್ಲದ /ಸತ್ತ್ವವಿಲ್ಲದ /ತಿರುಳಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "सारं ततो ग्राह्यमपास्य फल्गु हंसैर्यथा क्षीरमिवाम्बुमध्यात्"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० १-९
फल्गु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ /ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಾರದ /ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ
विस्तारः - > "फल्गुः काकोदुम्बरिकावृक्षे निरर्थकेऽपि च" - हेम० "फल्ग्वसारे अभिधेयवत् । नदीभेदे मलप्वां स्त्री" - मेदि०
फल्गु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಣ್ಣದಾದ /ಚಿಕ್ಕದಾದ /ಅಲ್ಪವಾದ
फल्गु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಮ್ಯವಾದ /ಸುಂದರವಾದ
फल्गु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಬಲವಾದ /ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ

L R Vaidya

English

 Palgu {% (I) a. %} 1. Pithless,  sapless,  unsubstantial,  (op. to सार),  सारं ततो ग्राह्यमपास्य फल्गु Panch.i.
small,  minute
unmeaning,  useless,  worthless
feeble,  insignificant.

 Palgu {% (II) f. %} 1. the spring season
 2. name of a sacred river.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 phalgu (gender not known,  only in cpds.
 in Skt. adj.,  worthless
 Pali pheggu in mg. 1,  phaggu in mg. 2), 
(1) ‘accessory wood … next to the pith,  but inferior and worthless’ (PTSD): Mvy 〔433〕 apagata-śākhā-pattra-palāśā-laṭikā(read latikā with Index,  Tib. khri śiṅ,  creeper
 or with Mironov prapāṭikā)-tvak-phalguḥ,  Bhvr. (here Tib. skyon,  fault,  defect,  not parallel with prec. words but having them as dependents)
 apagata-phalgu,  adj.,  = Pali °phegguka,  free from weak wood (PTSD),  Mvy 〔7636〕 (°guḥ
 here Tib. sñiṅ po ma yin pa,  what is not the pith)
 SP 〔39.4〕 (°guḥ)
 (parṣad) phalgu-vyapagatā (so with WT,  cpd.) SP 〔44.14〕
 tvagbhārataś ca phalgutaś ca sārataś ca (of trees) Divy 〔628.1〕,  similarly 12
 fig.,  of dauṣṭhulya in men,  tvaggataṃ phalgugataṃ sāragataṃ Bbh 〔356.25〕
(2) nt.,  a certain religious observance (defined for Pali,  MN comm. 〔i.179.1 ff.〕): śuddhasya hi sadā phalgu Ud 〔xvi.15〕 = Pali MN 〔i.39.19〕.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyon
१) अङ्गण २) अपक्षण ३) अपराध ४) अवलेप ५) आदीनव ६) आपत्ति ७) आम ८) आमय ९) आविल १०) ऊन ११) कलङ्क १२) कलि १३) छल १४) दुष्ट १५) दोष १६) पर्याप्ति १७) फल्गु १८) श्वित्र १९) हानि

khong stong
१) अमण्ड २) कोटर ३) निष्कुह ४) फल्गु

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
काकोदुम्बरिका फल्गुर्मलयुर्जघनेफला ।
-wordlist-
 
काकोदुम्बरिका (स्त्री),  फल्गु (स्त्री),  मलयु (स्त्री),  जघनेफला (स्त्री)

--source--
 
पर्याणं तु पल्ययनं वीतं फल्गु हयद्विपम् ॥ १२५२ ॥
-wordlist-
 
पर्याण (क्ली),  पल्ययन (क्ली),  वीत (क्ली),  फल्गु (क्ली)

--source--
 
व्युष्टिः फलमसारं तु फल्गु शून्यं तु रिक्तकम् ।
शुन्यं तुच्छं वशिकं च निबिडं तु निरन्तरम् ॥ १४४६ ॥
निबिरीसं घनं सान्द्रं नीरन्ध्रं बहलं दृढम् ।
गाढमविरलं चाथ विरलं तनु पेलवम् ॥ १४४७ ॥
-wordlist-
 
व्युष्टि (स्त्री),  फल (क्ली),  असार (क्ली),  फल्गु (क्ली),  शून्य (क्ली),  रिक्त (क्ली),  शुन्य (क्ली),  तुच्छ (क्ली),  वशिक (क्ली),  निबिड (क्ली),  निरन्तर (क्ली),  निबिरीस (क्ली),  घन (क्ली),  सान्द्र (क्ली),  नीरन्ध्र (क्ली),  बहल (क्ली),  दृढ (क्ली),  गाढ (क्ली),  अविरल (क्ली),  विरल (क्ली),  तनु (क्ली),  पेलव (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रिक्त
रिक्त,  तुच्छ,  असार,  फल्गु
रिक्तं तुच्छमसारं तु फल्गु व्युष्टिः फलं स्मृतम् ।
verse 4.1.1.777
page 0089

नाममाला

Sanskrit

अश्लील,  काहल,  फल्गु
अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् ॥ १५५ ॥
verse 0.1.1.155
page 0075

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: फल्गुः
Root: फल्गु
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Ficus oppositifolia
 Tamil Pēyatti
Shloka(s):
3|3|111|1 ► फल्गुः काकोदुम्बरिका बलजुर्जघनेफला। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|111|1 ⇢ फल्गुः (फल्गु) (स्त्री) ⇒ Ficus oppositifolia
 Tamil Pēyatti ⇒ 
➠ 3|3|111|1 ⇢ काकोदुम्बरिका (काकोदुम्बरिका) (स्त्री) ⇒ Ficus oppositifolia
 Tamil Pēyatti ⇒ 
➠ 3|3|111|1 ⇢ बलयू (बलयू) (स्त्री) ⇒ Ficus oppositifolia
 Tamil Pēyatti ⇒ 
➠ 3|3|111|1 ⇢ जघनेफला (जघनेफला) (स्त्री) ⇒ Ficus oppositifolia
 Tamil Pēyatti ⇒ 
Related word(s):
    

Mahabharata

English

Phalgu,  name of a tīrtha or of a river. § 370 (Tīrthayātrāp.): III,  84,  8076 (at Gayā).--§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III,  87,  8308 (ºnāmā mahānadī,  do.(?),  in the east). Cf. Phalgutīrtha.

Vedic Reference

English

 Phalgu. See Nakṣatra.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 फल्गु,  त्रि,  (फल निष्पत्तौ + “फलिपाटिनमि-मनिजनामिति ।” उणा० १ । १९ । इत्युः गुगा-गमश्च ।) असारम् । इत्यमरः । ३ । १ । ५६ ॥
(यथा,  माघे । ३ । ७६ ।“तरीषु तत्रत्यमफल्गु भाण्डंसांयात्रिकानावपतोऽभ्यनन्दत् ॥
”)निरर्थकम् । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 (यथा, देवीभागवते । ५ । १५ । ३२ ।“न फल्गुवाक्यैः प्रतिबोधनीयोराजा तु वीरैरिति नीतिशास्त्रम् ॥
”)सामान्यम् । क्षुद्रम् । यथा,  भागवते । १ । १३ । ४७ ।“अहस्तानि सहस्तानामपदानि चतुष्पदाम् ।फल्गूनि तत्र महतां जीवो जीवस्य जीवनम् ॥
”)

 फल्गुः,  स्त्री,
   (फल निष्पत्तौ + उः । गुगागमश्च ।)गयास्थनदीभेदः । तस्या माहात्म्यादि यथा,  --सार्द्धक्रोशद्बयं मानं गयायां परिकीर्त्तितम् ।पञ्चक्रोशं गयाक्षेत्रं क्रोशमेकं गयाशिरः ॥
तत्र पिण्डप्रदानेन तृप्तिर्भवति शाश्वती ।नगाज्जनार्द्दनाच्चैव कूपाच्चोत्तरमानसात् ॥
एतद्गयाशिरः प्रोक्तं फल्गुतीर्थं तदुच्यते ।तत्र पिण्डप्रदानेन पितॄणां परमा गतिः ॥
पृथिव्यां यानि तीर्थानि ये समुद्राः सरांसि च ।फल्गुतीर्थं गमिष्यन्ति वारमेकं दिने दिने ॥
”इति गारुडे ८३ अध्यायः ॥
अन्यत् गयाशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
 * ॥
 काकोडम्बरिका ।इत्यमरः ॥
 काकडुमुर इति भाषा ॥
 (अस्याःपर्य्यायो यथा,  --“भद्रा मलपूः फल्गुः स्यात् काकडुम्बरिका चसा ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
)अस्या गुणाः । गुरुत्वम् । ग्राहित्वम् । शीत-लत्वम् । स्वादुत्वम् । तृप्तिकारित्वञ्च । इतिराजवल्लभः ॥
 रेणुभेदः । फागु इति प्रसिद्धः ।मिथ्यावाक्यम् । इति शब्दरत्नावली ॥
 वस-न्तर्त्तुः । इति जटाधरः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 फल्गु त्रि०
  फल--उ गुक् च । १ रम्ये मेदि० २ असारे अमरः ।३ निरर्थके त्रिका० ४ मिथ्यावाक्ये शब्दर० ५ गयातीर्थस्थनद्यांस्त्री । मेदि० (फागु) इति ख्याते धूलिरूपे ६ पदार्थे७ वलन्तसमये,  जटा० । ८ काकोडुम्बरिकायाम् अमरः ।फल्गुतीर्थमाहात्म्यं यथा “फलगुतीर्थं ब्रजेत् तस्मात्सर्वतीर्थात्तमोत्तमम् । मुक्तिर्भवति पितृणां कर्तृणांश्राद्धतः सदा । ब्रह्मणा प्रार्थितो विष्णुः फल्गुकोह्यभवत् पुरा । दक्षिणाग्निहुतं न्यू नं तद्रजः फल्गु-तीर्थकम् । तीर्थानि यानि सर्वाणि भुवनेष्वखिलेष्वपि ।तानि स्नातुं समायान्ति फल्गुतीर्थं सुरैः सह । गङ्गा-पादोदकं विष्णोः फल्गुर्ह्यादिगदाधरः । स्वयं हिद्रवरूपेण तस्माद्गङ्गधिकं विदुः । अश्वमेधमहम्राणांसहस्रं यः समाचरेत् । नासौ तत्फलमाप्नोति फल्गु-तीर्थे यदाप्नुयात्” वायुपु०  गयामा० ।

Capeller

German

 फल्गु॑ (f.  फल्गु॑,  °ल्गू॑ u. ल्ग्वी) rötlich
schwach. f.
  Du. N. eines Mondhauses.

Grassman

German

 (phalgú),  a.,  1〉 schimmernd,  röthlich schimmernd (vielleicht mit sphar,  sphur verwandt) 2〉 winzig,  schwächlich
 dafür im RV. phalgúa.
-ū́ 1〉 VS. 〔24, 4〕.

Burnouf

French

 फल्गु फल्गु a. (फल्
 गम्) sans moelle,  sans sève
au fig. inutile,  privé de sens,  vain.  -- S. f.
  ficus oppositifolia, 
bot.
		 mensonge.
		 Poudre de gimgembre sauvage,  colorée avec du bois
de sapan,  et que les Indiens se lancent entre eux à la fête de la
Phālgunī.
	-- (फल
 गम्) le printemps.

Stchoupak

French

 फल्गु-
 -उ- -(व्)ई- a. faible,  sans valeur,  insignifiant,  inutile 
-उ- f.
  n.
  d'une rivière
 qui coule près de Gayā 
 -ता-
f.
  -त्व- nt. insignifiance,  fait de n'avoir aucune valeur,  nullité.
°द- ag. avare.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.