| YouTube Channel

प्रोष्ठ (proSTha)

 
Capeller Eng
English
प्रो॑ष्ठ
m.
 bench, stool
pl.
N.
 of a people.
Yates
English
प्रो_ष्ठ (ष्ठः-ष्ठी) 1.
m.
 3.
f.
 A carp
ox.
Spoken Sanskrit
English
प्रोष्ठ - proSTha -
m.
 - stool
प्रोष्ठ - proSTha -
m.
 - bench
प्रोष्ठ - proSTha -
m.
 - bull
Wilson
English
प्रोष्ठ
mf. (-ष्ठः-ष्ठी) A sort of carp, (Cyprinus Pausius, HAM.)
m.
(ष्ठः) An ox.
E.
 प्र before उष to burn,
aff.
 थन्.
Apte 1890
English
प्रो(प्रौ)ष्ठः 1 A bull, an ox.
2 A bench, stool.
3 A kind of flish (ष्ठी also).
Comp.
पदः the month भाद्रपद. (
दा) the 25th and 26th lunar mansions
पूर्वाभाद्रपदा and उत्तराभाद्रपदा.
पाद a. born under the above Nakṣatra.
Monier Williams Cologne
English
प्रो॑ष्ठ
m.
 (prob.
fr.
 प्र
+
 ओष्ठ
=
 अव-स्थ, ‘standing out below’) a bench, stool,
TBr.
प्रो॑ष्ठ
m.
 a bull,
Pāṇ.
 v, 4, 120, Sch.
N.
 of a man g. शिवादि
pl.
N.
 of a people,
MBh.
 (°ष्ट,
VP.
 )
Monier Williams 1872
English
प्रोष्ठ प्रोष्ठ, अस्, m. (perhaps a contrac-
tion for a form प्राव-स्थ fr. rt. स्था with प्र-
अव), a bench, stool
a bull, an ox
N. of a man
(आस्), m. pl., N. of a people
(अस्, ई), m. f. a sort of
carp, Cyprinus Pausius (= शफरी).
—प्रोष्ठ-
पद, अस्, आ, m. f. (also ए, f. du., आस्, pl.), ‘the foot of
a stool, ’ N. of a double Nakṣatra or of the third
and fourth lunar mansions, the month Bhādra or
August-September
(also called पूर्व-भाद्रपदा
and उत्तर-भाद्रपदा
cf. नक्षत्र, भाद्र-
पदा।)
—प्रोष्ठ-पाद, अस्, ई, अम्, one whose
feet rest on a bench
born under the Nakṣatra
Proṣṭha-padā.
—प्रोष्ठे-शय, अस्, आ, अम्, Ved.
sleeping on a couch
(Sāy.) = प्राङ्गणे शयानः,
sleeping or lying in a court-yard.
Macdonell
English
प्रोष्ठ próṣṭha,
m.
 [pra‿ava-stha, standing 🞄out below], bench, stool:
pl.
 N. of a people: 🞄e-śayá,
a.
 lying on a couch.
Apte Hindi
Hindi
प्रोष्ठः
पुं*
 - "प्रकृष्टः ओष्ठो यस्य- प्रा* ब*, पररूपम्, पक्षेवृद्धिः"
"बैल, बलीवर्द"
प्रोष्ठः
पुं*
 - "प्रकृष्टः ओष्ठो यस्य- प्रा* ब*, पररूपम्, पक्षेवृद्धिः"
"तिपाई, चौकी"
प्रोष्ठः
पुं*
 - "प्रकृष्टः ओष्ठो यस्य- प्रा* ब*, पररूपम्, पक्षेवृद्धिः"
एक प्रकार की मछली
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रोष्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಮೀನು
निष्पत्तिः - > वा पररूपम्
व्युत्पत्तिः - > प्रकृष्टः ओष्ठोऽस्य
L R Vaidya
English
pro(prO)zWa {% m. %} 1. A bull, an ox
2. a kind of fish
3. a bench, a stool.
Lanman
English
próṣṭha, m. bench or couch.
Mahabharata
English
Proshṭha, pl. (ºāḥ), a people. § 574 (Jambūkh.): VI, 9, 369 (in the south).
पुराणम्
English
प्रोष्ठ / PROṢṬHA. An ancient city of bhārata. (Śloka 61, Chapter 9, bhīṣma parva).
Vedic Reference
English
Proṣṭha, denoting perhaps a ‘bench, ’ is found in the Rigveda^1
in the adjective proṣṭhaśaya, ‘lying on a bench, ’ used of women,
and uncompounded in the Taittīriya Brāhmaṇa.^2 In the first
passage it is distinguished from Talpa and Vahya, but what
the exact difference was there is not sufficient evidence to
show.
1) vii. 55, 8.
2) ii. 7, 17, 1.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 154.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रोष्ठः,
पुं,
 (प्रकृष्ट ओष्ठोऽस्येति । “ओत्वोष्ठयोःसमासे वा ।” १ । १ । ६४ । इत्यस्य वार्त्ति-कोक्त्या साधुः ।) प्रोष्ठीमत्स्यः । इत्यमरटीकायांरायमुकुटः ॥
(जनपदविशेषः । यथा, महा-भारते । ६ । ९ । ६१ ।“व्यूढकाः कोरकाः प्रोष्ठाः समवेगवशास्तथा ॥
”गौः । इति सिद्धान्तकौमुदी । ५ । ४ । १२० ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रो(प्रौ)ष्ठ
पु०
 प्रकृष्ट सोष्ठाऽस्य वा वृद्धिः । (पुँटि) मत्स्यभेदेरायमुकुटः । स्त्रियां ङीष् । २ देशभेदे भा० भी० ९ अ० ।३ गयि च पुंस्त्री० सि० सौ० । प्रोष्ठपदशब्दे दृश्यम् ।
Capeller
German
प्रो॑ष्ठ
m.
 Bank, Schemel
Pl Volksname.
Grassman
German
(próṣṭha), m., Bank [für prā́vastha aus sthā mit prá, áva siehe BR.], enthalten in ráthaproṣṭha und proṣṭhe-śayá.
Burnouf
French
प्रोष्ठ प्रोष्ठ
m.
 esp. de carpe, poisson.
प्रोष्ठपदा
f.
 le 26ᵉ ou 27ᵉ astérisme lunaire.
प्रोष्ठपाद a. né sous cette constellation.