प्लव (plava)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्लव mfn.
   (-वः-वा-वं) Who or what goes by leaps or jumps,  leaping,  just-
ing,  a tumbler.
	 m.
  (-वः)
	 1. Jumping,  leaping,  plunging,  going by
leaps or plunges.
	 2. Swimming,  floating,  diving.
	 3. A raft,  a float.
4. A frog.
	 5. A monkey.
	 6. A sheep.
	 7. A diver,  or bird so called, 
(Pelicanus fusicollis.)
	 8. A sort of duck.
	 9. A man of a low or de-
graded tribe.
	 10. Waved-leaf fig-tree,  (Ficus infectoria.)
	 11. The
continuous protracted accent,  the lengthened sound of vowels in
poetry or the Vedas.
	 12. Protracting a sentence through several
stanzas.
	 13. A declivity or shelving ground.
	 14. A piece of water.
15. A sort of basket or snare of basket-work for catching fish.
	 16.
An enemy.
	 17. Sending,  directing.
	 n.
  (-वं)
	 1. A sort of grass,  (Cy-
perus rotundus.)
	 2. Fragrant grass in general,  or another sort E.
 
प्लु to go,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 प्लव॑ a.
  swimming,  floating,  verging towards (—°), 
perishable. — m.
  boat,  raft (also n.
 ),  a kind of duck,  swimming, 
bathing,  flood
 jump,  leap. 

Yates

English

 प्लव (वः) 1.
m.
  Jumping,  plunging
a raft
 a frog
 a monkey
 a
sheep
 a duck
 a diver bird
 a
declivity
 a fig-tree
 a long ac-
cent
 a piece of water
 fishing
basket
 enemy
 sending.
n.
  A
grass
 a fragrant grass.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्लव 	-	 plava 	-	 adj.
  	-	  sloping towards
प्लव 	-	 plava 	-	 adj.
  	-	  inclined
प्लव 	-	 plava 	-	 adj.
  	-	  transient
प्लव 	-	 plava 	-	 adj.
  	-	  swimming
प्लव 	-	 plava 	-	 adj.
  	-	  floating
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  sloping down or towards
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  snare or basket of wicker-work for catching fish
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  white-fruited wavy leaf fig tree  [ Ficus Infectoria - Bot. ]
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  leaping
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  flood
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  monkey
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  proclivity
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  35th year in a cycle of Jupiter
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  plunging
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  swelling of a river
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  sheep an arm
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  inclination
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  swimming
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  going by leaps or plunges
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  prolated utterance of a vowel
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  caNDAla
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  kind of metre
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  bathing
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  kind of aquatic bird
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  returning
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  protraction of a sentence through 3 or more zlokas
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  enemy
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  jumping
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  flooding
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  frog
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
  	-	  urging on
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
 n.
  	-	  float
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
 n.
  	-	  raft
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
 n.
  	-	  boat
प्लव 	-	 plava 	-	 m.
 n.
  	-	  small ship
प्लव 	-	 plava 	-	 n.
  	-	  coco-grass or a species of fragrant grass  [ Cyperus Rotundus - Bot. ]

प्लव 	-	  plava 	-	 m.
  	-	 proclivity

प्लव 	-	  plava 	-	 m.
  	-	 flooding
आपूरण 	-	  ApUraNa 	-	 n.
  	-	 flooding
उद्मन् 	-	  udman 	-	 n.
  	-	 flooding
ओद्मन् 	-	  odman 	-	 n.
  	-	 flooding on
धरणीपूर 	-	  dharaNIpUra 	-	 m.
  	-	  earth-flooding
प्रप्लावन 	-	  praplAvana 	-	 n.
  	-	 flooding with water
भूतसम्प्लव 	-	  bhUtasamplava 	-	 m.
  	-	 flooding or drowning of all creatures

प्लव 	-	  plava 	-	 m.
  	-	 protraction of a sentence through 3 or more zlokas

Wilson

English

 प्लव
mfn.
   (-वः-वा-वं) Who or what goes by leaps or jumps,  leaping, 
jumping,  a tumbler.
m.
  (-वः)
1 Jumping,  leaping,  plunging,  going by leaps or plunges.
2 Swimming,  floating,  diving.
3 A raft,  a float.
4 A frog.
5 A monkey.
6 A sheep.
7 A diver,  or bird so called,  (Pelicanus fusicollis.)
8 A sort of duck.
9 A man of a low or degraded tribe.
10 Waved-leaf fig tree,  (Ficus infectoria.)
11 The continuous protracted accent,  the lengthened sound of vowels in poetry
or the Vedas.
12 Protracting a sentence through several stanzas.
13 A declivity or shelving ground.
14 A piece of water.
15 A sort of basket or snare of basket work for catching fish.
16 An enemy.
17 Sending,  directing.
n.
  (-वं)
1 A sort of grass,  (Cyperus rotundus.)
2 Fragrant grass in general,  or another sort.
E.
  प्लु to go,  aff.
   अप्.

Apte

English

प्लव [plava],  a.
  [प्लु अच्]

Swimming,  floating.

Jumping,  leaping.

Ved.
  Superior,  excellent. -वः Swimming,  floating.

Flood,  swelling of a river.

A jump,  leap
 going by leaps or jumps
 ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरल- प्लवैः Bhāg.*
  1.82.7.

A raft,  float,  canoe,  small boat
 नावश्चारुरुहुस्त्वन्ये प्लवैस्तेरुस्तथापरे Rām.*
  2.89.2 (com.  प्लवा वेणुतृणादिनिर्मिताः)
 नाशयेच्च शनैः पश्चात् प्लवं सलिलपूरवत् Pt.*
  2.42
 सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं संतरिष्यसि Bg.*
  4.36
 Ms.*
  4.194
 11.19
 Ve.*
  3.25.

A frog
 हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैः संप्रसादितम् Rām.*
  3.35.18.

A monkey
 दधि हृत्वा बक- श्चापि प्लवो मत्स्यानसंस्कृतान् Mb.
 *  13.111.99.

A declivity,  slope.

An enemy.

A sheep.

A man of a low tribe,  a Chāṇḍāla. 

A net or snare for catching fish.

The fig-tree.

The Kāraṇḍava bird,  a kind of duck.

Five or more stanzas syntactically connected (=  कुलक q. v. ).

The prolated utterance of a vowel.

Returning,  return. 

Urging on,  inciting.

Sound
 L.
  D. B.

A kind of aquatic bird
 Ms.*
  5.12.

N.
  of a संवत्सर. Comp.
   -कुम्भः a pitcher used as a support in swimming
 स्मरयौवनयोः खलु द्वयोः प्लवकुम्भौ भवतः कुचावुभौ N.*
  2.31.

गः a monkey
 स सेतुं बन्धयामास प्लवगैर्लवणाम्भसि R.*
  12.7.

a frog.

an aquatic bird,  the diver.

the शिरीष tree.

N.
  of the sun's charioteer. ˚इन्द्रः Hanumat
 Bhāg. ˚राजः The monkey chief Sugrīva
 राघवप्लवगराजयोरिव प्रेम युक्तमितरे- तराश्रयम् Ki.*
  13.57. (-गा) the sign of the zodiac calledVirqo. -गतिः a frog.

Apte 1890

English

 प्लव a. [प्लु-अच्] 1 Swimming,  floating. 
2 Jumping,  leaping. 
3 Ved. Superior,  excellent. 
वः 1 Swimming,  floating. 
2 Flood,  swelling of a river. 
3 A jump,  leap. 
4 A raft,  float,  canoe,  small boat
 नाशयेच्च शनैः पश्चात्प्लवं सलिलपूरवत् Pt. 2. 38
 सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं संतरिष्यसि Bg. 4. 36
 Ms. 4. 194
 11. 19
 Ve. 3. 25. 
5 A frog. 
6 A monkey. 
7 A declivity,  slope. 
8 An enemy. 
9 A sheep. 
10 A man of a low tribe
 a Cāṇḍāla. 
11 A net or snare for catching fish. 
12 The fig-tree. 
13 The Kāraṇḍava bird,  a kind of duck. 
14 Five or more stanzas syntactically connected. (= कुलक q. v.) 
15 The prolated utterance of a vowel. 
16 Returning,  return. 
17 Urging on,  inciting. 
Comp. 
गः {1} a monkey
 R. 12. 70. {2} a frog. {3} an aquatic bird,  the diver. {4} the tree शिरीष. {5} N. of the sun's charioteer. (
गा) the sign of the zodiac called Virgo. 
गतिः a frog. 

Monier Williams Cologne

English

 प्लव a प्लवक &c.
   See col. 2.

 प्लव॑ b mf(आ)n.  swimming,  floating,  ŚāṅkhGṛ.
 
 Suśr.

 sloping towards,  inclined,  Hariv.
 
 Var.
 
 Hcat.
  (in astrol.
  applied to a constellation situated in the quarter ruled by its planetary regent,  Var.
 ,  Sch.)

 transient,  MuṇḍUp.
   

 प्लव॑ mn.  (ifc.  f(आ). ) a float,  raft,  boat,  small ship,  RV.
   &c.
   &c.
  

 प्लव॑ m.
  a kind of aquatic bird (=  गात्र-सम्प्लव,  कारण्डव,  जल-वायस,  जल-काक or जल-कुक्कुट,  L.
 ),  VS.
  &c.
   &c.
  

 a frog,  L.
 

 a monkey,  L.
 

 & sheep,  L.
  an arm,  L.
 

 a Caṇḍāla,  L.
 

 an enemy,  L.
 

 Ficus Infectoria,  L.
 

 a snare or basket of wicker-work for catching fish,  L.
 

 the 35th (or 9th) year in a cycle of Jupiter,  VarBṛS.
 

 प्लव॑ m.
  swimming,  bathing (ifc.  f(आ). ),  MBh.
  
 R.
 
 Kathās.

 प्लव॑ m.
  flooding,  a flood,  the swelling of a river,  MBh.
  
 MārkP.
  

 the prolated utterance of a vowel (=  प्लुति),  L.
 

 protraction of a sentence through 3 or more Ślokas (=  कुलक),  L.
 

 sloping down or towards,  proclivity,  inclination,  L.
 

 (in astrol.
 ) =
  प्लव-त्व,  VarBṛS.
 ,  Sch.

 a kind of metre,  Col.
 

 N.
  of a Sāman (also with वसिष्ठस्य),  ĀrṣBr. 

 jumping,  leaping,  plunging,  going by leaps or plunges,  R.
  (cf.   comp.  below)

 returning,  L.
 

 urging on L.
 

 प्लव॑ n.
  Cyperus Rotundus or a species of fragrant grass,  Suśr.
  [cf.   Gk. πλόος for πλοϝος,  πλοῖον]

Monier Williams 1872

English

 प्लव प्लव,  प्लवक,  &c. See col. 2.

 प्लव,  अस्,  आ,  अम्,  swimming,  floating
 leaping, 
jumping,  one who goes by leaps or jumps,  a tumbler
superior,  excellent (Ved.)
 (अस्),  m. the act of
swimming,  floating,  diving,  bathing [cf. जल-प्°, 
धरणी-प्°]
 flooding,  a flood,  the swelling of a
river
 suffusion,  (नयन-प्°,  suffusion or swimming
of the eyes)
 jumping,  leaping,  plunging,  going by
leaps or plunges
 a float,  raft,  boat,  canoe,  small
ship
 a snare or basket of wicker-work for catching
fish (= पलव)
 a kind of aquatic bird,  Pelicanus
Fusicollis (= गात्र-सम्प्लव)
 a kind of duck (=
कारण्डव)
 = जल-वायस
 = जल-काक
 = जल-
कुक्कुट
 a frog
 a monkey
 a sheep
 a man of
low or degraded tribe,  a Cāṇḍāla
 an enemy
 the
waved-leaf fig-tree,  Ficus Infectoria (= प्लक्ष)
 a
kind of weapon
 the thirty-fifth (or ninth) year in a
cycle of Jupiter
 N. of various Sāmans
 the prolated
utterance of a vowel
 protracting a sentence through
three or more Ślokas (= कुलक)
 a kind of metre
a declivity,  slope,  shelving ground
 proclivity,  incli-
nation
 returning,  return
 urging on,  inciting
(अम्),  n. a species of grass,  Cyperus Rotundus
 a
kind of fragrant grass (= गन्ध-तृण)
 [cf. Gr.
πλόος,  πλοῖον
 Hib. falc,  ‘a flood.’]
—प्लव-ग, 
अस्,  m. ‘going by leaps, ’ a frog
 an ape,  monkey
a sort of aquatic bird,  the diver
 the plant Acacia
Sirissa (= शिरीष)
 N. of the charioteer of the Sun
of a son of the Sun
 (आ),  f. the sign of the zodiac
Virgo.
—प्लव-गति,  इस्,  f. going by leaps and
jumps
 (इस्),  m. a frog.
—प्लवङ्-ग,  अस्,  आ,  अम्, 
‘going by leaps, ’ an epithet of fire as flickering
 (अस्), 
m. an ape,  baboon,  monkey
 a deer
 the waved-leaf
fig-tree,  Ficus Infectoria
 N. of the forty-first (or
fifteenth) year in a sixty years' cycle of Jupiter.
—प्लवङ्-गम,  अस्,  m. ‘going by leaps, ’ a frog
an ape,  monkey
 (आ),  f. a kind of metre.
—प्लवङ्-
गमेन्दु (°म-इन्°),  उस्,  m. ‘moon among the apes, ’
an epithet of Hanumat.
—प्लव-वत्,  आन्,  अती,  अत्, 
possessing a ship,  owner of a boat.

Macdonell

English

 प्लव plav-á,  a.
  [√ plu] swimming,  floating
 🞄inclined or sloping,  towards (—°)
 transient
 🞄m.  n.
  boat,  skiff
 m.
  kind of duck (Kāraṇḍava)
 🞄swimming
 bathing
 overflowing of 🞄a river,  flood
 leaping,  bound: -ga,  m.
  🞄(moving by leaps),  frog
 monkey: -indra,  🞄m.  Lord of the Monkeys,  ep. of Hanumat.

Benfey

English

 प्लव प्लव,  i. e. प्लु + अ, 
 I. adj.
  Leap-
ing,  jumping.
 II. m.
 
 1. Jumping.
 2.
Swimming,  Bhartṛ. i. 19 (cf.  Böhtl.
Roth. Sskr. Wörterbuch. s. v. पुलकय्).
 3. A raft,  a boat,  Pañc. ii. d. 42.
 4. A
frog.
 5. A monkey.
 6. A sort of duck, 
Man.  5,  12.
 7. A declivity or shelving
ground.
 8. A sort of basket or snare
for catching fish.
 -- Comp.
 
अश्म(न्)-, 
m.
  a boat of stone,  Man.  4,  190. See
कु-। मरुत्-,  m.
  a lion.  -- Cf πλόος.

Apte Hindi

Hindi

प्लव
वि* - प्लु +  अच्
"तैरता हुआ,  बहता हुआ"

प्लव
वि* - प्लु +  अच्
"कूदता हुआ,  छलांग लगाता हुआ"

प्लवः
पुं*
  - -
"तैरना,  बहना"

प्लवः
पुं*
  - -
"बाढ़,  दरिया का चढ़ाव"

प्लवः
पुं*
  - -
"कुलांच,   छलाँग"

प्लवः
पुं*
  - -
"बेड़ा,  घड़नई,  डोंगी,   छोटी नौका"

प्लवः
पुं*
  - -
मेंढक

प्लवः
पुं*
  - -
बन्दर

प्लवः
पुं*
  - -
"ढलान,  ढलुवाँ स्थान"

प्लवः
पुं*
  - -
शत्रु

प्लवः
पुं*
  - -
भेंड़

प्लवः
पुं*
  - -
"नीच जाति का पुरुष,  चांडाल"

प्लवः
पुं*
  - -
मछली पकड़ने का जाल

प्लवः
पुं*
  - -
अंजीर का पेड़

प्लवः
पुं*
  - -
"कारण्डव पक्षी,  एक प्रकार की बत्तख"

प्लवः
पुं*
  - -
"पदयोजना की दृष्टि से जुड़ी हुई पाँच या अधिक पंक्तियाँ,   कुलक"

प्लवः
पुं*
  - -
स्वर का दीर्घोच्चारण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೆಪ್ಪ /ಜನರನ್ನು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ದಾಟಿಸಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಬೊಂಬು ಅಥವಾ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಹರಿಗೋಲು
निष्पत्तिः - > प्लुङ् (गतौ) - कर० "अप्" (३-३-५७)
व्युत्पत्तिः - > प्लवते अनेन
प्रयोगाः - > १) "सुसूक्ष्मेणापि रन्ध्रेण प्रविश्याभ्यन्तरं रिपुः । नाशयेच्च शनैः पश्चात्प्लवं सलिलपूरवत् ॥" २)"सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यति"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० २-४४,  गीता० ४-३६
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೇಲುವುದು /ಈಜುವುದು
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ನಾನ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾಟುವುದು
प्रयोगाः - > "स्मरयौवनयोः खलु भवतः कुचावुभौ"
उल्लेखाः - > नैष० २-३१
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಾರುವುದು /ನೆಗೆಯುವುದು
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರವಾಹ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂಡೂಕ /ಕಪ್ಪೆ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾನರ /ಕಪಿ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶತ್ರು /ವೈರಿ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೀನಿನ ಬಲೆ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ವಪಚ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರುಕೋಳಿ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಜೂರದ ಗಿಡ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಲಕ ಐದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಏಕಾನ್ವಯ ಹೊಂದುವಿಕೆ
विस्तारः - > "द्वाभ्यां युग्ममिति प्रोक्तं त्रिभिः श्लोकैः विशेषकम् । कालापकं चतुर्भिः स्यात् तदूर्ध्वं कुलकं मतम् ॥"
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಷ /ಟಗರು
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂತಿರುಗುವುದು /ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೇರಿಸುವುದು /ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುವುದು
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜುಲ್ಲಿ ಗಿಡ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲಾಂತರ /ನೀರಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗ
प्लव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಿ
प्लव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುಂಗಮುಸ್ತೆ /ಕೊನ್ನಾರಿಯ ಒಂದು ಭೇದ
प्लव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೆಗೆಯುವ /ಹಾರುವ
प्लव
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತೇಲುವ
विस्तारः - > "प्लवः स्यात् प्लवने भेले भेकेऽवौ श्वपचेऽपि च । शाखामृगे च कुलके प्रवणं प्रकटीद्रुमे ॥ कारण्डवाख्यविहगे शब्दे प्लुतगतौ पुमान् । कैवर्तीमुस्तके गन्धतृणेऽपि स्यान्नपुंसकम्" - मेदि०

L R Vaidya

English

 plava {% (I) a. (f. वा) %} 1. Swimming,  floating
 2. jumping,  leaping.

 plava {% (II) m. %} 1. Swimming
the swelling of a river
a boat,  a float,  a raft,  सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं संतरिष्यति Bg.iv.36,  यथा प्लवेनौपलेन निमज्जत्युदके तरन् M.iv.194
a snare for catching fish
a frog
a monkey
a sheep
the fig tree
a Chaṇḍāla
a declivity,  a slope
the kāraṇḍava bird
five or more stanzas forming one sentence,  (कुलक)
an enemy.

Bopp

Latin

 प्लव m. (r. प्लु natare s. अ)
1) saltus.
2) natatio,  natatus.
3) navis. BR. 3. 4. H. 1. 14. BH. 4. 36. (Gr. πλόος,  πλόῖον
hib. falc «a flood» e flac,  quod e flav? v. प्लु.)

Lanman

English

 plavá,  a. swimming
 as m. swimmer, 
name of a kind of duck. [√plu: cf.
πλόος,  *πλοϝος,  ‘a sailing.’]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rkyal
१) उडुप २) प्लव ३) प्लवित ४) भेलक

khur mang
१) तित्तिरि २) प्लव (?)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
केनिपातः कोटिपात्रमरित्रेऽथोडुपः प्लवः ।
कोलो भेलस्तरण्डश्च स्यात्तरपण्यमातरः ॥ ८७९ ॥
-wordlist-
 
केनिपात (पुं),  कोटिपात्र (क्ली),  अरित्र (क्ली),  उडुप (पुंक्ली),  प्लव (पुं),  कोल (पुं),  भेल (पुं),  तरण्ड (पुं),  तरपण्य (क्ली),  आतर (पुं)

--source--
 
चण्डालेऽन्तावसाय्यन्तेवासिश्वपचबुक्कसाः ।
निषादप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनंगमाः ॥ ९३३ ॥
-wordlist-
 
चण्डाल (पुं),  अन्तावसायिन् (पुं),  अन्तेवासिन् (पुं),  श्वपच (पुं),  बुक्कस (पुं),  निषाद (पुं),  प्लव (पुं),  मातङ्ग (पुं),  दिवाकीर्ति (पुं),  जनङ्गम (पुं)

--source--
 
घट्टस्तीर्थावतारेऽम्बुवृद्धौ पूरः प्लवश्च सः ॥ १०८७ ॥
-wordlist-
 
घट्ट (पुं),  तीर्थ (पुं),  अवतार (पुं),  अम्बुवृद्धि (स्त्री),  पूर (पुं),  प्लव (पुं)

--source--
 
व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः प्लवस्तु गात्रसंप्लवः ॥ १३४० ॥
-wordlist-
 
व्याघ्राट (पुं),  भरद्वाज (पुं),  प्लव (पुं),  गात्रसम्प्लव (पुं)

--source--
 
मण्डूके हरिशालूरप्लवभेकप्लवंगमाः ।
वर्षाभूः प्लवगः शालुरजिह्वव्यङ्गदर्दुराः ॥ १३५४ ॥
स्थले नरादयो ये तु ते जले जलपूर्वकाः ।
-wordlist-
 
मण्डूक (पुं),  हरि (पुं),  शालूर (पुं),  प्लव (पुं),  भेक (पुं),  प्लवङ्गम (पुं),  वर्षाभू (पुं),  प्लवग (पुं),  शालु (पुं),  अजिह्व (पुं),  व्यङ्ग (पुं),  दर्दुर (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

तल्प
तल्प,  उडुप,  प्लव
आतरस्तरपण्यं च तल्पं स्यादुडुपः प्लवः ॥ ६७१ ॥
verse 3.1.1.671
page 0076

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: प्लवः
Root: प्लव
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ प्लवः इति पक्षिभेदः
Meaning(s):
⇒ Water bird (Pelican)
Shloka(s):
2|3|12|1 ► दात्यूहश्चाथ शकटाबिले प्लवपरिप्लवौ। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|12|1 ⇢ प्लवः (प्लव) (पुं) ⇒ Water bird (Pelican) ⇒ प्लवः इति पक्षिभेदः
➠ 2|3|12|1 ⇢ परिप्लवः (परिप्लव) (पुं) ⇒ Water-bird ⇒ प्लवः इति पक्षिभेदः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
    

Vedic Reference

English

 1. Plava (‘float’) denotes a ‘boat’ in the Rigveda^1 and
later.^2
1) i. 182,  5.
2) Av. xii. 2,  48
 Taittirīya Saṃhitā, 
v. 3,  10,  2
 vii. 3,  5,  2
 Pañcaviṃśa
Brāhmaṇa,  xi. 10,  17,  etc.

 2. Plava is the name of an aquatic bird mentioned in the
list of victims at the Aśvamedha (‘horse sacrifice’) in the
Yajurveda Saṃhitās.^1 Perhaps the ‘pelican’ is meant.
1) Taittirīya Saṃhitā,  v. 5,  20,  1
 Maitrāyaṇī Saṃhitā,  iii. 14,  15
 Vāja-
saneyi Saṃhitā,  xxiv. 34.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  93.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्लव,  ङ गत्याम् । (भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।)अन्तःस्थतृतीययुक्तः । ङ,  प्लवते । प्लु ङ इत्यने-नैवेष्टसिद्धे अस्य पाठः प्लविष्यते प्लव्यते इत्यादिसिद्ध्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥

 प्लवं,  क्ली,
   (प्लवते इति । प्लु + अच् ।) कैवर्त्ती-मुस्तकम् । (अस्याः पर्य्यायो यथा,  --“कुटन्नटं दासपुरं वालेयं परिपेलवम् ।प्लवगोपुरगोनर्द्दकैवर्त्तीमुस्तकानि च ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)गन्धतृणम् । इति मेदिनी । वे,  १८ ॥
 प्लुतगे,  त्रि ॥

 प्लवः,  पुं,
   (प्लु + “ऋदोरप् ।” ३ । ३ । ५७ । इत्यप् ।)प्लवनम् । (यथा,  हरिवंशे । १२२ । १०१ ।“सागरानूपविपुलां प्रागुदक्प्लवशीतलाम् ।सर्व्वतोदधिमध्यस्थामभेद्यां त्रिदशैरपि ॥
”प्लूयतेऽनेनेति करणे अप् ।) भेलः । (यथा, मुण्डकोपनिषदि । १ । २ । ७ ।“प्लवा ह्येते अदृढा यज्ञरूपाअष्टादशोक्तमवरं येषु कर्म्म ।एतच्छ्रेयो येऽभिनन्दन्ति मूढाजरामृत्युं ते पुनरेवापि यन्ति ॥
”प्लवते सन्तरतीति । प्लु + अच् ।) भेकः ।अविः । श्वपचः । कपिः । जलकाकः । (यथा, सुश्रुते । १ । ४६ ।“प्लवानामिक्षुरसासवः ॥
”)कुलकः । प्रवणः । पर्कटीद्रुमः । कारण्डवविहगः ।शब्दः । प्रतिगतिः । इति मेदिनी । वे,  १६ ॥
प्रेरणम् । शत्रुः । इति शब्दरत्नावली ॥
 जलान्त-रम् । इति हेमचन्द्रः । ३ । ५४३ ॥
 पलवः । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
 पोलो इति भाषा ॥
 जलकुक्कुटः ।इति मिताक्षरा ॥
 (यथा,  मनौ । ५ । १२ ।“कलविङ्कं प्लवं हंसं चक्राङ्गं ग्रामकुक्कुटम् ।सारसं रज्जुवालञ्च दात्यूहं शुकसारिके ॥
”वकविशेषः । यथा,  रामायणे । २ । १०३ । ४३ ।“रथाङ्गहंसा नत्यूहाः प्लवाः कारण्डवाः परे ।तथा पुंस्कीकिलाः क्रौञ्चा विसंज्ञा भेजिरेदिशः ॥
”“प्लवा वकविशेषाः ।” इति तट्टीकायां रामा-नुजः ॥
) जलचरपक्षिमात्रम् । यथा,  --“हंससारसकाचाक्षवकक्रौञ्चसरारिकाः ।नन्दीमुखी सकादम्बा वलाकाद्याः प्लवाः स्मृताः ॥
प्लवन्ते सलिले यस्मादेते तस्मात् प्लवाःस्मृताः ॥
”एतेषां मांसगुणाः ।“प्लवाः पित्तहराः स्निग्धा मधुरा गुरवोहिमाः ।वातश्लेष्मप्रदाश्चापि बलशुक्रकराः सराः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्लव न०
  प्लु--अच् । १ कैवर्त्तीमुस्तके २ गन्धतृणे मेदि० । प्लुत्वा३ गन्तरि त्रि०
  । भावे अप् । ४ प्लवने (भासा) कर्त्तरि क-रणे वा अप् । ५ भेके ६ भेलके (भेला) ७ मेषे ८ श्वपचे९ वानरे १० जलकाके ११ कुलके १२ प्रवणे १३ पर्कटीवृक्षे१४ काररण्डवखगे १५ शब्दे १६ प्रतिगतौ च पु०
  मेदि० ।जातित्वे स्त्रीत्वमपि स्त्रियां ङीष् । १७ प्रेरणे १८ शत्रौच पु०
  शब्दरत्ना० । १९ जालभेदे हेमच० २० पलये (पोलो)मत्स्यधारणयन्त्रभेदे त्रिका० । २१ जलकुक्वुटे मिता०२२ जलचरपक्षिगणभेदे यथोक्तं भावप्र०“हंससारसकाचाक्षवकक्रौञ्चसरारिकाः । नान्दीमुखीसकादम्बा बलाकाद्याः प्लवाः स्मृताः । प्लवन्ते सलिलेयस्मादेते तस्मात् प्लवाः स्मृताः” । एतेषां मांसगुणाः ।“प्लवाः पित्तहराः स्निग्धा मधुरा गुरवो हिमाः ।वातश्लेष्मप्रदाश्चापि बलशुक्रकराः सराः” ।

Capeller

German

 प्लव॑ schwimmend,  geneigt,  vergänglich.
m.
  Boot,  Nachen (auch n.
 ),  ein best.
Schwimmvogel
 das Schwimmen,  Überfließen, 
Flut
 das Springen,  Sprung.

Grassman

German

 plavá,  m.,  Kahn,  Boot [von plu].
-ám {182, 5} yuvám etám cakrathus síndhuṣu 〰,  yéna ‥ nirūháthus.

Burnouf

French

 प्लव प्लव a. (प्लु) qui saute,  qui bondit. -- S. m.
  saut, 
bond
		 singe: mouton. 
		 Action de plonger,  de nager,  de flotter
radeau
		 plongeon [oiseau]
 grenouille
 esp. de canard
		 nasse de
pêcheur
		 ficus infectoria.
		 Terrain glissant,  talus
		 pièce
d'eau.
		 Au fig. prolongation du son des voyelles dans la lecture du
Veda
		 développement d'une idée à travers plusieurs stances.
Qqf.  homme de caste dégradée
		 ennemi. -- S. n.
  herbe odoriférante, 
en gén. 
		 Cyperus rotundus,  bot.
-- Gr.πλόος,  πλοῖον.
प्लवक m.
  sauteur,  danseur,  bateleur.
		 Homme de caste
dégradée.
प्लवग m.
  (गम्) animal bondissant ou plongeur: singe, 
grenouille,  plongeon
		 le Cocher du Soleil.
प्लवगति m.
  grenouille.
प्लवङ्ग m.
  (गम्) singe
 antilope.
प्लवङ्गम m.
  singe
 grenouille.
प्लवाका f.
  (sfx. अक) bateau,  radeau.
प्लविका f.
  mms.
प्लविन् et प्लाविन् m.
  (sfx. इन्) oiseau.
प्लवयामि (c. de प्लु) inonder,  couvrir de ses eaux,  ac.
Au fig. rendre flottant,  faire vaciller,  ballotter.

Stchoupak

French

 प्लव-
 a. flottant,  impermanent 
 m.
  nt. barque,  bateau,  radeau 
 sorte
d'oiseau aquatique 
 fait de nager,  de se baigner 
 courant,  fait de couler
(rivière),  saut,  bond 
 -वन्त्- a. muni d'un bateau 
 -वत् comme avec
un bateau.
°ग- m.
  grenouille 
 singe 
 °ग-राज- Sugrīva 
 °गेन्द्र-
Hanumant 
 °गाधिपलक्ष्मन्- Arjuna.
-अं-ग- a. qui bondit (feu) 
 m.
  singe.
-अं-गम- m.
  grenouille 
 singe.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.