प्रोषितभर्त्तृका (proSitabharttRkA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritप्रोषितभर्त्तृका, (प्रोषितो विदेशगतो भर्त्तायस्याः । समसान्तकप्प्रत्ययः ।) विदेशस्य-पतिका । इति जटाधरः ॥
स्वीयादिनायिका-भेदः । तस्या लक्षणं यथा । देशान्तरे गतेभर्त्तरि सन्तापाकुला प्रोषितभर्त्तृका । अस्या-श्चेष्टा दशावस्था । यथा । पत्यभिलाषः १चिन्ता २ स्मृतिः ३ गुणोत्कीर्त्तनम् ४ उद्वेगः५ विलापः ६ उन्मादः ७ व्याधिः ८ जडता ९निधनम् १० । मुग्धा प्रोषितभर्त्तृका यथा, --“दुःखं दीर्घतरं वहन्त्यपि सखीवर्गाय नो भाषतेशैवालैः शयनं सृजन्त्यपि पुनः शेते न वालज्जया ।कण्ठे गद्गदवाचमञ्चति दृशा धत्ते न वास्पोदकंसन्तापं सहते यदम्बुजमुखी तद्बेद चेतोभवः ॥
”मध्या प्रोषितभर्त्तृका यथा, --“वासस्तदेव वपुषो वलयन्तदेवहस्तस्य सैव जघनस्य च रत्नकाञ्ची ।वाचालभृङ्गसुभगे सुरतौ समस्त-मद्याधिकं भवति तत् सखि किन्निदानम् ॥
”प्रगल्भा प्रोषितभर्त्तृका यथा, --“माला बालाम्बुजदलमयी मौक्तिकी हार-यष्टिःकाञ्ची स्थानात् प्रसरति हरौसुभ्रुवः प्रस्थितैव ।अन्यद्ब्रूमः किमपि धमनी विद्यते वा नवेतिज्ञातुं बाह्वोरहह वलयं पाणिमूलं प्रयाति ॥
”परकीया प्रोषितभर्त्तृका यथा, --“श्वश्रूः पद्मदलं ददाति तदपि भ्रूसंज्ञया गृह्यतेसद्यो मर्म्मरशङ्कया न च तया संस्पृश्यतेपाणिना ।यातुर्व्वाचि सुहृज्जनस्य वचसा प्रत्युत्तरं दीयतेश्वासः किन्तु न मुच्यते हुतवहक्रूरः कुरङ्गी-दृशा ॥
”सामान्यवनिता प्रोषितभर्त्तृका यथा, --“विरहविदितमन्तःप्रेम विज्ञाय कान्तःपुनरपि वसु तस्मादेत्य मे दास्यतीति ।भरिचनिचयमक्ष्णोर्न्यस्य वास्पोदबिन्दून्सृजति च पुरयोषिद्द्वारदेशोपविष्टा ॥
”इति रसमञ्जरी ॥
(अस्याः अकर्त्तव्यं यदुक्तं चिन्तामणौ तद्यथा, “हास्यं परगृहे यानं समाजोत्सवदर्शनम् ।क्रीडां शरीरसंस्कारं त्यजेत् प्रोषितभर्त्तृका ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.