प्सुर (psura)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishप्सुर [psura],
Lovely, beautiful.
Having a shape or form. फ
Shabdartha Kaustubha
Kannadaप्सुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ರೂಪವುಳ್ಳ /ಒಂದು ಆಕಾರವುಳ್ಳ
प्सुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸುಂದರವಾದ /ರಮ್ಯವಾದ /ಸೊಗಸಾದ
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
वाचस्पत्यम्
Sanskritप्सुर प्सु + बा० अस्त्यर्थे र । रूपवति ऋ० १० । २६ । ३ भाष्येइति श्रीतारानाथतर्कवाचस्पतिभट्टाचार्य्यसंकलिते वाचस्पत्येपकारादिशब्दार्थसङ्कलनम् ।पकारादिषु शब्देषु केचित् शब्दा न सङ्कांलता केषाञ्चिच्चार्थभेदा भ्रमान्नोक्तास्तेइतःपरं परिशिष्टे प्रदर्श्यन्ते ।परिशिष्टम्४२२५ पृष्ठस्थपद्मशब्दपरिशिष्टम्“अष्टकासु भवेत् पद्म तत्र दत्तं तथाऽक्षयम्” हेमा०श्रा० जातूकर्ण्योक्ते १५ अष्टकाश्राद्धे ।४२२५ पृष्ठस्थ पद्मकशब्दपरिशिष्टम्“यदा विष्टिर्व्यतीपातो भानुवारस्तथैव च । पद्मकं नामतत्प्रोक्तमयनाच्च चतुर्गुणम्” हेमा० श्रा० शङ्खोक्ते श्राद्ध-५ कालभेदे ।४३१४ पृ० पारावतशब्दस्य परिशिष्टम्सर्वार्थचिन्तामण्युक्ते क्षेत्रहोरादृक्काणादिदशवर्गमध्येयेषु केषु चित् षट्सु शुभांशेषु । प्रसङ्गात् क्षेत्रादिदशवर्ग-निरूपणेन तत्र द्वित्रादिवर्गे एकैकस्य योये नव विशेष-संज्ञाः तत्फलञ्च तत्रोक्तं प्रदर्श्यते तत क्षेत्रशब्देक्षेत्रपतय उक्ताः दृक्काणाद्यधीश्वराः सर्वार्थ० उक्ता यथा“राशिं त्रिधाकृत्य दृक्काणमाहुस्तदीश १ पुत्रेश २ शुभाधि-नाथाः ९ । युजीन्दुसूर्य्यौ भवने रवीन्दू नाथौ त्वयुग्मेभवनस्य चार्द्धे । चरेऽंशकानामधिपात्तदंशा राशौ स्थिरेतन्नवमेश्वराद्यः । द्विदेहभे तत्सुतराशिनाथाद्वदन्तिशास्त्रार्थविदो महान्तः । तत् क्षेत्रपा द्वादशभागनाथालग्नस्य वर्गाधिपतिस्तदीशात् । त्रिशांशपा भौमशनीज्यसौम्यशुक्रा भवन्त्योजगृहे समे तु । विलोमतः पञ्चश-राष्टसप्तबाणाः क्रमादूचुरनेकशास्त्रैः । सप्तांशपास्त्वोज-गृहे तदीशाद्युग्मे गृहे सप्तमराशिपात्तु । दशांशपा-नामधिपास्तदीशादोजे समे तन्नवमेश्वराद्याः । अओजे१५ कलानामधिपास्तदीशाश्चतुर्मुखो (अंश) विष्णु ४५ हरौदिनेशः ५० । युग्मे क्रमाद्व्यत्ययमेव राशौ षष्ठ्यंश ३० काना-मधिपास्त्वयुग्भे । घोरांशको १ राक्षस २ देवभागौ ३ कुबेर ४रक्षोगण ५ किन्नरांशाः ६ । भ्रष्टः ७ कुलघ्नो ८ गरला ९ ग्निसंज्ञौ १० मायांशकः ११ प्रेतपुरीशभागः १२ । अपां पति-१३ र्देवगणेशभागः १४ काला १५ ऽहिभागा १६ वमृतांशु १७चन्द्रौ १८ । मृद्वंशकः १९ कोमल २० पद्मभागौ २१ लक्ष्मोश २२ वागीश २३ दिगम्बरांशाः २४ । देवाद्रभागौ २५२६ । कलिनाशभागः २७ क्षितोरश्वांशः २८ कमलाकरांशः२९ । क्रमेण मन्दात्मज ३० मृत्यु ३१ काल ३२ दा-वाग्निधोराऽ ३४ मय ३५ कण्टकांश्च ३६ । सुधामृतांशुः ३८परिपूर्णचन्द्र ३९ विषप्रदग्धो ४० कलिनाश ४१ मुख्यौ ४२ ।वंशक्षयोत्पातककालरूपाः ४३ । ४४ । ४५ सौम्य ४६ श्च मृद्वंश४७ सुशीतलांशू ४८ । दंष्ट्रा ४९ कराले ५० न्दुमुख ५१ प्रवीणाः५२ कालाग्नि ५३ दण्डायुध ५४ निर्मलांशाः ५५ । शुभाशु-भांशा ५६ । ५७ वतिशीतलांशः ५८ सुधापयोधिभ्रमणेन्द-रेखाः ५९ । ६० । ज्ञेयाः क्रमाद्व्यत्ययमेव युग्मे शुभान्वि-तांशो यदि शोभनाप्तिः । क्रूराः षष्ठ्यंश (३०) गाः सर्वेनाशयन्ति खचारिणः । परिपूर्णवलैर्युक्ता स्वोच्चमूलत्रि-कोणगाः । स्वर्क्षकेन्द्रोत्तमांशस्था मित्रक्षेत्रत्रिकोणगाः ।सप्तवर्गोद्भवाः स्वांशाः स्वाधिमित्रांशकान्विताः । वर्गास्तुये दश प्रोक्ताः पूर्वाचार्यैर्महर्षिभिः । भवन्ति वर्गसंयोगेपारिजातादिसंज्ञकाः १० दुःस्थारिनीचमूढस्था ग्नहा बल-विवर्जिताः । मरणाविस्थगाश्चेत्तु पारिजातादिनाश-काः” । अयं पक्षो नादरणीयः । मुख्यपक्षतु स्वत्र्यंशेस्वनवांशके स्वभवन इति ग्राह्याः । “उत्तमं १ तु त्रिवर्गेक्यंचतुर्वर्गन्तु गोपुरम्२ । वर्गपञ्चकसंयोगे सिंहासन ३ मिहो-च्यते । वर्गद्वयं पारिजातः ४ षण्णां पारावतांशकः ५ । सप्तमंदेवलोकः ६ स्यादष्टमं च तथा भवेत् । ऐरावतं ९ तु नवमंफलं तेषां पृथक् पृथक् । दशवर्गस्य संयोगे विदुर्वेशेषिकां-शकान् १० । ऐरावते सार्वभौमः सर्वैश्वर्य्यसमन्वितः । देव-लोके ६ महादानकर्त्ता राजा क्षितीश्वरः । पारावते ५” मा-तुलिकः सर्वशास्त्रविशारदः । सिंहासने ३ भयेद्भूमिपतिःसर्वैः स्तुतो महान् । गोपुरे२ धनवान्नित्यं सर्बविद्याविशा-रदः । उत्तमे १ सकला सम्पत् पारिजाते ४ धनान्वितः ।स्वांशे १० यशस्वी मतिमान् सर्वसौख्यसमन्वितः” ।४३२८ पृ० पिण्डशब्दपरिशिष्टम् ।तत्र संहतश्च एकीकृतः यथा “षण्मनूर्नां तु संपिण्ड्य कालंतत्सन्धिमिः सह” सू० सि० व्याख्याने “संपिण्ड्य एकी-कृत्य रङ्गनाथः । संपिण्डं मिश्रितं पिलितं कृत्वेत्यर्थः ।तथा च अहर्गणानयने प्रथममव्दानां दृन्दमेकत्र कार्य-मिति बोध्यम् । केरलशब्दे २२४१ पृ० पश्नमगोरमान-र्शिते “वर्गवर्णप्रमाणञ्च सस्वरं ताडितं निथः । पिण्ड-संज्ञा भवेत् तस्य यथाभागैस्तु कल्पना” इत्युक्ते २१ पदार्थे च ।१३३४ पृ० पितृपक्षशब्दपरिशिष्टम्गौणाश्विनकृष्णपक्षे ४ प्रेतपक्षे तच्छब्दे दृश्यम् ।४३३६ पृष्ठख्यपित्तलशब्दपरिशिष्टम् ।सुश्रुतोक्ते योगिरोगभेदे स्त्री स्वीणां ५ योगिरोगा विंश-तिविधा उदावर्त्तशब्दे ११६३ पृ० सुश्रुतोक्ता दर्शिताः।तेषां लक्षणान्यत्रोच्यन्ते “सफेमिलमुदावर्त्ता रजःकृच्छ्रेणमुच्चति । बन्ध्यां नष्टार्त्तवां विद्याद्विप्लुतां२नित्यवेदनाम् ।परिप्लुतायां ४ भवति ग्राम्यधर्मे रुजा भृशम् । वातला ५कर्कशत्वक्वा शूलनिस्तोदपीडिता । चतसृष्वपि चाद्यासुभवन्त्यनिलवेदनाः । सदाहं प्रकिरत्यस्रं यस्याः सा लो-हितक्षरा ६ । सवातमुद्गिरेद्वीजं बामिनी ७ रजसा युतम् ।प्रसंसिनी ८ स्पन्दते तु क्षोभिता दुःप्रसूश्च या । स्थितं स्थितंहन्ति गर्भं पुत्रव्नी ९ रक्तसंस्रवात् । अत्यर्थं पित्तला १०योनिर्दाहपाकज्वरान्विता । चतसृष्वपि चाद्यासु पित्तलि-ङ्गोच्छ्रयो भवेत् । अत्यानन्दा ११ न सन्तोषं ग्राम्यधर्मेणगच्छति कर्णिन्यां १२ कर्णिका योनौ श्लेष्मासृग्भ्यान्तुजायते । मैथुनाचराणात् पूर्वा १३ पुरुषादतिरिच्यते ।बहुशश्चातिचरणादन्या १४ वीजं न विन्दति । श्लेष्मला १५पिच्छिला योनिः कण्डूयुक्तातिशीतला । चतसृस्वपिचाद्यासु श्लेष्मलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत् । अनार्त्तवस्तना षण्डी१६ खरस्पर्शा च मैथुने । अतिकायगृहीतायास्तरुण्याःफलिनी १७ भवेत् । विवृता महती १८ योनिः सृचीवक्त्रा १९ऽतिसंवृता । सर्वलिङ्गसमुत्थाना सर्वदोषप्रकोपजा २० ।चतसृष्वपि चाद्यासु सर्वलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत्” ।४३३९ पृ० पिष्टपचनशब्दात् परत्र परिशिष्टम्
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.