| YouTube Channel

प्रेतशिला (pretazilA)

 
Monier Williams Cologne
English
प्रेत—शिला
f.
 ‘stone of the dead’,
N.
 of a stone near Gayā on which Piṇḍas are offered (See पिण्ड),
GāruḍaP.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रेतशिला,
स्त्री,
 (प्रेतानां प्रेतेभ्यो वा या शिला ।)पिण्डदानार्थगयास्थितप्रस्तरविशेषः । यथा, --ब्रह्मोवाच ।“येयं प्रेतशिला ख्याता गयायां सा त्रिधा स्थिता ।प्रभासे प्रेतकुण्डे च गयासुरशिरस्यपि ॥
धर्म्मेण धारिता भूत्यै सर्व्वदेवमयी शिला ॥
प्रेतत्वं ये गता नॄणां पित्राद्या बान्धवादयः ।तेषामुद्धरणार्थाय यतः प्रेतशिला ततः ॥
अतोऽत्र मुनयो भूपा राजपत्न्यादयः सदा ।तस्यां शिलायां श्राद्धादिकर्त्तारो ब्रह्मलोकगाः ॥
गयासुरस्य यन्मुण्डं तस्य पृष्ठे शिला यतः ।मुण्डपृष्ठो गिरिस्तस्मात् सर्व्वदेवमयो ह्ययम् ॥
मुण्डपृष्ठस्य पादेषु यतो ब्रह्मसरोमुखाः ।अरविन्दवनन्तेषु तेन चैवोपलक्षितः ॥
अरविन्दो गिरिर्नाम क्रौञ्चपादाङ्कितो यतः ।तस्माद्गिरिः क्रौञ्चपदः पितॄणां ब्रह्मलोकदः ॥
गदाधरादयो देवा आद्या आदौ व्यवस्थिताः ।शिलारूपेण च व्यक्तास्तस्माद्देवमयी शिला ।गयाशिरश्छादयित्वा गुरुत्वादास्थिता शिला ॥
* ॥
स्नात्वा प्रेतशिलादौ तु चरणाम्बुसृतेन च ।पिण्डं दद्यादिमैर्म्मन्त्रैरावाह्य च पितॄन् परान् ॥
अस्मत्कुले मृता ये च गतिर्येषां न विद्यते ।तेषामावाहयिष्यामि दर्भपृष्ठे तिलोदकैः ॥
पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे च ये मृताः ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
मातामहकुले ये च गतिर्येषां न जायते ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
अजातदन्ता ये केचित् ये च गर्भेषु पीडिताः ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
बन्धुवर्गाश्च ये केचिन्नामगोत्रविवर्ज्जिताः ।स्वगोत्रे परगोत्रे या गतिर्येषां न विद्यते ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
उद्बन्धनमृता ये च विषशस्त्रहताश्च ये ।आत्मोपघातिनो ये च तेभ्यः पिण्डं ददाम्यहम् ॥
अग्निदाहे मृता ये च सिंहव्याघ्रहताश्च ये ।दंष्ट्रिभिः शृङ्गिभिर्व्वापि तेषां पिण्डं ददाम्यहम् ॥
अग्निदग्धाश्च ये केचिन्नाग्निदग्धास्तथापरे ।विद्युच्चौरहता ये च तेषां पिण्डं ददाम्यहम् ॥
रौरवे चान्धतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
असिपत्रवने घोरे कुम्भीपाके च ये गताः ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
अन्येषां यातनास्थानां प्रेतलोकनिवासिनाम् ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
पशुयोनिगता ये च पक्षिकीटसरीसृपाः ।अथवा वृक्षयोनिस्थास्तेभ्यः पिण्डं ददाम्यहम् ॥
असंख्ययातनासंस्था ये नीता यमशासने ।तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डं ददाम्यहम् ॥
जात्यन्तरसहस्राणि भ्रमन्तः स्वेन कर्म्मणा ।मानुष्यं दुर्लभं येषां तेभ्यः पिण्डं ददाम्यहम् ॥
ये बान्धबाबान्धवा वा येऽन्यजन्मनि बान्धवाः ।ते सर्व्वे तृप्तिमायान्तु पिण्डदानेन सर्व्वदा ॥
ये केचित् प्रेतरूपेण वर्त्तन्ते पितरो मम ।ते सर्व्वे तृप्तिमायान्तु पिण्डदानेन सर्व्वदा ॥
ये मे पितृकुले जाताः कुले मातुस्तथैव च ।गुरुश्वशुरबन्धूनां ये चान्ये बान्धवा मृताः ॥
ये मे कुले लुप्तपिण्डाः पुत्त्रदारविवर्जिताः ।क्रियालोपगता ये च जात्यन्धाः पङ्गवस्तथा ॥
विरूपास्त्वामगर्भा ये ज्ञाताज्ञाताः कुले मम ।तेषां पिण्डं मया दत्तमक्षय्यमुपतिष्ठताम् ॥
साक्षिणः सन्तु मे देवा ब्रह्मेशानादयस्तथा ।मया गयां समासाद्य पितणां निष्कृतिः कृता ॥
आगतोऽहं गयां देव ! पितृकार्य्ये गदाधर ! ।तन्मे साक्षी भवस्वाद्य अनृणोऽहमृणत्रयात् ॥
”इति गारुडे गयामाहात्म्ये । ८५-८६ । अध्यायौ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रेतशिला स्त्री गयातीर्थस्थे प्रेतोद्धारणार्थे गुञ्जपृष्ठपर्वतादिस्थेशिलाभेदेवायुपु० गयाप्र० । गरुडपु० ८५ अ० तन्माहात्म्यादियथा “येयं प्रेतशिला ख्याता गयायां सा त्रिधा स्थिता ।प्रभासे प्रेतकुण्डे च गयासुरशिरस्यपि । धर्मेण धा-रिता भूत्यै सर्वदेवमयी शिला । प्रेतत्वं ये गता नृणांपित्राद्या बान्धवादयः । तेषामुद्धरणार्थाय यतः प्रेतःशिला ततः । अतोऽत्र मुन्यो भूपा राजपात्रादयःसदा । तन्यां शिकायां श्राद्धादिकर्त्तारो ब्रह्मलोकगाः ।गयासुरस्य यन्मुण्डं तस्य वृष्ठे शिला यतः । मुण्डपृष्ठोगिरिस्तस्मात् सर्वदेवमयो ह्ययम् । मुण्डपृष्ठस्य पादेषुयतो ब्रह्मसरोमुखाः । अरविन्दवनन्तेषु तेन चैवो-पलक्षितः । अरविन्दगिरिर्नाम क्रौञ्चपादाङ्कितोयतः । तस्माद्गिरिः क्रौञ्चपादः पितॄणां ब्रह्मलोकदः ।गदाधरादयो देवा आद्या आदौ व्यवस्थिताः । शिला-रूपेण च व्यक्तास्तस्माद्देवमयी शिला । गयाशिरश्छा-दयित्वा गुरुत्वादास्थिता शिला । स्नात्वा प्रेतशिलादौतु चरणाम्बुसृतेन च । पिण्डं दद्यादिमैर्मन्त्रैरा-वाह्य च पितॄन् परान्” ।