| YouTube Channel

प्लवः (plavaH)

 
Apte Hindi
Hindi
प्लवः
पुं*
 - -
"तैरना, बहना"
प्लवः
पुं*
 - -
"बाढ़, दरिया का चढ़ाव"
प्लवः
पुं*
 - -
"कुलांच, छलाँग"
प्लवः
पुं*
 - -
"बेड़ा, घड़नई, डोंगी, छोटी नौका"
प्लवः
पुं*
 - -
मेंढक
प्लवः
पुं*
 - -
बन्दर
प्लवः
पुं*
 - -
"ढलान, ढलुवाँ स्थान"
प्लवः
पुं*
 - -
शत्रु
प्लवः
पुं*
 - -
भेंड़
प्लवः
पुं*
 - -
"नीच जाति का पुरुष, चांडाल"
प्लवः
पुं*
 - -
मछली पकड़ने का जाल
प्लवः
पुं*
 - -
अंजीर का पेड़
प्लवः
पुं*
 - -
"कारण्डव पक्षी, एक प्रकार की बत्तख"
प्लवः
पुं*
 - -
"पदयोजना की दृष्टि से जुड़ी हुई पाँच या अधिक पंक्तियाँ, कुलक"
प्लवः
पुं*
 - -
स्वर का दीर्घोच्चारण
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वानरः, कपिः, प्लवङ्गः, प्लवगः, शाखामृगः, वलीमुखः, मर्कटः, कीशः, वनौकाः, मर्कः, प्लवः, प्रवङ्गः, प्रवगः, प्लवङ्गमः, प्रवङ्गमः, गोलाङ्गुलः, कपित्थास्य, दधिक्षोणः, हरिः, तरुमृगः, नगाटनः, झम्पी, झम्पारुकलिप्रियः, किखिः, शालावृकः
noun
पुंजातिविशिष्टवानरः।
"सः मनुष्यः वानरं वानरीं च नर्तयति।"
Synonyms:
 मण्डूकः, प्लवः, प्लवगः, प्लवंगमः, प्लवकः, अजम्भः, अजिह्मः, अजिह्वः, अलिमकः, कटुरवः, कोकः, जिह्ममोहनः, तरन्तः, तोयसर्पिका, दर्दरिकः, दर्दुरः, नन्दकः, नन्दनः, निर्जिह्वः, भेकः, मण्डः, मरूकः, महारवः, मुदिरः, मेघनादः, रेकः, लूलुकः, वर्षाभूः, वर्षाहूः, वृष्टिभूः, व्यङ्गः, शल्लः, शालुः, शालूकः, शालूरः, हरिः
noun
सः चतुष्पादः यः कार्दमे वसति तथा च यः जले भूमौ च दृश्यते।
"बालकः मण्डूकः मण्डूकी च एतयोः मध्ये भेदं कर्तुम् असमर्थः।"
Synonyms:
 प्लवः
noun
सागरस्य स्तरे रज्ज्वा बद्धं भिन्नैः वर्णैः युक्तं तद् वस्तु यद् सागरे वर्तमानानां अपायकारकस्थानविषये सूचयति।
"दूरात् एव प्लवं दृष्ट्वा पोतवाहकः नावः दिक् पर्यवर्तयत्।"
Synonyms:
 प्लवः, गात्रसम्प्लवः, कारण्डः, कारण्डवः, जलवायसः, जलकाकः, जलकुक्कुटः
noun
बकः इव एकः पक्षी।
"प्लवस्य चञ्चुः स्थूलः भवति।"
Synonyms:
 उडुपः, कोलः, भेलकः, उडूपः, तरणः, तारणः, तारकः, प्लवः
noun
काष्ठनिर्मितं शिल्पं यद् नौकावद् नद्यादीन् पारयितुम् उपयुज्यते।
"उडुपेन नदीं पारङ्कृता।"
Synonyms:
 मण्डूकः, भेकः, प्लवः, प्लवगः, प्लवगतिः, प्लवङ्गमः, दर्दुरः, व्यङ्गः, वर्षाभूः, वर्षाघोषः, वृष्टिभूः, दर्दरीकः, गूढवर्च्चा, अलिमकः, अजिह्वः, शल्लः, शालूरः, सालूरः, हरिः
noun
सः प्राणी यः उभयचरः तथा च यः वर्षाऋतौ जलाशयस्य समीपे दृश्यते।
"वर्षाऋतौ नैके मण्डूकाः स्थाने-स्थाने प्लवन्ते।"
Synonyms:
 वानरः, कपिः, प्लवङ्गः, प्लवगः, शाखामृगः, वलीमुखः, मर्कटः, कीशः, वनौकाः, मर्कः, प्लवः, प्रवङ्गः, प्रवगः, प्लवङ्गमः, प्रवङ्गमः, गोलाङ्गुलः, कपित्थास्य, दधिक्षोणः, हरिः, तरुमृगः, नगाटनः, झम्पी, झम्पारुकलिप्रियः, किखिः, शालावृकः
noun
वन्यपशुः यः वृक्षे वसति भ्रमति च।
"वाली नाम वानरः रामेण हतः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: प्लवः
Root: प्लव
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ प्लवः इति पक्षिभेदः
Meaning(s):
⇒ Water bird (Pelican)
Shloka(s):
2|3|12|1 ► दात्यूहश्चाथ शकटाबिले प्लवपरिप्लवौ। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|12|1 ⇢ प्लवः (प्लव) (पुं) ⇒ Water bird (Pelican) ⇒ प्लवः इति पक्षिभेदः
➠ 2|3|12|1 ⇢ परिप्लवः (परिप्लव) (पुं) ⇒ Water-bird ⇒ प्लवः इति पक्षिभेदः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्लवः,
पुं,
 (प्लु + “ऋदोरप् ।” ३ । ३ । ५७ । इत्यप् ।)प्लवनम् । (यथा, हरिवंशे । १२२ । १०१ ।“सागरानूपविपुलां प्रागुदक्प्लवशीतलाम् ।सर्व्वतोदधिमध्यस्थामभेद्यां त्रिदशैरपि ॥
”प्लूयतेऽनेनेति करणे अप् ।) भेलः । (यथा, मुण्डकोपनिषदि । १ । २ । ७ ।“प्लवा ह्येते अदृढा यज्ञरूपाअष्टादशोक्तमवरं येषु कर्म्म ।एतच्छ्रेयो येऽभिनन्दन्ति मूढाजरामृत्युं ते पुनरेवापि यन्ति ॥
”प्लवते सन्तरतीति । प्लु + अच् ।) भेकः ।अविः । श्वपचः । कपिः । जलकाकः । (यथा, सुश्रुते । १ । ४६ ।“प्लवानामिक्षुरसासवः ॥
”)कुलकः । प्रवणः । पर्कटीद्रुमः । कारण्डवविहगः ।शब्दः । प्रतिगतिः । इति मेदिनी । वे, १६ ॥
प्रेरणम् । शत्रुः । इति शब्दरत्नावली ॥
जलान्त-रम् । इति हेमचन्द्रः । ३ । ५४३ ॥
पलवः । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
पोलो इति भाषा ॥
जलकुक्कुटः ।इति मिताक्षरा ॥
(यथा, मनौ । ५ । १२ ।“कलविङ्कं प्लवं हंसं चक्राङ्गं ग्रामकुक्कुटम् ।सारसं रज्जुवालञ्च दात्यूहं शुकसारिके ॥
”वकविशेषः । यथा, रामायणे । २ । १०३ । ४३ ।“रथाङ्गहंसा नत्यूहाः प्लवाः कारण्डवाः परे ।तथा पुंस्कीकिलाः क्रौञ्चा विसंज्ञा भेजिरेदिशः ॥
”“प्लवा वकविशेषाः ।” इति तट्टीकायां रामा-नुजः ॥
) जलचरपक्षिमात्रम् । यथा, --“हंससारसकाचाक्षवकक्रौञ्चसरारिकाः ।नन्दीमुखी सकादम्बा वलाकाद्याः प्लवाः स्मृताः ॥
प्लवन्ते सलिले यस्मादेते तस्मात् प्लवाःस्मृताः ॥
”एतेषां मांसगुणाः ।“प्लवाः पित्तहराः स्निग्धा मधुरा गुरवोहिमाः ।वातश्लेष्मप्रदाश्चापि बलशुक्रकराः सराः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥