धातुः: जुष्
मूलधातुः: जुषी
धात्वर्थः: प्रीतिसेवनयोः
गणः: तुदादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: जुषते


धातुः: जुष्
मूलधातुः: जुष
धात्वर्थः: हिंसायाम्
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: जुषति


धातुः: जुष्
मूलधातुः: जुष
धात्वर्थः: परितर्कणे (ऊहो हिंसा वा,सुखे च)
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: जोषयति-ते,जुषति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: आधृषीयः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

जुषीँ जुषी (अर्थः)  प्रीति,सेवनयोः
जुषते जुजुषे जुजुषिषे जोषिता जोषिष्यते जुषताम् अजुषत जुषेत जोषिषीष्ट अजोषिष्ट अजोषिषाताम् जुजुषिषते जुजोषिषते जुषित्वा जोषित्वा ) "रलोव्युपधात्'' इति कित्त्वविकल्पः (जोजुष्यते जोजोष्टि जोषयति अजूजुषत् जुष्यः ) "एतिस्तु''इत्यादिना क्यप् ( जुष्टः जुष्टवान् ) ईदित्त्वादनिट्त्वम् ( सजूः सजुषौ सजुषः ) सम्पदादित्वात् क्विप् क्विबन्तस्य सहशब्देन बहुव्रीहौ "वोपसर्जनस्य'' इति सभावः "ससजुषोः'' इति रुत्वे "र्वोरुपधायाः'' इति दीर्घः विद्यमानप्रीतिरित्यर्थः यस्तु सहार्थे रूढः सजूःशब्दस्तस्य "सजूः सहार्थे'' इत्यूर्यादिपाठाद्गतित्वनिपातत्वयोः "कुगतिप्रादयः'' इति समासे ल्यपि (सजूःकृत्य) इति भवति सजूरित्येकवचनान्तस्य पाठात् द्विवचनबहुवचनान्तयोर्न गतित्वं नापि निपातत्वमित्यात्रेयः द्विवचनबहुवचनान्तयोः सहार्थे वृत्त्यभावादेव गतित्वं निपातत्वं च न भविष्यतीति यत्किंचिदेतत् रूढत्वादेव ह्यमोघान्यासे सजूःकृत्य सहकृत्येत्यर्थ इत्युक्त्वा जुषतेर्जरतेर्वा क्विपि समानास्य सभाव इति व्युत्पत्तेरनियमो दर्शितः ( जोषम् ) इति स्वरादिपाठाद् घञि मान्तत्वं, स्वभावात्क्रियाविषयः 8

जुषीँ जुषी प्रीति,सेवनयोः 
- जुषते  जुजुषे  जोषिता  जोजुष्यते  जुजुषिषते जुजोषिषते  जुष्टः  जुष्यः  सजूः  सजुषौ  सजुषः  8

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“जुषी प्रीतिसेवनयोः”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘जोषयेज्जोषतीत्येते युजादेः परितर्कणे।। </li> <li>प्रीतिसेवनयोरिष्टं तुदादेर्जुषते पदम्।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>जोषकः-षिका, जोषकः-षिका, जुजोषिषकः-जुजुषिषकः जोजुषकः-षिका;</li> <li> जोषिता-त्री, जोषयिता-त्री, जुजोषिषिता-जुजुषिषिता-त्री, जोजुषिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि शुद्धधातौ ण्यन्त-सन्नन्त-यङन्तेषु च, अव्यवहित- पूर्वलिखितजुषधातुवत् <a href="#foot_krm04">4</a> बोध्यानि। </li> <li>अस्य ईदित्त्वात् ‘श्वीदितो निष्ठा- याम्’ <a href="#foot_krm05">5</a> इति इण्णिषेधे जुष्टम्-ष्टः-जुष्टवान्, इति रूपाणि भवन्ति। </li> <li>अस्य आत्मनेपदित्वात् शानचि--जुषमाणः-जोषिष्यमाणः, सन्नन्तात्-जुजोषिष- माणः-जुजुषिषमाणः, जुजोषिषिष्यमाणः-जुजुषिषिष्यमाणः, इत्यादीनि रूपाणि <a href="#foot_krm06">6</a> भवन्तीति विशेषः। </li> <li>घञन्तस्य जोषशब्दस्य मान्तत्वेन स्वरादिषु पाठादव्य- यत्वं बोध्यम्। </li> <li><a href="#foot_krm07">7</a> जुष्यः इति ‘एतिस्तुशास्व्र्दृजुषः क्यप्’ <a href="#foot_krm08">8</a> इति क्यपि रूपम्। </li> <li>क्विपि, सह जुषते इति सजूः-सजुषौ-सजुषः। </li> <li>‘ससजुषो रुः’ <a href="#foot_krm09">9</a> इति रुत्वे, ‘र्वोरुपधाया दीर्घ इकः’ <a href="#foot_krm10">10</a> इति दीर्घे विसर्गः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (६१४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (६-तुदादिः-१२८८। सक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १८०-१८१)</li> <li id="foot_krm04">04 => (६१३)</li> <li id="foot_krm05">05 => (७-२-१४)</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्०५८१+ २५]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘आदृत्यस्तेन वृत्येन स्तुत्यो जुष्येण सङ्गतः।’ भ। का ६। ५६।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => (३-१-१०९)</li> <li id="foot_krm09">09 => (८-२-६६)</li> <li id="foot_krm10">10 => (८-२-७६)</li></ul>

जुष् (जु꣡षँ꣡ परितर्कने परितर्पण इत्यन्ये - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = जोषणम्
अनीयर् = जोषणीयः - जोषणीया
ण्वुल् = जोषकः - जोषिका
तुमुँन् = जोषयितुम् / जोषितुम्
तव्य = जोषयितव्यः / जोषितव्यः - जोषयितव्या / जोषितव्या
तृच् = जोषयिता / जोषिता - जोषयित्री / जोषित्री
क्त्वा = जोषयित्वा / जोषित्वा / जुषित्वा
ल्यप् = प्रजोष्य / प्रजुष्य
क्तवतुँ = जोषितवान् / जुषितवान् - जोषितवती / जुषितवती
क्त = जोषितः / जुषितः - जोषिता / जुषिता
शतृँ = जोषयन् / जोषन् - जोषयन्ती / जोषन्ती
शानच् = जोषयमाणः / जोषमाणः - जोषयमाणा / जोषमाणा

जुष् (जु꣡षीँ॒ प्रीतिसेवनयोः - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = जोषणम्
अनीयर् = जोषणीयः - जोषणीया
ण्वुल् = जोषकः - जोषिका
तुमुँन् = जोषितुम्
तव्य = जोषितव्यः - जोषितव्या
तृच् = जोषिता - जोषित्री
क्त्वा = जोषित्वा / जुषित्वा
ल्यप् = प्रजुष्य
क्तवतुँ = जुष्टवान् - जुष्टवती
क्त = जुष्टः - जुष्टा
शानच् = जुषमाणः - जुषमाणा

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

जुषीँ जुषी  प्रीति,सेवनयोः
- इतश्चत्वारः सेट आत्मनेपदिनश्च  जुषते  जोषिता  जोषित्वा जुषित्वा (द्र0 1226) ईदित्वात् (द्र0 7214) जुष्टः  एतिस्तुशास्वृ (31109) इति क्यप्-जुष्यः  सह जुषत इति सजूः  8

जुषी - प्रीतिसेवनयोः (तुदा० आत्म० हर्षे अक० सेवायां सक० से०) जुषते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಸಂತೋಷಪಡು /ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದು /ಪ್ರೀತಿಸು

जुषी - प्रीतिसेवनयोः (तुदा० आत्म० हर्षे अक० सेवायां सक० से०) जुषते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಸೇವಿಸು /ಆರಾಧಿಸು

जुषी - प्रीतिसेवनयोः (तुदा० आत्म० हर्षे अक० सेवायां सक० से०) जुषते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಅನುಭವಿಸು /ಈಡಾಗು /ಒಳಗಾಗು
प्रयोगाः - >"पश्यन् जनं पतितं वैतरण्यां स्वकर्मजान् परितापाञ्जुषाणम्"
उल्लेखाः - >भाग० २-२-७

जुषी - प्रीतिसेवनयोः (तुदा० आत्म० हर्षे अक० सेवायां सक० से०) जुषते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಹೊಂದು /ಪಡೆ
प्रयोगाः - >"उष्णीषं मुमुचे चारु रथं च जुजुषे शुभम्"
उल्लेखाः - >भट्टि० १४-९५

प्रीतिसेवनयोः (prItisevanayoH)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)