| YouTube Channel

प्रुष् (pruS)

 
Capeller Eng
English
प्रुष् प्रुष्णो॑ति प्रुष्णुते (प्रुष्यति),
pp.
 प्रुषित॑
sprinkle, wet, moisten. — अभि
M.
 sprinkle anything on one's self.
परि sprinkle about. वि drip off or down.
Apte
English
प्रुष् [pruṣ], I. 1.
P.
 (प्रोषति, प्रुष्ट)
To burn, consume.
To reduce to ashes. -II. 9
P.
 (पुष्णाति)
To become wet or moist.
To pour out, sprinkle.
To fill.
Apte 1890
English
प्रुष् {vI.v} {c1c} P. (प्रोषति, प्रुष्ट) 1 To burn consume.
2 To reduce to ashes. {vII.v} {c9c} P. (प्रुष्णाति) 1 To become wet or moist.
2 To pour out, sprinkle.
3 To fill.
Monier Williams Cologne
English
1. प्रुष्
cl.
 5. Ā.
P.
 प्रुष्णो॑ति, °णुते॑ (fut. प्रोषि॑ष्यते,
TS.
pf. पुप्रोष
aor.
 अप्रोषीत्,
Gr.
 ),
to sprinkle, shower, wet, moisten,
RV.
VS.
TS.
cl.
 10. Ā.
P.
 (or
Nom.
 ) प्रुषाय॑ति, °ते id.,
RV.
cl.
 9.
P.
 (Dhātup. xxxi, 55) प्रुष्णाति (p. प्रुष्ण॑त्,
Br.
 ), id.
to become wet, fill,
L.
cl.
 4.
P.
 प्रुष्यति See वि-√ प्रुष्.
प्रुष् [cf.
Lat.
 pruīna for prusvīna
Goth.
 frius
Germ.
 friosan, frieren
Eng.
 freeze.]
2. प्रुष् (ifc. ) See अभ्र- and घृत-प्रु॑ष्.
3. प्रुष्
cl.
 1.
P.
 (Dhātup. xvii, 53) to burn.
Monier Williams 1872
English
प्रुष् 1. प्रुष् [cf. rt. प्लुष्], cl. 5. 9. 10.
P. A. प्रुष्णोति, प्रुष्णुते, प्रुष्णाति,
प्रुष्णीते, प्रुषायति, -ते, प्रोषितुम्, Ved. to
scatter or sprinkle down in drops, rain, shower,
wet, moisten (in these senses probably fr. प्र +
उक्ष्
Sāy. = सिच्)
cl. 9. P. प्रुष्णाति, to become
moist or wet, become unctuous
to pour out, sprinkle,
shed, discharge
to fill
cl. 1. P. प्रोषति, to burn (in
this sense probably fr. प्र + 1. उष्)
[cf. Old Germ.
frus, ‘to be cold
’ Mod. Germ. frieren, Frost.]
2. प्रुष्, ट्, ट्, ट्, sprinkling, (at the end of comps.
cf. अभ्र-प्°, घृत-प्°।)
Macdonell
English
प्रुष् PRUṢ, V. pruṣṇóti, pruṣṇuté, 🞄sprinkle
besprinkle: pp. pruṣitá, besprinkled, 🞄moistened. abhi, V. Ā. besprinkle. 🞄vi-pruṣya, Ⅳ. P. squirt out.
Benfey
English
प्रुष् प्रुष्, i. 1, Par. (i. e. pro-
bably प्र-उष्), To burn, to consume
by fire. ii. 9 (i. e. probably प्र-उक्ष्),
प्रुष्णा, प्रुष्णि, Par.
1. To sprinkle.
2. † To be wet.
3. † To fill. -- Cf. perhaps
περι-ϕλύω.
Apte Hindi
Hindi
प्रुष्
"भ्वा* पर*- , " - -
"जलाना, खा-पी जाना"
प्रुष्
"भ्वा* पर*- , " - -
भस्म करना
प्रुष्
क्रया* पर*- - -
आर्द्र या तर होना
प्रुष्
क्रया* पर*- - -
"उड़ेलना, छिड़कना"
प्रुष्
क्रया* पर*- - -
भरना
L R Vaidya
English
pruz {% (I) vt. 1P (pp. पृष्ट
pres. प्रोषति) %} To burn, to reduce to ashes.
pruz {% (II) vt. or vi. 9P (pres. पृष्णाति) %} 1. To become wet, to become moist
2. to sprinkle
3. to fill.
Bopp
Latin
1. प्रुष् 1. P. (दाहे K. दहि V.
ut mihi videtur, e praep. प्र
abjecto अ et उष्) urere, ardere. RIGV. 58. 2.: प्रु-
षित flagrans. (Cf. प्लुष्, germ. vet. FRUS frigere, v.
Graff. III. 828., nostrum frieren, Frost.)
2. प्रुष् 9. P. प्रुष्णामि (स्नेहनमोचनपूरणेषु K. सेकपूर्त्योः
स्नेहे V.) amare, dimittere, implere, conspergere,
effundere. Cf. पृष्, पूर्.
Kridanta Forms
Sanskrit
प्रुष् (प्रु꣡षुँ꣡ दाहे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = प्रोषणम्
अनीयर् = प्रोषणीयः - प्रोषणीया
ण्वुल् = प्रोषकः - प्रोषिका
तुमुँन् = प्रोषितुम्
तव्य = प्रोषितव्यः - प्रोषितव्या
तृच् = प्रोषिता - प्रोषित्री
क्त्वा = प्रोषित्वा / प्रुष्ट्वा / प्रुषित्वा
ल्यप् = प्रप्रुष्य
क्तवतुँ = प्रुष्टवान् - प्रुष्टवती
क्त = प्रुष्टः - प्रुष्टा
शतृँ = प्रोषन् - प्रोषन्ती
प्रुष् (प्रु꣡षँ꣡ स्नेहनसेवनपूरणेषु - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = प्रोषणम्
अनीयर् = प्रोषणीयः - प्रोषणीया
ण्वुल् = प्रोषकः - प्रोषिका
तुमुँन् = प्रोषितुम्
तव्य = प्रोषितव्यः - प्रोषितव्या
तृच् = प्रोषिता - प्रोषित्री
क्त्वा = प्रोषित्वा / प्रुषित्वा
ल्यप् = प्रप्रुष्य
क्तवतुँ = प्रुषितवान् - प्रुषितवती
क्त = प्रुषितः - प्रुषिता
शतृँ = प्रुष्णन् - प्रुष्णती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 प्रुष्
मूलधातुः:
 प्रुष
धात्वर्थः:
 स्नेहन-सेवन-पूरणेषु
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 प्रुष्णाति
धातुः:
 प्रुष्
मूलधातुः:
 प्रुषु
धात्वर्थः:
 दाहे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 प्रोषति
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्लिद्, प्रक्लिद्, उन्द्, प्रुष्
verb
जलसम्पर्कात् वा अन्यस्य द्रवपदार्थस्य सम्पर्कात् आर्द्रीभवनानुकूलः व्यापारः।
"अकस्मात् वर्षायाः कारणात् वयं क्लिद्यामः।"
Capeller
German
प्रुष्, प्रुष्णो॑ति, प्रुष्णुते (प्रुष्यति) spritzen, besprengen
p. p. प्रुषित॑ bespritzt, benetzt.
Grassman
German
√pruṣ, „spritzen“ [aus pru erweitert Fi. 〔130〕], 1〉 etwas [A.] ausspritzen, auch bildlich Güter, Gesänge
2〉 jemandem [D.] etwas [A.] zuspritzen oder zusprühen (bildlich: Güter)
3〉 jemand [A.] bespritzen.
Mit abhí etwas [A.] bespritzen, benetzen.
pári rings spritzen.
Stamm pruṣ:pruṣa:
-ṣa (-ṣā) 1〉 vásu {903, 1} (abhraprúṣas ná vācā́).
Stamm pruṣṇu, stark pruṣṇó:
-uvánti 1〉 ghṛtám {168, 8}.
-ávat 2〉 vásu kṣitíbhyas {247, 4}.
-ute abhí śmáśrūṇi {849, 4} (índras)
pāṇī́ ghṛténa {512, 1} (savitā́).
Part. II. pruṣitá:
-ásya 3〉 agnés {58, 2}.
Verbale prúṣ.
in pari-prúṣ
ferner in abhra-, ghṛta-prúṣ.
893, 29: pruṣa st. pruṣ
Burnouf
French
*प्रुष् प्रुष् (?) प्रोषामि 1
p. पुप्रोष
etc. Brûler, flamber, Vd. [ce mot vient de प्र उष्].
*प्रुष् प्रुष्। प्रुष्णामि 9
etc. Etre ou devenir
humide.
Lâcher
arroser
répandre
emplir.
Aimer.
Cf.
पृष् et प्लुष्।
प्रुषायामि Vd. (c. de प्रुष्) répandre.