| YouTube Channel

प्रौढपाद (prauDhapAda)

 
Capeller Eng
English
प्रौढपाद
a.
 holding the feet in a
cert.
 position
((r. )).
Yates
English
प्रौढ-पाद (दः) 1.
m.
 Who sits with
his feet on a seat.
Wilson
English
प्रौढपाद
m.
 (-दः) One who sits with his feet upon a seat.
E.
 प्रौढ raised, and पाद the foot.
Monier Williams Cologne
English
प्रौढ—पाद
mfn.
 one whose feet are raised (on a bench or in some partic. position),
Mn.
Gaut.
Hcat.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रौढपाद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮಡಿಸಿ ಆಸನದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಬೆನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಂದ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಂಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತಿರುವವನು
व्युत्पत्तिः - > प्रौढः पादो यस्य
प्रयोगाः - > "आसनारूढपादस्तु जानुनोर्जङ्घयोस्तथा । कृतावसक्थिको यस्तु प्रौढपादः स उच्यते ॥"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रौढपादः,
पुं,
 (प्रौढः पादो यस्य ।) आसनारो-पितपादतलः । आसनोपरिपादतलद्बयसंयोग-पूर्व्वकोपवेष्टा । वस्त्रादिना कृतपृष्ठजानुजङ्घा-बन्धः । वस्त्रादिद्वारा पृष्ठजानुजङ्घाद्बयदृढ-बन्धनपूर्व्वकोपवेष्टा । यथा, --“आसनारूढपादस्तु जानुनोर्जङ्घयोस्तथा ।कृतावसक्थिको यस्तु प्रौढपादः स उच्यते ॥
स्नानमाचमनं होमं भोजनं देवतार्च्चनम् ।प्रौढपादो न कुर्व्वीत स्वाध्यायं पितृतर्पणम् ॥
”इति कात्यायनः ॥
* ॥
अनेकोद्बाह्ये दारुशिले भूमिसमे इष्टकाश्चसंकीर्णीभूता इति बौधायनवचनात्तथाविधेआरूढपादोऽपि कुर्य्यात् । इत्याह्निकतत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रो(प्रौ)ढपाद
त्रि०
 प्रौढः पादो यस्य । आसनारोपितपादा-दिके “आसनारूढपादस्तु जानुनीर्जङ्घयोस्तथा । कृतावसक्थिको यस्तु प्रौढपादः स उच्यते । स्नानमाचमनंहोमं भोजनं देवतर्चनम् । प्रौढपादो न कुर्वीत स्वा-ध्यायं पितृतर्पणम्” इति छन्दोगप० । “अनेकवाह्येदारुशिले भूमिसमे इष्टकाश्च संकीर्णीभूता” इति बौधा-यनवचनात्तथाविधे आरूढपादोऽपि न कुर्य्यात्” आ० त० ।