| YouTube Channel

प्लोषकः-षिका (ploSakaH-SikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“प्लुष दाहे”@} 2।
3 दिवादिष्वेव प्लुषधातुर्द्विवारं पठ्यते--पुषादावन्यत्र च।
तत्र पुषादिपाठाद् अप्लुषत् इति अङ्सिद्धिः फलम्।
अन्यत्र तु, अप्लोषीत् इति सिचस्सिद्धिः फलमिति विशेषः।
कृदन्तेषु तु द्वयोस्तुल्यतेत्यतोऽस्माभिरेकदैवोभयोरुपादानमादृतम्।]] ‘… दाहकर्मणि।।
प्लोषति प्लुष्यतीति स्तां, प्लुष्णाति स्नेहनादिषु।’ 4 इति देवः।
प्लोषकः-षिका, प्लोषकः-षिका, पुप्लुषिषकः-पुप्लोषिषकः-पिका, 5 पोप्लुषकः-षिका
प्लोषिता-त्री, प्लोषयिता-त्री, पुप्लुषिषिता-पुप्लोषिषिता- त्री, पोप्लुषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि दैवादिककुप्यतिवत् 6 बोध्यानि।
7 प्लुष्यन् इति शतरि रूपम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१०८३)
02
=>
(४-दिवादिः-१११५। १२१६। सक। सेट्। पर)
03
=>
[[[अ]
04
=>
(श्लो। १७१-१७२)
05
=>
[पृष्ठम्०९१०+ २६]
06
=>
(२२४)
07
=>
[[आ। ‘तं प्लुष्यद् दृष्टिनृत्यद्रुषमपि गतत्रासमुत्कुथ्यदङ्गं…।।’ धा। का। २। ५६।]]
1 {@“प्लुष स्नेहनसेवनपूरणेषु”@} 2 ‘--मोहनदाहनयोरप्याह शङ्करः।’ इति धा।
का।
3।
‘सेचन--’ इत्यपि कुत्रचिद् दृष्टः पाठः।
‘प्लोषति प्लुष्यतीति स्तां, प्लुष्णाति स्नेहनादिषु।’ 4 इति देवः।
प्लोषकः-षिका, प्लोषकः-षिका, पुप्लोषिषकः-पुप्लुषिषकः, पोप्लुषकः- षिका
प्लुष्णन्-ती इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकपोषतिवत् 5 ज्ञेयानि।
निष्ठायाम्- 6 प्लुषितम्-तः, इति एकमेव रूपमिति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१०८४)
02
=>
(९-क्र्यादिः-१५२८। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(३-१२।)
04
=>
(श्लो। १७२)
05
=>
(१०२६)
06
=>
[[B। ‘प्रुष्णन् सतां प्रियमयं प्लुषिताङ्गरागः पुष्णन् मुदं मृगदृशां रिपुधाम मुष्णन्।’ धा। का। ३। १२।]]
1 {@“प्लुषु दाहे”@} 2 ‘… दाहकर्मणि।।
प्लोषति, प्लुष्यतीति स्तां, प्लुष्णाति स्नेहनादिषु।’ 3 इति देवः।
प्लोषकः-षिका, प्लोषकः-षिका, पुप्लोषिषकः-पुप्लुषिषकः-षिका, पोप्लुषकः- षिका
4 प्लुष्टः 5, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकपोषतिवत् 6 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१०८५)
02
=>
(१-भ्वादिः-७०४। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। १७१-१७२)
04
=>
[[१। उदित्त्वेन क्त्वायामि ड्विकल्पनात् निष्ठायाम्, ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्निषेधः। ष्टुत्वम्।]]
05
=>
[[C। ‘… प्रोष्यान् प्लुष्टजनान् कृपामृतपृषद्वर्षी भवान् दानवान्।’ धा। का। १। ८८।]]
06
=>
(१०२६)